Landmine – Network Media Group

Tag: Landmine

မိုင်းအန္တရာယ် ဆိုင်းဘုတ်တွေက ဘာတွေလဲ၊ တွေ့ရင် ဘာလုပ်မလဲ သတင်းနှင့်မီဒီယာ ကွန်ရက်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၄ ရက်။ အရင် အပတ်တွေမှာ မြေမြုပ်မိုင်းနဲ့ စစ်လက်ကျန် ပစ္စည်းတွေနဲ့ ပတ်သက်လို့ ဘယ်လို လမ်းကြောင်းတွေ ရွေးသင့်တယ်၊ မသင်္ကာစရာ တစ်ခုခု တွေ့တယ်ဆိုရင် ဘာတွေ လုပ်ရမယ်၊ မလုပ်ရဘူး စတာတွေ ပြောခဲ့ပါတယ်။ ဒီတပါတ်တော့ မိုင်းအန္တရာယ် သတိပေးဆိုင်းဘုတ်တွေ အကြောင်း ပြောပြပါတယ်။ အခု နှစ်ထဲမှာ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းမှာတော့ သိသိသာသာ တိုက်ပွဲတွေ လျော့နည်းသွားခဲ့ပါတယ်။ အိမ်နီးချင်း နိုင်ငံရဲ့ ဝင်ရောက် ညှိုနှိုင်းမှုနဲ့ လားရှိုးကို ကိုးကန့်တပ်တွေက စစ်ကော်မရှင်ကို ပြန်လွှဲပေးခဲ့ သလို တအာင်းတပ်တွေကလည်း မိုးကုတ်နဲ့ မိုးမိတ်ကို လွှဲပေးဖို့ သဘောတူထားခဲ့ပါတယ်။ ဒီလို အခြေအနေမှာ ရှမ်းမြောက်မှာ တိုက်ပွဲတွေက အရင်နှစ်တွေ လတွေကထက် လျော့နည်းသွားခဲ့ ပါတယ်။ တိုက်ပွဲတွေ လျော့နည်းသွားပေမယ့်လည်း မြေမြှုပ်မိုင်းနဲ့ စစ်လက်ကျန် ပစ္စည်းတွေရဲ့ ဘေးအန္တရာယ် တွေကတော့ ရှိနေဆဲပါပဲ၊ ဒီလပိုင်းတွေ ထဲမှာလည်း မြေမြှုပ်မိုင်းကြောင့် ထိခိုက် ဒဏ်ရာရတဲ့ သတင်းတွေ ဆက်ပြီး တွေ့ နေရပါတယ်။ စက်တင်ဘာလ ၂၀ ရက်နေ့က နောင်ချိုမြို့နယ် အုမ္မတီးရွာက ဒေသခံ အရပ်သား တစ်ယောက်ဟာ မြေမြှုပ်မိုင်း နင်းမိတဲ့အတွက် ခြေထောက်တဖက် ပြတ်ထွက်သွားခဲ့ရပါတယ်။ သူက တော့ အသက် ၇၉ နှစ် အရွယ် စိုင်းထွန်းလှ ဖြစ်ပါတယ်။ နောင်ချိုမှာ တိုက်ပွဲတွေ ပြီးသွားတဲ့ အချိန်မှာ စစ်ဘေးရှောင်ရာကနေ ပြန်လာပြီး သူ့ရဲ့ ခြံဝန်းအတွင်းမှာ ပဲ သန့်ရှင်းရေး လုပ်နေတုန်း မြေမြှုပ်မိုင်း နင်းမိတာ ဖြစ်ပါတယ်။ တိုက်ပွဲတွေ ဆဲသွားခဲ့တယ် ရပ်သွားခဲ့ရတယ် ဆိုပေမယ့် မြေမြှုပ်မိုင်း အန္တရာယ်နဲ့ စစ်လက်ကျန် ပစ္စည်း အန္တရာယ် တွေက ရှင်းသွားခဲ့တာ မဟုတ်ပါဘူး။ အောက်တိုဘာ ၁၇ ရက်နေ့ကတော့ နောင်ချိုမြို့နယ် မန်ကျည်းပင်ရွာက အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ဦးစံမောင်ဟာ တောစပ်ကို အပေါ့အပါး သွားရင်းနဲ့ မြေမြှုပ်မိုင်းနင်းမိခဲ့ပါတယ်။ မြေမြှုပ်မိုင်း ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ညာခြေထောက်ဟာ ပေါင်ရင်းကနေ ပြတ်သွားခဲ့ပါတယ်။ သူတို့ မိသားစုဟာ နောင်ချိုက တအာင်းတပ်ဖွဲ့တွေ ဆုတ်ခွာသွားတဲ့ အချိန်မှာ နေရပ်မှာ ပြန်နေကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ရွာပြန်ရောက်တာ တစ်လတောင် မပြည့်ခင်မှာပဲ မိုင်းနင်းမိခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ လက်နက်ကိုင် တပ်ဖွဲ့ ဝင်ရောက်သွားတဲ့ နေရာတွေမှာ အများဆုံး မိုင်းထောင်သွားတာတွေ၊ ပေါက်ကွဲစေ တတ်တဲ့ ပစ္စည်းတွေ ကျန်နေခဲ့တာတွေက ရှိနေနိုင်ပါတယ်။ အခု ဆိုရင်တော့ မြို့တွေ ရွာတွေကို စစ်ဖြစ်နေတဲ့ ဘက်တွေက တပြန်တလှည့်စီ ထိန်းချုပ်တာတွေ လည်း ရှိတော့ အန္တရာယ်က ဆက်ရှိနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ တစ်ခါတစ်ရံ လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့က ထိန်းချုပ်ခဲ့ပြီး ထွက်ခွာသွားတဲ့ အခါ တခြား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့တွေ ဝင်ရောက် ထိန်းချုပ်တာမျိုးလည်း ရှိတတ်ပါတယ်။ ဒီလို အခါမျိုးမှာ ရောက်လာတဲ့ လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့တွေက မိုင်းရှင်းတာတွေ အပြင် ‌ဒေသခံတွေ အလွယ်တကူ နားလည်နိုင်တဲ့ မိုင်းသတိပေး ဆိုင်းဘုတ်တွေ၊ မြေမြှုပ်မိုင်း ရှိနေနိုင်တဲ့ နေရာတွေ၊ မိုင်းမရှင်းရသေးတဲ့ နေရာတွေ မှာ သတိပေး ဆောင်ပုဒ်တွေ လုပ်ဆောင်ပေးလေ့ ရှိကြပါတယ်။ ဒီဆိုင်းဘုတ်တွေဟာ လူတွေကို အသက်ကယ်တဲ့ သတိပေးချက်တွေလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ မြေမြှုပ်မိုင်း ဆိုင်းဘုတ်တွေကို စိုက်ထူရတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်က သုံးမျိုးလောက် ရှိပါတယ်။ ပထမ ရည်ရွယ်ချက်ကတော့ မိုင်းအန္တရာယ်ရှိတဲ့ ဧရိယာကို နယ်နမိတ် သတ်မှတ်ပေးတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဘယ်နေရာကနေ ဘယ်နေရာအထိ မိုင်းရှိနိုင်တယ် ဆိုပြီး မိုင်းရှိနိုင်တဲ့ ဧရိယာကို ဖော်ပြတဲ့ ဆိုင်းဘုတ် တွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒုတိယ ရည်ရွယ်ချက်က‌တော့ အနီးအနားမှာရှိတဲ့ လူတွေကို အန္တရာယ်ကနေ ကြိုတင်ရှောင်ရှားနိုင်ဖို့ သတိပေး တာ ဖြစ်ပါတယ်။ တတိယ ရည်ရွယ်ချက်ကတော့ လူ နှင့် တရိဆ္တန် တွေ အန္တရာယ်ရှိတဲ့ နေရာ မသွားခြင်းအားဖြင့် သူတို့ရဲ့ အသက် ဆုံးရှုံးမှုနဲ့ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှုတွေကို လျော့ချပေးဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီတော့ မြေမြှုပ်မိုင်း သတိပေး ဆိုင်းဘုတ်တွေက ဘယ်လိုပုံစံမျိုးလဲ၊ ဘာပုံတွေ ပါသလဲ၊ ဘာအရောင်တွေ ပါသလဲ ဆိုတာကို ဆက်ပြောပြပါတယ်။ နိုင်ငံတကာ စံနှုန်းတွေနဲ့ ဒေသအလိုက် အခြေအနေပေါ်မူတည်ပြီး သတိပေး ဆိုင်းပုဒ်တွေကို ပုံစံ အမျိုးမျိုးနဲ့ တွေ့နိုင်ပါတယ်။ ဒီထဲမှာ အတွေ့ ရများဆုံးက ပထမ ပုံစံကတော့ အနီရောင်နဲ့ အဖြူရောင် လက္ခဏာပါတဲ့ သတိပေး အမှတ်အသားတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ တြိဂံပုံ ဒါမှမဟုတ် လေးထောင့်ပုံ ဖြစ်ပြီး အနီရောင် နောက်ခံပေါ်မှာ အဖြူရောင်နဲ့ ရေးဆွဲထားလေ့ ရှိပါတယ်။ အဲဒီ မှာ ပါဝင်တဲ့ သင်္ကေတကတော့ ဦးခေါင်းခွံ နဲ့ အရိုး၊ ဒါမှမဟုတ် ပေါက်ကွဲမှု ဖြစ်နေတဲ့ သင်္ကေတ တွေ ပါလေ့ရှိပါတယ်။ ပြီးရင်တောာ့ ဒေသခံတွေ နားလည်နိုင်တဲ့ စကားနဲ့ “မိုင်းအန္တရာယ်ရှိသည်”။ “မဝင်ရ” ဒါမှမဟုတ် “သေတတ်သည်” စတဲ့ စာသားတွေ ရေးသား ထားနိုင်ပါတယ်။ နောက်တမျိုးကတော့ ကျောက်တိုင်တွေ တိုင်တွေ စိုက်ထူထားတာပါ။ တိုင်တွေမှာ အနီရောင်သုတ်ထားတဲ့ ဒါမှမဟုတ် မိုင်းသတိပေး တံဆိပ် ကပ်ထားတဲ့ တိုင်တွေ ဒါမှမဟုတ် သစ်သားတိုင်တွေကို မိုင်းအန္တရာယ်ရှိတဲ့ ဧရိယာ တဝိုက်မှာ စိုက်ထူထားတတ်ပါတယ်။ နောက်တမျိုးကတော့ ကြိုးတွေ တိတ်တွေ တပ်ဆင်ထားတာပါ။ အန္တရာယ်ရှိတဲ့ ဧရိယာကို ရှင်းရှင်း လင်းလင်း ဝိုင်းရံထားဖို့အတွက် အနီရောင် ဒါမှမဟုတ် အဝါရောင် တိတ် ဒါမှမဟုတ် ကြိုးတွေကို အသုံးပြုထားနိုင်ပါတယ်။ ဒီလိုမျိုး သတိပေးထားတဲ့ အမှတ်အသားတွေ သင်္ကေတတွေ တွေ့ပြီဆိုရင် မိုင်းအန္တရာယ်ရှိတာကို သတိထားဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ဒီလိုမျိုး အမှတ်အသားတွေ ဆိုင်းဘုတ်တွေ တွေ့ပြီဆိုရင်‌ ဘာလုပ်ကြမလဲ။ ဒီလိုမျိုး အမှတ်အသားတွေ မြေမြှုပ်မိုင်း သတိပေး ဆိုင်းဘုတ်တွေ တွေ့ပြီဆိုရင် ဘယ်မှာပဲ တွေ့တွေ့ အခုပြော မယ့် အချက်တွေကို တင်းတင်းကျပ်ကျပ် လိုက်နာဖို့ လိုပါတယ်။ ချက်ချင်း ရပ်လိုက်ပါ၊ စိတ်ကို အေးအေးထားပါ။ မြေမြှုပ်မိုင်း သတိပေး ဆိုင်းဘုတ် ဒါမှမဟုတ် အမှတ်အသား တွေ့တာနဲ့ ချက်ချင်း ရပ်လိုက်ပြီး စိတ်ကို အေးအေးထားပါ။ ကိုယ်နဲ့အတူပါလာတဲ့ သူတွေကို သတိပေးရပါမယ်၊ နောက်ပြန်ဆုတ်ပါ၊ ကိုယ်လာခဲ့တဲ့ လမ်းအတိုင်း ခြေရာအတိုင်း ဂရုတစိုက် နောက်ပြန်ဆုတ်ရပါမယ်။ အဲဒီပြီးရင်တော့ ဆိုင်းဘုတ်တွေ့တဲ့ အကြောင်း၊ အဲဒီ နေရာမှာ အန္တရာယ်ရှိနေတယ်ဆိုတာ နဲ့ အန္တရာယ် ရှိတဲ့ နေရာကို တခြားသူတွေ မသွားမလာအောင် သတိပေးဖို့ လိုပါတယ်။ မိုင်းအန္တရာယ်ရှိတာကြောင့် သူတို့ဆီကို ကိုယ်သွားတာ ဖြစ်စေ၊ ကိုယ့်ဆီကို သူတို့ကို လာခိုင်းတာ ဖြစ် စေ မလုပ်သင့်ပါဘူး။ နောက်ထပ် ရှောင်ရှားရမယ့် ကိစ္စကတော့ ဘယ်အရာကိုမှ မထိဖို့ပါ၊ ဆိုင်းဘုတ်တွေပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ ကျောက်တိုင်၊ သစ်သားတိုင်၊ ကြိုး ဒါမှမဟုတ် အနီးအနားက မသင်္ကာ စရာ ပစ္စည်း တစ်ခုခုကို လုံးဝ မထိမိအောင် သတိထားဖို့ လိုပါတယ်။ သင့် အနေဖြစ် ဘေးကင်းတဲ့နေရာကို ရောက်ပြီဆိုရင်တော့ ရွာထဲမှာ ရှိတဲ့သူတွေကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ပြန် လည် မျှဝေပေးခြင်းနဲ့ အတူ ဒေသမှာရှိတဲ့ အာဏာပိုင်တွေ၊ နယ်မြေကို တာဝန်ယူထား တဲ့ လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့ ဖြစ်စေ မိုင်းရှင်းလင်းရေး အဖွဲ့ကိုဖြစ်စေ သတင်းပို့ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဆိုင်းဘုတ်တွေ အမှတ်အသားတွေကို မဖြုတ်ပစ်ပါနဲ့။ နေရာမရွှေ့ပါနဲ့။ ဒါဟာ တခြားသူတွေရဲ့ အသက် ကို ကယ်ပေးရာလည်း ရောက်ပါတယ်။ အားလုံး ဘေးကင်းကြပါစေ။

မိုင်းအန္တရာယ် ဆိုင်းဘုတ်တွေက ဘာတွေလဲ၊ တွေ့ရင် ဘာလုပ်မလဲ

က‌လေးများ အနေဖြင့် လမ်း၌ ပေါက်ကွဲစေတတ်သော ပစ္စည်းများ တွေ့ပါက မည်ကဲ့သို့ လုပ်ဆောင်ရမည်နည်း   သတင်းနှင့်မီဒီယာ ကွန်ရက်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၈ ရက်။ အရင် တပါတ်ကတော့ မြေမြှုပ်မိုင်း အန္တရာယ် ကင်းအောင် ဘယ်လို လမ်းတွေကနေ သွားသင့်သလဲ ဆိုတာကို ပြောပြခဲ့ပါတယ်၊ ဒီတပါတ်ကတော့ မြေမြုပ်မိုင်းနဲ့ ပေါက်ကွဲစေတတ်တဲ့ စစ်လက်ကျန် ပစ္စည်းတွေ တွေ့ရင် ဘယ်လို လုပ်ရမလဲ ဆိုတာကို ပြောပြသွားမှာပါ။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနဲ့ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးတို့ဟာ မြေမြှုပ်မိုင်းနှင့် ပေါက်ကွဲစေတတ်တဲ့ စစ်လက်ကျန် ပစ္စည်းတွေ ရဲ့ အန္တရာယ် အများဆုံး ကြုံတွေ့နေရတဲ့ ဒေသတွေထဲမှာ ပါဝင်ပြီး ကလေးငယ်တွေ ထိခိုက်သေဆုံး မှုတွေလည်း မကြာခဏ ဖြစ်ပွားနေပါတယ်။ UNICEF (ကုလသမဂ္ဂ ကလေးသူငယ်များ ရန်ပုံငွေအဖွဲ့) ရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်များအရ၊ မြန်မာနိုင်ငံမှာ မြေမြှုပ်မိုင်းနဲ့ စစ်လက်ကျန် ပစ္စည်းတွေကြောင့် ထိခိုက်သေဆုံး၊ ဒဏ်ရာရရှိသူ အရပ်သားတွေရဲ့ ၃၂ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ဟာ ကလေးငယ်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ရှမ်းပြည်နဲ့ စစ်ကိုင်းတိုင်းတို့ဟာလည်း ထိခိုက်မှု အများဆုံး ဒေသများထဲမှာ အမြဲလိုလို ပါဝင်နေပါတယ်။ နမူနာ အဖြစ်အပျက်တွေကို ပြောရမယ်ဆိုရင်တော့ ၂၀၂၂ ခုနှစ် စစ်ကိုင်းတိုင်း ယင်းမာပင်မြို့နယ်က အဖြစ်အပျက်ကလေးက ဂရုဏာ သက်ဖို့ ကောင်းပါတယ်။ ဖြစ်စဉ်ကတော့ စစ်ကိုင်းတိုင်း ယင်းမာပင်ကို စစ်တပ်ဝင်ရောက်ခဲ့ပါတယ်။ စစ်တပ်တွေ ပြန်ထွက်သွားတဲ့ အချိန်မှာ အသက် (၅) နှစ်အရွယ်ကလေး တစ်ယောက်က စစ်တပ်ဝင်လာတုန်းက ကျန်ခဲ့တဲ့ လက်ပစ်ဗုံး ဒါမှမဟုတ် ဗုံးသီးကျည် တစ်ခုကို ကစားစရာထင်ပြီး ကစားခဲ့ရာကနေ ပေါက်ကွဲမှု ဖြစ်ခဲ့တာပါ။ အဲဒီ ပေါက်ကွဲမှု ကြောင့် အဲဒီ ပေါက်ကွဲတတ်တဲ့ စစ်ကျန်ပစ္စည်းနဲ့ ကစားခဲ့တဲ့ ၅ နှစ်အရွယ်ကလေးကော သူ့ရဲ့ အသက် ၁၀ လပဲ ရှိသေးတဲ့ ဝမ်းကွဲ ညီလေးကော သေဆုံးသွားခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီ ပေါက်ကွဲစေတတ်တဲ့ စစ်ကျန် ပစ္စည်းကို မိဘတွေက စစ်ကျန် ပစ္စည်းမှန်းမသိပဲ သိမ်းထားမိတာလို့ ဆိုပါတယ်။ နောက်ထပ် နမူနာ အဖြစ်အပျက် တစ်ခုကို ပြောရမယ် ဆိုရင်တော့ ၂၀၂၄ ခုနှစ် အတွင်းက ရှမ်းပြည် မြောက်ပိုင်း မှာ ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ ဖြစ်ရပ်တွေကို ပြောပြချင်ပါတယ်။ သတင်းမှတ်တမ်းတွေ အရဆိုရင် ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း နမ္မတူဒေသမှာ ကလေးငယ်တွေ ထိခိုက် သေဆုံးမှုတွေ ရှိခဲ့ပါတယ်။ သတင်းတွေနဲ့ ဒေသခံ လူမှုရေး အသင်းအဖွဲ့တွေရဲ့ ပြောပြချက်အရ မြေမြုပ်မိုင်း နင်းမိတဲ့ အဖြစ်အပျက်တွေ ကြောင့် ကလေးငယ်တွေ ခြေလက်ဆုံးရှုံးခြင်း၊ သေဆုံးရခြင်းတွေ ဖြစ်ပွားခဲ့ပါတယ်။ ဒါကြောင့် မြေမြှုပ်မိုင်းနဲ့ ပေါက်ကွဲစေတတ်တဲ့ စစ်လက်ကျန်ပစ္စည်းတွေနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ အကြောင်းအရာတွေကို လူကြီးတွေတင်မက ကလေးတွေလည်း သိထားသင့်ပါတယ်။ သိရှိလာတဲ့ လူကြီးတွေက ကလေးတွေလည်း သိလာအောင် ပြန်ပြောပြဖို့ လိုပါတယ်။ အဓိကကတော့ ပဋိပက္ခ ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ နေရာတွေ၊ စစ်တပ်တွေ စခန်းချသွားတဲ့ နေရာတွေ၊ စစ်တပ်တွေ ဖြတ်သန်းသွားလာခဲ့တဲ့ နေရာတွေမှာ ကိုယ်မသိတဲ့ ပစ္စည်းတွေ တွေ့ခဲ့ရင် အထူးသတိထားကြဖို့ လိုပါတယ်။ မိုင်း၊ ဖြစ်စေ ပေါက်ကွဲ စေတတ်တဲ့ စစ်ကျန်ပစ္စည်းဖြစ်စေ အမျိုးအမည်မသိတဲ့ ပစ္စည်း ဖြစ်စေ တွေ့ရှိခဲ့မယ် ဆိုရင် အရေးအကြီးဆုံးက မထိပါနဲ့၊ မကိုင်ပါနဲ့ မကန်လိုက်ပါနဲ့။ စူးစမ်း ခြင်း တု တ်နှင့် ထိုးခြင်း များ လုံးဝ မပြုလုပ်ပါနှင့် တွေ့တဲ့နေရာမှာ ချက်ချင်း ရပ်တန့်ပြီး ငြိမ်ငြိမ်လေး နေလိုက်ပါ။ ဘာလို့လဲ ဆိုရင် အန္တရာယ်ရှိတဲ့ ပစ္စည်းတစ်ခုခု တွေ့တယ်ဆိုရင် အနီးအနားမှာလည်း အဲလို ပစ္စည်းမျိုးတွေ ရှိနေနိုင်တာမို့လို့ပါ။ အဲဒီနောက်မှာတော့ လာတဲ့ လမ်းအတိုင်း နောက်ပြန်ဆုတ်ရပါမယ်။ ခြေရာ ရှိတယ်ဆိုရင် ခြေရာအတိုင်း ဆုတ်ရမှာ ဖြစ်ပြီး ခြေရာမပေါ်ရင်တော့ ကိုယ်လာခဲ့တဲ့ လမ်းကြောင်း အတိုင်း ပြန်ဆုတ်ဖို့ လိုပါတယ်။ ထွက်ပြေးတာမျိုး၊ လမ်းကြောင်းပြောင်းပြီး သွားတာမျိုးတွေ မလုပ်ရပါဘူး။ တချိန်ထဲမှာပဲ ကိုယ်နဲ့ အတူ သွားလာနေတဲ့ သူတွေကို အန္တရာယ်ရှိတဲ့ ပစ္စည်း တစ်ခုခု တွေ့တဲ့ အကြောင်း အသိပေးရပါမယ်။ အနီးကလူတွေကို လှမ်းအော်ပြီး သတိပေးပါ။ သူတို့ဆီသွားဖို့ မလိုသလို သူတို့ကိုလည်း ကိုယ့်ဆီလာအောင် ခေါ်ဖို့ မလိုပါဘူး။ အဲဒီ မြေမြှုပ်မိုင်း၊ ဒါမှမဟုတ် စစ်လက်ကျန် ပစ္စည်း ဒါမှမဟုတ် သံသယ ဖြစ်စရာ ပစ္စည်းတွေ့တဲ့ အနီးအနားမှာ မီးမရှို့ပါနဲ့၊ ဆေးလိပ် မသောက်ပါနဲ့။ ပေါက်ကွဲစေတတ်တဲ့ ပစ္စည်းတွေ အနီးမှာ လက်ကိုင်ဖုန်း ခေါ်ဆိုခြင်းကိုလည်း မလုပ်သင့်ပါဘူး။ လုံခြုံစိတ်ချ လောက်တဲ့ နေရာရောက်မှသာ ဖုန်းကို အသုံးပြုသင့်ပါတယ်။ လုံခြုံစိတ်ချရတဲ့ နေရာရောက်ရင်တော့ အဲဒီဒေသမှာ တာဝန်ယူ အုပ်ချုပ်နေတဲ့ အာဏာပိုင်တွေကို အကြောင်း ကြားရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အကြောင်းကြားတဲ့ အခါမှာတော့ ပစ္စည်းတွေ့တဲ့ နေရာကိုလည်း သေသေချာချာ ပြောပြဖို့ သင့်ပါတယ်။ ဘေးအန္တရာယ်ပိုပြီးနီးတဲ့သူတွေကတော့ ထင်းရှာတဲ့သူ၊ ရေခပ်တဲ့သူ၊ တောင်ယာသွားတဲ့သူ၊ ကျွဲနွားကျောင်းတဲ့သူ နဲ့ ကလေးငယ်တွေ ဖြစ်ကြပါတယ်။ သူတို့ကို မြေမြှုပ်မိုင်းနဲ့ ပေါက်ကွဲ စေတတ်တဲ့ ပစ္စည်းတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ပညာပေးဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ အရင် တပတ်က ပြောထားသလို့ ဘယ်လို လမ်းမျိုးက အန္တရာယ် ပိုကင်းတယ်။ မြေမြှုပ်မိုင်းနဲ့ ပေါက်ကွဲစေတတ်တဲ့ ပစ္စည်းတွေက ဘယ်လိုမျိုးတွေ ဖြစ်တယ်။ ဆိုတာ သိအောင် ပြောထားပြီး အဲဒါတွေ တွေ့တာနဲ့ အရေးကြီးဆုံးက ဒီပစ္စည်းတွေကို တွေ့ရင် မထိဖို့၊ မကိုင်ဖို့၊ ဆက်မသွားဖို့နဲ့ တာဝန်ရှိသူတွေကို ပြောပြဖို့ အသိပေးသင့်ပါတယ်။ နောက်တစ်ခု သတိထားရမှာကတော့ သတိပေး ဆိုင်းဘုတ်တွေကို လိုက်နာဖို့ လိုပါတယ်။ ဦးခေါင်းခွံပုံ၊ အရိုးပုံ၊ အနီရောင် တြိဂံပုံ၊ ဒေသတွင်းရှိ အမှတ် အသား များ၊ သတိ၊ မိုင်းရှိသည် စတဲ့ သတိပေး ဆိုင်းပုတ်တွေကို သတိထားဖို့ လိုပါတယ်။ တွေ့ရင်လည်း ဆက်မသွားပဲ နောက်ပြန်ဆုတ်ဖို့ လိုပါတယ်။ ကလေးတွေကိုတော့ အကြောက်တရားရစေတာမျိုးထက် အန္တရာယ်ရှိတယ်ဆိုတာကို နားလည်ဖို့ ပညာပေးသင့် ပါတယ်။ အန္တရာယ်ကင်းဖို့ အတွက် ဆိုရင် မြေ မြုပ်မိုင်း နှင့် အခြားပေါက်ကွဲစေနိုင်သော ပစ္စည်း များ ပညာပေးဖို့ အပြင် စစ်ဘေးရှောင်တဲ့ နေရာတွေ ပြန်သွားတဲ့အခါ ဒါမှမဟုတ် စစ်တပ်တွေ လှုပ်ရှားသွားလာခဲ့တဲ့ နေရာတွေ သွားတဲ့ အခါ အနီးဝန်းကျင်တွေကို လူကြီးတွေက သာ အရင်ဦးအောင် စစ်ဆေးသင့်ပါတယ်။ စစ်/တိုက်ပွဲ ဖြစ်ခဲ့ဖူးတဲ့နေရာ၊ စစ်တပ်/လက်နက်ကိုင်များ ခန်းချခဲ့တဲ့နေရာ၊ လမ်းဟောင်း/တံတားဟောင်း၊ စွန့်ပစ်ထားတဲ့ အဆောက်အအုံ တွေဟာ အန္တရာယ်ရှိတယ်လို့ သတ်မှတ်ပြီး ကလေးတွေ မသွားဖို့ တင်းတင်းကျပ်ကျပ် တားမြစ်ဖို့လည်း အရေးကြီးပါတယ်။ မြေမြှုပ်မိုင်းနဲ့ ပေါက်ကွဲစေတတ်တဲ့ ပစ္စည်း ဘေးအန္တရာယ်က ကင်းဝေးကြပါစေ။

က‌လေးများ အနေဖြင့် လမ်း၌ ပေါက်ကွဲစေတတ်သော ပစ္စည်းများ တွေ့ပါက မည်ကဲ့သို့ လုပ်ဆောင်ရမည်နည်း 

မြေမြှုပ်မိုင်းအန္တရာယ်မှ လွတ်မြောက်ရန် လုံခြုံသော လမ်းကြောင်း ရွေးချယ်နည်း  သတင်းနှင့် မီဒီယာ ကွန်ရက်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၁ ရက်။ မိုင်းအန္တရာယ်ကင်းရှင်းဖို့ ဘယ်လို လမ်းကြောင်းတွေ ရွေးချယ်သင့်တယ်ဆိုတာ အသေးစိတ် ပြောပြပါမယ်၊။ အဖြစ်အပျက်လေး နှစ်ခုကို အရင် ပြောပြပါမယ်။ ပထမတစ်ခုက ဦးပလောင် ဆိုတဲ့ လူတယောက်ရဲ့ အဖြစ်အပျက်ပါ။ သူက ကျောက်မဲမြို့က သုဘရာဇာ တစ်ယောက် ဖြစ်ပါတယ်။ သူဟာ စက်တင်ဘာလ ၂၉ ရက်နေ့မနက် ၁၀ နာရီလောက်က အရိုးပြာသွားသွန်ရင်း အေးချမ်းသာ သုဿာန်အနီးမှာ မြေမြှုပ်မိုင်းတစ်ခုကို တိုက်မိပြီး သေဆုံးသွားခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီနေ့နေ့လည်ခင်းမှာပဲ မောင်အိုက်လော့ဆိုတဲ့ အသက် ၁၄ နှစ်အရွယ် နွားကျောင်းသားလေး တစ်ယောက်က အဲဒီ သုဿာန် နားမှာပဲ နွားကျောင်းရင်း နောက်ထပ် မိုင်း တစ်လုံးကို မတော်တဆ နင်းမိ/တိုက်မိပြီး သေဆုံးခဲ့ရပြန်ပါတယ်။ သူတို့တွေဟာ ဘယ်လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့နဲ့မှ ပတ်သက်သူတွေ မဟုတ်ကြပါဘူး၊ သူတို့ အလုပ်သူတို့လုပ်ရင်း မြေမြုပ်မိုင်းတွေကြောင့် သေဆုံးခဲ့ရတာ ဖြစ်ပါတယ်။ မြန်မာပြည်မှာ မြေမြှုပ်မိုင်း အန္တရာယ် နှင့် ကြုံနေကြရတဲ့ လူတွေက အများကြီးပါ။ ကုလသမဂ္ဂ အေဂျင်စီတွေ ဖြစ်ကြတဲ့ ယူနီဆက်ဖ် UNICEF၊ ယူအန်အိုချာ UNOCHA နဲ့ သတင်းမီဒီယာတွေရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်တွေ အရ ၂၀၂၄ ခုနှစ်နဲ့ ၂၀၂၅ ခုနှစ် အစောပိုင်း ကာလတွေမှာ မြန်မာနိုင်ငံတွင် မြေမြှုပ်မိုင်း ကြောင့်ထိခိုက်မှုနှုန်းဟာ အဆိုးရွားဆုံး အခြေအနေကို ရောက်ရှိခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီ အထဲမှာ ရှမ်းပြည်နဲ့ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးတို့ဟာ ထိခိုက်မှု အများဆုံး ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ ဒေသတွေ ထဲမှာ ပါဝင်ပါတယ်။ UNICEF ရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ပထမ ၉ လအတွင်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် မြေမြှုပ်မိုင်းနဲ့ ပေါက်ကွဲ စေတတ်တဲ့ စစ်လက်နက် အကြွင်းအကျန်တွေကြောင့် အရပ်သား ၈၈၉ ယောက် သေဆုံးခဲ့ပါတယ်။ သေဆုံးမှုတွေရဲ့ ၂၅ % ဖြစ်တဲ့ ၂၀၀ ကျော်ဟာ ရှမ်းပြည်မှာ ဖြစ်ပွားခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ စစ်ကိုင်းတိုင်းထဲမှာတော့ ၁၇ % ရှိခဲ့ပါတယ်။ UNOCHA ကတော့ ၂၀၂၃ ခုနှစ်က စာရင်းကို ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် အတွင်းမှာ မြေမြုပ်မိုင်းကြောင့် ထိခိုက်သေဆုံးသူ ၁,၀၀၀ ကျော်ရှိတယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။ အဲဒီမှာတော့ စစ်ကိုင်းတိုင်းက ၃၅ ရာနှုန်းနဲ့ အများဆုံး ရှမ်းပြည်မှာ ၁၂ ရာနှုန်း ရှိပါတယ်။ ဒီအဖြစ်အပျက်တွေနဲ့ အစီရင်ခံစာတွေက မြေမြှုပ်မိုင်း နှင့် တခြားပေါက်ကွဲစေသော ပစ္စည်း များမှာ အန္တရာယ် ဘယ်လောက် ကြီးနေတယ်ဆိုတာ ဖော်ပြနေပါတယ်။ ဒီလို မြေမြှုပ်မိုင်းတွေရဲ့ အန္တရာယ်ဟာလည်း သွားရင်းလာရင်း နေ့စဉ် တွေ့ကြုံနေကြရတာပါ။ ပထမ အနေနဲ့တော့ မြေမြှုပ်မိုင်းတွေ ဘယ်လို နေရာတွေမှာ တွေ့ကြုံလေ့ ရှိတတ်သလဲ ဆိုတဲ့ အကြောင်း ပြောပြပါ့မယ်။ မိုင်းတွေ အများဆုံး ရှိနေတတ်တဲ့ နေရာတွေကတော့ စစ် စခန်းဟောင်းတွေ၊ စစ်စခန်း မဟုတ်ပေမယ့်လဲ လက်နက်ကိုင် တပ်ဖွဲ့တွေ စခန်းချခဲ့တဲ့နေရာ ဒါမှမဟုတ် တပ်စွဲခဲ့တဲ့ ဒါမှမဟုတ် ကင်းစောင့်ခဲ့တဲ့ နေရာတွေ မှာ သူတို့ရဲ လုံခြုံရေး အတွက် မိုင်းတွေ ထောင်ထားတတ်ပါတယ်။ လမ်းကြောင်းတွေ အနေနဲ့ကတော့ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေ သွားတတ်တဲ့ လမ်းကြောင်းတွေ၊ လမ်းဆုံ လမ်းခွတွေ၊ စစ်ယာဉ်တန်းတွေ မကြာခဏ သွားလာတတ်တဲ့ လမ်းတွေ ဒါမှမဟုတ် လက်နက်ကိုင် တပ်ဖွဲ့တွေ အသုံးပြုလေ့ရှိတဲ့ လမ်းတွေမှာ မိုင်းတွေ ထောင်ထားတတ်ပါတယ်။ သတင်းတွေနဲ့ မှတ်တမ်းတွေ အရဆိုရင် စစ်ရှောင်တွေ ကြုံတွေ့ရတဲ့ အဖြစ်အပျက်တွေ ရှိပါတယ်။ သူတို့ကတော့ စစ်ရှောင်ရင်းကနေ အိမ်တွေမှာ အစားအစာ ဒါမှမဟုတ် အသုံးလိုတဲ့ ပစ္စည်းတွေ သွားယူတတ်ပါတယ်၊ အဲဒီ အချိန်မှာ ရွာထဲမှာ ဖြစ်စေ၊ အိမ် အဝင်အထွက် နေရာတွေ၊ လှေကားရင်းတွေနဲ့ လမ်းတွေမှာ လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့တွေ ထောင်ထားတဲ့ မိုင်းတွေ ရှိနေတတ်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေ နေထိုင် ဖြတ်သန်းခဲ့ဘူးတဲ့ လယ်တောတွေ ခြံတွေမှာလည်း မြေမြှုပ် မိုင်း အန္တရာယ် ကြုံတွေ နိုင်တတ်တာကြောင်း သတိပြု ရန်လိုအပ်ကြပါတယ်။ အရပ်သားတွေ အထိအခိုက်များလေ့ ရှိတဲ့ နေရာတွေကတော့ စစ်ဘေးရှောင် ရွာသားတွေ နှစ်၊လ၊ရက်ပေါင်းများစွာ စွန့်ပစ်ထားခဲ့တဲ့ ရွာတွေ၊ စိုက်ခင်းနဲ့ သဘာဝ အရင်းအမြစ်တွေ ရှာဖွေတဲ့ နေရာတွေ၊ ထင်းခုတ်၊ ရေရှာ၊ ခြံခုတ်တဲ့ နေရာ တွေ၊ ရေအရင်းအမြစ်ရှိတဲ့ နေရာနဲ့ အဲဒီနေရာတွေကို သွားတဲ့ လမ်းကြောင်းတွေမှာ မြေမြှုပ်မိုင်း နှင့် အခြားမပေါက်ကွဲ သေးသော လက်နက်ကြီး/ငယ် တွေ ရှိနေတတ်ပါသေးတယ်။ တချို့ မြေမြုပ်မိုင်းနှင့် မပေါက်ကွဲ သေးသော ပစ္စည်းတွေကလည်း လူသွားလမ်းဘေးတွေ၊ ချောက်ကမ်းပါးတွေ ခြုံနွယ်ပိတ်ပေါင်း ထူထပ်တဲ့ နေရာတွေမှာ ရှိတတ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် မကြာသေးမီ ကဖြစ်‌စေ၊ လွန်ခဲ့သည့်နှစ် များမှ တိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့ဖူးသော နေရာ ‌ဒေသ သည် ဘေးအန္တရာယ်ရှိတဲ့ နေရာတွေမှာ မဖြစ်မနေ သွားလာကြတဲ့အခါ လမ်းကြောင်းရွေးချယ်မှု မှန်ကန်ဖို့က အရေးကြီးလှပါတယ်။ အန္တရာယ်ကင်းဝေးဖို့ ဆိုရင် အခုဖော်ပြတဲ့ အချက်အလက်တွေကို လိုက်နာဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။ လမ်းကြောင်း အသစ်တွေကို ရှောင်ပါ၊ ဖြတ်လမ်းတွေ လူသွားလေ့မရှိတဲ့ လမ်းတွေကို ရှောင်ပါ၊ လမ်းသွားတဲ့အခါ လမ်းဘေးကို မရောက်စေပါနဲ့။ လမ်းဘေးမှာရှိတဲ့ မြက်ခင်းတွေ၊ ခြုံပုတ်တွေကို ဖြတ်မသွားသင့်ပါဘူး။ ကတ္တရာလမ်း ဒါမှမဟုတ် အခိုင်အမာရှိတဲ့ လမ်းကို အလယ်ကနေသွားသင့် ပါတယ်။ အကောင်းဆုံးကတော့ ဒေသခံတွေရဲ့ အကြံပြုချက်နှင့် မိုင်းအန္တရယ် အသိပညာပေး နှင့် ပတ်သက်သည့် သတင်းဌာန/ ရေဒီယို များမှ ထုတ်လွှင့်လျက်ရှိသော သတိပေးချက်များကို လိုက်နာသင့်ပါတယ်။ မလိုအပ်ဘဲ ညအခါ လမ်းသွားတာ၊ မြင်ကွင်းမရှင်းတဲ့ အချိန်တွေ၊ မြူနှင်း ထူထပ်တဲ့ အချိန်တွေမှာ လမ်းသွားတာကို ရှောင်သင့်ပါတယ်။ ဖြစ်နိုင်မယ်ဆိုရင်တော့ လူတစ်ယောက်ထဲ မသွားပဲ ဒေသခံ အဖော်တွေနဲ့ သွားသင့်ပါတယ်။ သွားလာတဲ့ လမ်းတလျောက်နဲ့ အနီးဝန်းကျင်မှာရှိတဲ့ ‌ဒေသအလိုက် မိုင်းသတိပေး ဆိုင်းဘုတ်တွေကိုလည်း လိုက်နာ သင့်ပါ တယ်။ မိမိ တို့ ထံ မှ ကျ ကျန်ခဲ့သော ပစ္စည်း မဟုတ်ပါက လုံးဝ လုံးဝ မကောက်ယူသင့်ပါ။ သတိပေး အမှတ်အသားတွေ၊ ဆိုင်းဘုတ်တွေ ဒါမှမဟုတ် ထူးခြားတဲ့ အမှတ်အသားတွေ တွေ့ရင် တားမြစ်ထား တဲ့ နယ်မြေတွေကို မကျော်သွားစေဖို့ သတိပြုသင့်ပါတယ်။ အနှစ်ချုပ်အနေနဲ့ ပြောမယ်ဆိုရင်တော့ လမ်းဘေးက သွားတာ၊ လမ်း အသစ်တွေက သွားတာတွေက အန္တရာယ် များပြီး လူသွားများတဲ့ လမ်းမကြီးတွေနဲ့ ဒေသခံတွေ အကြံပြုတဲ့ လမ်းကြောင်းတွေကိုပဲ အဓိက သွားလာသင့် တဲ့ အကြောင်း တင်ဆက်ပေး လိုက်ရပါတယ်။

မြေမြှုပ်မိုင်းအန္တရာယ်မှ လွတ်မြောက်ရန် လုံခြုံသော လမ်းကြောင်း ရွေးချယ်နည်း 

ရှမ်းမြောက်၊ ကျောက်မဲတွင် အရပ်သား ၂ ဦး မြေမြှုပ်မိုင်းနင်းမိ၍ သေဆုံး   သတင်းနှင့် မီဒီယာ ကွန်ရက်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၁ ရက်။ တိုက်ပွဲများ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပွားနေသည့် ရှမ်းပြည် မြောက်ပိုင်း၊ ကျောက်မဲမြို့တွင် အရပ်သား ၂ ဦးသည် မြေမြှုပ်မိုင်းနင်းမိ၍ ပွဲချင်းပြီး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း တအာင်းတပ် (TNLA) က သတင်းထုတ်ပြန်သည်။ စက်တင်ဘာလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ကျောက်မဲဒေသခံ အမျိုးသား ၂ ဦးသည် မြေမြုပ်မိုင်းနင်းမိ၍ သေဆုံးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ သေဆုံးသူများအနက် တစ်ဦးမှာ အလောင်းပြာ သွားရောက်စွန့်ပစ်စဉ် မိုင်းနင်းမိခြင်းဖြစ်ပြီး၊ နောက်တစ်ဦးမှာ သုသာန်ကွင်းပြင်တွင် နွားလိုက်ရှာရင်း မိုင်းနင်းမိခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း နီးစပ်သူများက ပြောသည်။ စက်တင်ဘာလအတွင်း ကျောက်မဲမြို့နယ်၌ ယခုကဲ့သို့ မြေမြုပ်မိုင်းနင်းမိသည့် ဖြစ်စဉ်များ ရှိခဲ့ဖူးပြီး စက်တင် ဘာ ၂၁ ရက်နေ့ကလည်း အမျိုးသား ၂ ဦးသည် လမ်းမပေါ်ရှိ မိုင်းကို နင်းမိ၍ သေဆုံးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

ရှမ်းမြောက်၊ ကျောက်မဲတွင် အရပ်သား ၂ ဦး မြေမြှုပ်မိုင်းနင်းမိ၍ သေဆုံး  

မြေမြုပ်မိုင်းနဲ့ ပေါက်ကွဲစေတတ်သော စစ်ကျန်ပစ္စည်းတွေကို ဘယ်လို နေရာတွေမှာ တွေ့ရတတ်သလဲ။ သတင်းနှင့် မီဒီယာ ကွန်ရက်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၈ ရက်။ ရှေ့က အစီအစဉ်ထဲမှာ မြေမြုပ်မိုင်းနဲ့ ပေါက်ကွဲစေတတ်တဲ့ စစ်ကျန်ပစ္စည်း ဆိုတာဘာလဲ၊ ဘယ်လို ပစ္စည်းမျိုး တွေနဲ့ ဆင်တူတတ်သလဲ ဆိုတာကို အသေးစိတ် တင်ပြထားခဲ့ပါတယ်။ အခုတပတ်မှာတော့ အဲဒီ မြေမြုပ်မိုင်းတွေ ပေါက်ကွဲစေတတ်တဲ့ ပစ္စည်းတွေကို ဘယ်နေရာတွေမှာ တွေ့ရ တတ် သလဲ၊ ဘယ်သူတွေအတွက် အန္တရာယ်ရှိသလဲ၊ ဘာတွေ သတိထားသင့်သလဲ စတာတွေကို ပြောပြပေးသွားမှာ ပါ။ မြေမြုပ်မိုင်းတွေနဲ့ ပေါက်ကွဲစေတတ်တဲ့ စစ်လက်ကျန် ပစ္စည်းတွေဟာ တကယ်တော့ နေရာ အနှံ့အပြားမှာ ရှိနေနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့်လည်း ပိုပြီး ရှိနိုင်တဲ့ နေရာတွေကို ပြောပြပေးချင်ပါတယ်။ မြေမြုပ်မိုင်းတွေရဲ့ သဘော သဘာဝက ရန်သူစစ်တပ်က လူ ဒါမှမဟုတ် ယာဉ်ကို ထိခိုက်စေဖို့ အတွက် ထောင်ကြတာ ဖြစ်တဲ့လို့ စစ်ပွဲတွေ ဒါမှမဟုတ် ပဋိပက္ခ ဖြစ်တဲ့ နေရာတွေမှာ အများဆုံး ကျန်ရှိ နေတတ် ပါတယ်။ တိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ နေရာတွေ ဆိုတဲ့နေရာမှာ တပ်စခန်းဟောင်းတွေ၊ စစ်ရေးအရ အရေးပါခဲ့တဲ့ တောင်ကုန်း တွေ၊ ရေခပ်ဆင်းတဲ့ နေရာတွေ ဖြစ်တဲ့ ချောင်းကမ်းပါးတွေ၊ မသွားမနေ သွားလာရမယ့် ချောင်းကူး တံတားသွားတံ့လမ်း စနေရာတွေမှာ မြေမြုပ်မိုင်းတွေ ကျန်ရှိနေတတ်ပါတယ်။ စစ်သုံးကားတွေ သွားလာတတ်တဲ့ လမ်းတွေ၊ စစ်ကြောင်းတွေ ချီတက်တဲ့ လမ်းကြောင်းတွေ ဖြတ်လမ်းတွေ၊ အပေါ်စီးရယူနိုင်ဖို့အတွက် နေရာယူလေ့ရှိတဲ့ တောင်ကုန်း အနီးတဝိုက်တွေမှာ မြေမြုပ်မိုင်းတွေကို တွေ့ရ တတ်ပါတယ်။ ဆုတ်ခွာခဲ့တဲ့ တပ်စခန်းတွေမှာ ဆိုရင်တော့ နေရာအနှံ့မှာ မိုင်းတွေ ထောင်ထားတတ်ပါတယ်၊ အစားအသောက်တွေ ရှိတဲ့နေရာတွေ၊ အိပ်ယာတွေ၊ အဆောက်အအုံတွေ၊ အိမ်သာသွားတဲ့ လမ်းတွေ ပေါ့လေ ဒီလို မထင်မှတ်ထားတဲ့ နေရာတွေကအစ မိုင်းတွေ ထောင်ထားတတ်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့်တော့ တိုက်ပွဲတွေ ပြင်းထန်ခဲ့တဲ့ မြို့၊ ရွာတွေရဲ့ ပတ်ဝန်းကျင် နေရာတွေမှာ ပေါက်ကွဲစေတတ်တဲ့ ပစ္စည်းတွေက အများဆုံး ကျန်ရှိနေနိုင်ပါတယ်။ နောက်ထပ် မိုင်းတွေ ပေါက်ကွဲစေတတ်တဲ့ ပစ္စည်းတွေ ရှိနိုင်တဲ့ နေရာတွေကတော့ စစ်တပ်တွေ စခန်းချခဲ့တဲ့ နေရာတွေ၊ ကင်းပုန်းဝပ်ခဲ့တဲ့ နေရာတွေ၊ ကတုတ်ကျင်းတွေရဲ့ အနီးတဝိုက်တွေမှာလည်း မိုင်းတွေ၊ ဗုံးတွေ ကျန်ရှိနေတတ်ပါတယ်။ စစ်ကိုင်းတိုင်း အထက်ပိုင်းမှာပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း ဒေသတွေမှာပဲ ဖြစ်ဖြစ် တိုက်ပွဲတွေဟာ စခန်း အထိုင်တွေမှာ ဖြစ်ခဲ့သလို လူနေ မြို့၊ ရွာ ပတ်ဝန်းကျင်တွေမှာလည်း ဖြစ်ပွားခဲ့တာ တွေ့ရတတ်ပါတယ်။ အဲဒီလို တိုက်ပွဲတွေ ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ နေရာ အနီးပတ်ဝန်းကျင် ကျေးလက်ဒေသက နေရာတွေမှာလည်း မြေမြုပ် မိုင်းတွေ နဲ့ ပေါက်ကွဲတတ်တဲ့ စစ်လက်နက် ပစ္စည်းတွေ ရှိနေတတ်ပါတယ်။ အန္တရာယ်ရှိတဲ့ နေရာတစ်ခုကတော့ တောင်သူလယ်သမားတွေ လုပ်ကိုင် စားသောက်တဲ့ လယ်ကွင်းတွေ၊ ယာခင်းတွေ၊ ကိုင်းမြေတွေထဲမှာလည်း မိုင်းတွေ မြှုပ်ထားတတ်သလို စစ်ကျန် လက်နက် ပစ္စည်းတွေလည်း ရှိနေနိုင်ပါတယ်။ မိုင်းတွေ ပေါက်ကွဲစေတတ်တဲ့ ပစ္စည်းတွေက မြေကြီးထဲမှာ ဒါမှမဟုတ် မြေကြီးပေါ်မှာ နှစ်ပေါင်းများစွာ အထိ ရှိနေနိုင်တာမို့ လယ်ထွန်တဲ့အခါ ဒါမှမဟုတ် စိုက်ပျိုးရေး လုပ်ငန်းတွေ လုပ်ကိုင်တဲ့ အခါ အန္တရာယ် အရမ်းကို များ ပါတယ်။ စိုက်ပျိုးရေး မလုပ်တော့တဲ့ လယ်ဟောင်း ယာဟောင်းတွေမှာလည်း ပေါက်ကွဲမှုတွေ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ တောင်သူ လယ်သမားတွေက ကျွဲရှာ၊ နွားရှာ သွားတဲ့ အခါတွေမှာ မိုင်းနင်းမိတာမျိုးတွေ တွေ့ကြုံကြပါတယ်။ ရှမ်းမြောက်လို ဒေသမှာဆိုရင် တောင်ယာသွား၊ လက်ဖက်ခင်းသွား၊ ပြောင်းခင်းသွားချိန်၊ မှိုရှာမျှစ်ချိုး၊ ဟင်းစားရှာတဲ့ အချိန်တွေမှာ မိုင်းနင်းမိတာမျိုးတွေ မကြာခဏ ကြုံကြရပါတယ်။ နောက် အန္တရာယ်များတဲ့ နေရာတွေကတော့ လမ်းဟောင်းတွေ၊ တံတားဟောင်းတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ စစ်ပွဲမှာ သုံးခဲ့တဲ့ လမ်းဟောင်းတွေ၊ တံတားတွေရဲ့ အောက်ခြေနဲ့ ဘေးပတ်ဝန်းကျင်တွေမှာ တဖက် လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့တွေ မဖြတ်သန်းနိုင်အောင် မိုင်းထောင်ထားကြလေ့ ရှိပါတယ်။ စစ်ဖြစ်တဲ့ နေရာတွေ စစ်ကြောင်း ဖြတ်သွားတဲ့ နေရာတွေတင် မကပါဘူး၊ စစ်တပ်တွေ အသုံးပြုသွားတဲ့ နေရာတွေမှာလည်း မိုင်းတွေ နဲ့ ပေါက်ကွဲစေတတ်သော စစ်ကျန်ပစ္စည်းတွေ ရှိနိုင်ပါတယ်။ စွန့်ပစ်ထားတဲ့ အိမ်အိုဟောင်းတွေ၊ ခြံအလွတ်တွေ၊ ကျောင်းတွေ၊ ဘုန်းကြီးကျောင်းတွေ ဆေးရုံ အဟောင်းလို နေရာမျိုးတွေမှာ ဆိုရင်လည်း မြေမြုပ်မိုင်းတွေနဲ့ ပေါက်ကွဲစေတတ်တဲ့ စစ်လက်နက် ပစ္စည်းတွေ ရှိနေနိုင်ပါတယ်။ စစ်စခန်းတွေ၊ လယ်ယာ ခြံမြေတွေမှာပဲ အန္တရာယ် ရှိတာလား ဆိုတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ သဘာဝ သစ်တောတွေ တောင်ကုန်းတွေ ရေတံခွန်တွေ ရေကန်တွေနဲ့ အမှိုက်ပုံတွေ၊ ပစ္စည်းတွေ စွန့်ပစ်ထားတဲ့ နေရာတွေမှာလည်း ပေါက်ကွဲစေတတ်တဲ့ ပစ္စည်းတွေ ရှိနေနိုင်ပါတယ်။ သစ်တောထူထပ်တဲ့ ဒေသတွေ၊ တောင်တက်လမ်းတွေနဲ့ တောင်ကုန်းပေါ်က စစ်စခန်းဟောင်း တွေမှာလည်း မိုင်းတွေနဲ့ ဗုံးတွေ ရှိနေနိုင်ပါတယ်။ တောထဲ ဟင်းရှာသွားတာ၊ အကောင်ထောင်တာ ငှက်ကိုင်းထောင်တာမျိုးတွေမှာ ဒီလို အန္တရာယ်တွေကို ကြုံတွေ့ ရတတ်ပါတယ်။ စစ်ရေးအရ အရေးပါခဲ့တဲ့ ချောင်းတွေ၊ မြစ်တွေ၊ ရေတံခွန်တွေနဲ့ ရေကန်တွေရဲ့ ကမ်းပါးတွေ ဝင်ထွက်သွားရာ လမ်းတလျောက်တွေမှာလည်း မိုင်းတွေနဲ့ စစ်လက်ကျန်ပစ္စည်းတွေ ရှိနိုင်ပါတယ်။ နောက်တနေရာကတော့ အမှိုက်ပုံတွေနဲ့ ပစ္စည်းတွေ စွန့်ပစ်တဲ့ နေရာတွေပါ။ သံထည်ပစ္စည်းအဟောင်းတွေ၊ အမှိုက်တွေနဲ့ စွန်ပစ် ပစ္စည်းတွေ စုပုံထားတဲ့နေရာတွေမှာ ပေါက်ကွဲ စေတတ်တဲ့ ပစ္စည်းတွေနဲ့ ရောထွေးနေတတ်တာကြောင့် သတိထားသင့်ပါတယ်။ ရှိတတ်တဲ့ နေရာတွေကို အခုလို သိထားခြင်းအားဖြင့်တော့ အဲဒီလိုနေရာတွေကို သွားလာတာမျိုးကို ရှောင်ရှား သင့်ပါတယ်။ မိုင်းနဲ့ စစ်လက်ကျန် ပေါက်ကွဲစေတတ်တဲ့ ပစ္စည်းတွေကို တွေ့ရင်လည်း ဘယ်လို အကြောင်းမျိုးနဲ့မှ မထိတွေ့ သင့်ပါဘူး။ မကိုင်သင့်ပါဘူး။ သွားမကြည့် သင့်ပါဘူး။ ကျောက်ခဲနဲ့ ပေါက်တာမျိုး၊ တုတ်နဲ့ထိုးကြည့်တာမျိုး လုံးဝ လုံးဝကို မလုပ်သင့်ပါဘူး။ သံသယရှိဖွယ် ပစ္စည်းတစ်ခုခုကို တွေ့ရှိခဲ့ရင်လည်း သက်ဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်တွေ ဒါမှမဟုတ် မိုင်းရှင်းလင်းရေး အဖွဲ့တွေကို ချက်ချင်းကို အကြောင်းကြားသင့်ပါတယ်၊။ အရေးကြီးတာကတော့ ကလေးတွေကို မိုင်းအန္တရာယ်အကြောင်းကို သေသေချာချာ ရှင်းပြပြီး အန္တရာယ်ရှိတဲ့ နေရာတွေကို ရှောင်ရှားတတ်ဖို့ သင်ကြားပေးသင့်ပါတယ်။

မြေမြုပ်မိုင်းနဲ့ ပေါက်ကွဲစေတတ်သော စစ်ကျန်ပစ္စည်းတွေကို ဘယ်လို နေရာတွေမှာ တွေ့ရတတ်သလဲ။

မြေမြုပ်မိုင်းနဲ့ ပေါက်ကွဲစေတတ်သော ပစ္စည်းဆိုတာ ဘာတွေလဲ။ သတင်းနှင့် မီဒီယာ ကွန်ရက်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၇ ရက်။ အရင်လကတော့ မြေမြုပ်မိုင်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး မြေမြုပ်မိုင်းဆိုတာဘာလဲ၊ ဘယ်နေရာတွေမှာ ရှိတတ်သလဲ၊ မြေမြုပ်မိုင်း အန္တရာယ်ကင်းအောင် ဘယ်လို လုပ်မလဲ ဆိုတာကို အကြမ်းဖျဉ်း ခြုံငုံပြီး ပြောပြခဲ့ပါတယ်။ အခုတပါတ်ကနေ စပြီးတော့ အဲဒါတွေကို အသေးစိတ်ခွဲခြမ်း စိတ်ဖြာပြီး အသိပညာပေး အကြောင်းအရာ လေးတွေ တင်ဆက်သွားမှာပါ။ ဒီတပါတ်မှာတော့ မြေမြုပ်မိုင်းဆိုတာဘာလဲ၊ ပေါက်ကွဲစေတတ်သော စစ်ကျန် ပစ္စည်း ဆိုတာ ဘာလဲ ဆိုတာ အသေးစိတ် ပြောပြသွားမှာပါ။ လူတွေကတော့ မြေကြီးပေါ်မှာ လွတ်လွတ်လပ်လပ် သွားလာနေကြပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အဲဒီမြေကြီး ပေါ်မှာပဲ ဖြစ်ဖြစ် မြေကြီးအောက်မှာပဲ ဖြစ်ဖြစ် မမြင်ရတဲ့ အန္တရာယ်မျိုးစုံ ရှိနိုင်တယ် ဆိုတာ မသိကြပါဘူး။ အထူးသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံလို့ ပြည်တွင်းစစ်ဖြစ်ပွားနေတဲ့ နိုင်ငံမှာ အန္တရာယ်ဟာ နေရာမရွေး ရှိနေနိုင်ပါတယ်။ အဲ့ဒါက‌တော့ မြေကြီးအောက်မှာ ဖြစ်စေ မြေကြီးပေါ်မှာ ဖြစ်စေ ရှိနေတတ်တဲ့ အန္တရာယ် ဒါမှမဟုတ် မြေမြုပ်မိုင်းနဲ့ ပေါက်ကွဲစေတတ်တဲ့ စစ်ကျန် ပစ္စည်းတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ မြေမြုပ်မိုင်းတွေမှာ လူတွေကို ရည်ရွယ်ထားတဲ့ မြေမြုပ်မိုင်းနဲ့ ယာဉ်တွေ ကားတွေကို ရည်ရွယ်ပြီး မြုပ်ထားတဲ့ မြေမြုပ်မိုင်းဆိုပြီး ၂ မျိုး ရှိပါတယ်။ လူတွေကို ရည်ရွယ်ပြီး ထောင်ထား မြုပ်ထားတဲ့ မြေမြုပ်မိုင်းတွေကိုတော့ Anti-personal Landmine ဒါမှမဟုတ် လူသတ်မိုင်းလို့ ခေါ်ပါတယ်။ ယာဉ်တွေ ကားတွေကို ရည်ရွယ်ပြီး ထောင်ထား မြုပ်ထားတဲ့ မိုင်းတွေကိုတော့ ယာဉ်ဖျက်မိုင်း ဒါမှမဟုတ် တင့်ကား ဖျက်မိုင်း အင်္ဂလိပ်လို့ Anti-Tank mine လို့ ခေါ်ကြပါတယ်။ လူသတ်မိုင်းဆိုတာက လူတွေ တက်နင်းမိရင် ဒါမှမဟုတ် ထိတွေ့မိရင် ပေါက်ကွဲအောင် လုပ်ထားတာပါ။ ယာဉ်ဖျက်မိုင်း ဒါမှမဟုတ် တင့်ကားဖျက်မိုင်းတွေကတော့ သူ့အပေါ်ကို ယာဉ်တွေ ကားတွေ ဖြတ်သွားတဲ့ အခါမှာ ပေါက်ကွဲ‌အောင် လုပ်ထားတာပါ။ ဒါပေမယ့် အလေးချိန် ဘယ်လောက်ရှိမှ ပေါက်ကွဲမယ်ဆိုတာမျိုး သတ်မှတ်ထားလို့တော့ မရပါဘူး။ အခန့်မသင့်ရင် ပေါက်ကွဲတတ်တာမို့ လူသတ်မိုင်း ဖြစ်စေ တင့်ဖျက်မိုင်း ဖြစ်စေ ဝေးဝေးက ရှောင်ရှားဖို့ လိုပါတယ်။ ပိုပြီးဆိုးတာကတော့ မိုင်းထောင်တယ်ဆိုတာ တဖက်လူ မသိအောင် ထောင်တာမျိုး ဖြစ်ပါတယ်။ မြေမြုပ်မိုင်းတွေကို ကလေးတွေက တွေ့ပြီး ကစားစရာလို ကစားမိလို့ ပေါက်ကွဲတာမျိုးတွေလည်း ရှမ်းမြောက် ဒေသတွေမှာ ရှိခဲ့ပါတယ်။ နောက်တမျိုးကတော့ အိမ်သုံးပစ္စည်းတွေ စားသုံးကုန်ပစ္စည်း ဗူးခွံတွေနဲ့ လုပ်ထားတတ်ပါတယ်။ အိမ်သုံးပစ္စည်းတွေ စားသုံးကုန်ပစ္စည်းတွေလို့ ထင်မှတ်ပြီး ကိုင်တွယ်ရင် ပေါက်ကွဲအောင် လုပ်ထားတာမျိုးပါ။ နောက်တမျိုးကတော့ ပတ်ဝန်းကျင်မှာ ရှိနေတတ်တဲ့ ကျောက်တုံးပုံ၊ သစ်သားတုံး ပုံစံမျိုးတွေရုပ်ဖျက်ပြီး မြေပြင်ပေါ် မြေပြင်အောက် ဒါမှမဟုတ် မြေအောက် တဝက်တပျက် ထားထားတတ်ကြပါသေးတယ်။ ဒါကလည်း ကျောက်တုံးမှတ်ပြီး သစ်တုံးမှတ်ပြီး နင်းမိရင်၊ ကိုင်တွယ်မိရင် ပေါက်ကွဲအောင် လုပ်ထားတာပါ။ ဒါကြောင့် သေသေချာချာ မသိတဲ့ ပစ္စည်းတွေဟာ ဆိုရင် မြေမြုပ်မိုင်းတွေ ဖြစ်နေနိုင်တာမို့ မထိမတွေ့၊ မကိုင်မတွယ်ပဲ ထားတာဟာ အကောင်းဆုံးပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ နောက်တခုကတော့ တူးစွထားတဲ့မြေမျက်နှာပြင်တွေ၊ ပုံမှန်မဟုတ်တဲ့ မြေမျက်နှာပြင်တွေ၊ သစ်ရွက်တွေ မြေကြီးစတွေ ပြန်ဖုံးထားတဲ့ မြေမျက်နှာပြင်တွေ အောက်မှာလည်း မြေမြုပ်မိုင်းတွေ ရှိတတ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် တခုခု ထူးခြားနေရင် ပုံသဏ္ဍာန်မမှန်ရင်လည်း ရှောင်ရှား သင့်ပါတယ်။ မြေမြုပ်မိုင်းတွေပြီးတော့ နောက်ထပ် အန္တရာယ်ရှိတဲ့ အရာတစ်ခုက ပေါက်ကွဲစေနိုင်တဲ့ စစ်လက်ကျန် ပစ္စည်း တွေ ဖြစ်ပါတယ်။ စစ်ဖြစ်ထားတဲ့ နေရာတွေ၊ စစ်ဖြစ်နေချိန်အတွင်း စစ်ကြောင်းတွေ သွားလာထားတဲ့ နေရာတွေ၊ လေယာဉ် ဗုံးကြဲ ထားတဲ့ နေရာတွေ၊ စစ်စခန်း ချသွားတဲ့နေရာတွေမှာ ပေါက်ကွဲစေတတ်တဲ့ စစ်လက်ကျန်ပစ္စည်းတွေ ရှိနေတတ် ပါတယ်။ အဲဒီ ပစ္စည်းတွေထဲမှာ ဘာတွေ ပါသလဲ ဆိုရင်တော့ မပေါက်ကွဲသေးတဲ့ မြေမြုပ်မိုင်းတွေ၊ တင့်ဖျက်မိုင်းတွေ၊ လက်ပစ်ဗုံးတွေ၊ အမြှောက်ကျည်တွေ၊ မော်တာကျည်တွေ၊ လေယာဉ်ပေါ်က ကြဲချတဲ့ ဗုံးတွေ၊ ဗုံးငယ်လေးတွေ ပါဝင်ပါတယ်။ မြေမြုပ်မိုင်းတွေကတော့ ခုနက ပြောပြထားပါပြီ၊ လက်ပစ်ဗုံးဆိုတာကလည်း လက်နဲ့ ကိုင်ပြီး ပစ်ပေါက်ရတဲ့ ဗုံးတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ထုတ်လုပ်တဲ့ နိုင်ငံရဲ့ ထုတ်လုပ်တဲ့ ရည်ရွယ်ချက် ပေါ်မူတည်ပြီး ပုံသဏ္ဟာန် ကွဲပြားနိုင်ပါတယ်။ အများဆုံး တွေ့ရတာကတော့ လျက်ဆားပုလင်းပုံစံ အရှည်မျိုးနဲ့ နာနတ်သီးလို့ ခေါ်တဲ့ ကိုယ်ထည်မှာ အကွက် အကွက်တွေ ပါတဲ့ အမျိုးအစားတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ မော်တာနဲ့ အမြှောက်ကျည်တွေ အများစုမှာကတော့ ထိပ်မှာ ထိပ်ဖူးပါပြီး ဖင်ပိုင်းမှာ ဒလက်တွေ ပါတတ်ပါ တယ်။ တချို့မော်တာတွေမှာတော့ ထိပ်ဖူး ပါလေ့ မရှိပါဘူး။ ထိပ်ဖူးမှာ ပေါက်ကွဲစေတတ်တဲ့ အပိုင်း ထည့်သွင်းထားတာမျိုးရှိပြီး ထိပ်ဖူးက မြေကြီးပေါ်ကျတာပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ တစ်ခုခုကို ထိမှန်တာပဲ ဖြစ်ဖြစ် ပေါက်ကွဲအောင် လုပ်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ သူက ပေါက်ကွဲအား ပြင်းထန် တတ်ပါတယ်။ လေယာဉ်ဗုံးတွေကတော့ အရွယ်အစား ကြီးမားပြီး အလေးချိန် များလေ့ရှိပါတယ်။ စလင်ဒါပုံ သံထည်တွေ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ သူက‌တော့ ပေါက်ကွဲအား အလွန်ပြင်းထန်ပါတယ်။ နောက်တခုကတော့ ဗုံးသီးငယ်တွေပါ။ ကလပ်စတာ ဗုံးလို့ခေါ်တဲ့ ဗုံးသီးငယ်လေးတွေ အများအပြားပါတဲ့ ဗုံးထဲက ဗုံးသီးငယ်လေးတွေပါ။ သူ့ကို တွေ့တယ်ဆိုရင် အနီးအနားမှာ သူ့လို့ ဗုံးသီးငယ်လေးတွေ ရှိနေတတ် ပါတယ်။ သူကလည်း အန္တရာယ် ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် မသေချာတဲ့ ပစ္စည်းတစ်ခုခုကို မြင်တွေ့ရတဲ့အခါ လုံးဝမထိမိဖို့၊ မရွှေ့ပြောင်းမိဖို့နဲ့ အနီးကပ် မကြည့်ရှုဖို့ က အရေးကြီးပါတယ်။ အန္တရာယ်ရှိနိုင်တယ်လို့ သံသယရှိရင် သက်ဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်တွေ၊ တာဝန်ရှိသူတွေ ဒါမဟုတ် မိုင်းရှင်းလင်းရေး အဖွဲ့အစည်းတွေကို ချက်ချင်းပဲ အကြောင်းကြားသင့်ပါတယ်။

မြေမြုပ်မိုင်းနဲ့ ပေါက်ကွဲစေတတ်သော ပစ္စည်းဆိုတာ ဘာတွေလဲ။

ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ည ရုပ်သံသတင်း (၁၃-၅-၂၆)

ဒီနေ့ အစီအစဉ်တွေထဲမှာတော့…..

– ချင်းပြည်နဲ့ စစ်ကိုင်းတိုင်းမှာ စစ်တပ်က လေကြောင်းက ဗုံးကြဲလို့ စစ်သုံ့ပန်းတွေ အပါအဝင် လူသေဆုံး

– ရှမ်းမြောက်-ကချင် အစပ် မဘိမ်းဘက်မှာ စစ်တပ်က အင်အားအမြောက်အများ တိုးချဲ့

– ထိုင်းရောက် မြန်မာတွေ လုံခြုံရေးနဲ့ အလုပ်လုပ်ဖို့ အကန့်အသတ်တွေက ဘာတွေလဲ။

– UFC ခါးပတ်ပိုင်ရှင် ဂျော့ရှူဝါဗန် ထိုင်းနဲ့ မလေးရှားကို လာဖို့ရှိ

– အမေရိကား-တရုတ် ထိပ်သီး အစည်းအဝေး မတိုင်ခင် ဘာတွေ ကြိုတင် ပြင်ဆင်နေသလဲ

– ပီကင်း ထိပ်သီး ဆွေးနွေးပွဲ မတိုင်ခင် ဖိလစ်ပိုင်နဲ့ အမေရိကန် စစ်လေ့ကျင့်မှု

– ယူကရိန်း ဒရုန်းတွေက စစ်ပွဲတွေအတွက် ခေတ်သစ်တစ်ခု ပြောင်းစေမလား

– ၂ နှစ်ကျော်က မြုပ်သွားတဲ့ ရုရှား သင်္ဘောမှာ ဘာတွေပါသလဲ