နျူကလီးယား မပြန့်ပွားရေး စာချုပ် သက်တမ်းကုန်သွားပြီ

နျူကလီးယား မပြန့်ပွားရေး စာချုပ် သက်တမ်းကုန်သွားပြီ

သတင်းနှင့် မီဒီယာ ကွန်ရက်။
၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်။ 

ကမ္ဘာ့အင်အားကြီးနိုင်ငံများဖြစ်ကြသော အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် ရုရှားနိုင်ငံတို့အကြား ချုပ်ဆိုထားသည့် “မဟာဗျူဟာမြောက် လက်နက်များ လျှော့ချရေးစာချုပ်” သို့မဟုတ် New START (New Strategic Arms Reduction Treaty) သည် ယနေ့ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် သက်တမ်းကုန်ဆုံးသွားပြီ ဖြစ်သည်။ 

ဤသို့ နျူကလီးယားလက်နက် ထိန်းချုပ်ရေးဆိုင်ရာ နောက်ဆုံးလက်ကျန်စာချုပ် ပျက်ပြားသွားခြင်းကြောင့် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများအကြား လက်နက်အပြိုင်အဆိုင် ထုတ်လုပ်လာမည့်အရေးကို နိုင်ငံတကာခေါင်းဆောင်များနှင့် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာပညာရှင်များက များစွာစိုးရိမ်လျက်ရှိကြသည်။

မဟာဗျူဟာမြောက် လက်နက်များ လျှော့ချရေးစာချုပ် (START) ကို ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ဆိုဗီယက်ယူနီယံနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့အကြား ပထမဆုံးအကြိမ် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။ 

ဆိုဗီယက်ယူနီယံ ပြိုကွဲပြီးနောက် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်၊ ဧပြီလ ၈ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်သမ္မတ ဘာရက်အိုဘားမားနှင့် ရုရှားသမ္မတ ဒီမီထရီမက်ဗီဒက်တို့က ချက်သမ္မတနိုင်ငံ၊ ပရဂ်မြို့၌ စာချုပ်သစ်ကို ထပ်မံလက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြရာမှ “New START” ဟု အမည်တွင်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

အဆိုပါစာချုပ်၏ အဓိကသဘောတူညီချက်မှာ နှစ်နိုင်ငံလုံးတွင် တပ်ဆင်ထားသည့် နျူကလီးယားထိပ်ဖူး အရေအတွက်ကို ၁,၅၀၀ ထက် မကျော်လွန်စေရန်နှင့် တစ်ဖက်နိုင်ငံ၏ လက်နက်အခြေအနေကို အပြန်အလှန် သွားရောက်ကြည့်ရှု စစ်ဆေးနိုင်ရန်ဖြစ်သည်။ 

ယင်းသည် ကမ္ဘာ့နျူကလီးယားစစ်ပွဲ မဖြစ်ပွားစေရန် ထိန်းကျောင်းပေးထားသော အဓိကကျသည့် ယန္တရားတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။

စာချုပ်သက်တမ်း ကုန်ဆုံးသွားခြင်းကြောင့် နျူကလီးယားလက်နက်ဆိုင်ရာ ပွင့်လင်းမြင်သာမှုများ ပျောက်ကွယ်သွားပြီး နိုင်ငံကြီးများအကြား သံသယများ ပိုမိုကြီးထွားလာနိုင်ကြောင်း ပညာရှင်များက ထောက်ပြကြသည်။ 

တစ်ဖက်နိုင်ငံ၏ လှုပ်ရှားမှုများကို မသိရှိနိုင်တော့သည့်အတွက် အမှားအယွင်းတစ်ခုခုကြောင့်ဖြစ်စေ၊ မှားယွင်းသော ဆုံးဖြတ်ချက်ကြောင့်ဖြစ်စေ နျူကလီးယားစစ်ပွဲအထိ ဦးတည်သွားနိုင်သည့် အန္တရာယ်ရှိနေသည်။

ရုရှားသမ္မတဟောင်း ဒီမီထရီမက်ဗီဒက်က ဤစာချုပ်ပျက်ပြားခြင်းသည် လူတိုင်းအတွက် ထိတ်လန့်စရာဖြစ်ကြောင်းနှင့် ကမ္ဘာစစ်အထိ ဦးတည်သွားနိုင်ကြောင်း သတိပေးထားသည်။ 

ရုရှားနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနကမူ ၎င်းတို့၏ အမျိုးသားလုံခြုံရေးအတွက် လိုအပ်သော စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အစီအမံများကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်သွားမည်ဟု ထုတ်ပြန်ထားသည်။

တစ်ဖက်တွင်လည်း အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က စာချုပ်သက်တမ်းကုန်ဆုံးသွားခြင်းအပေါ် စိုးရိမ်မှုမရှိဘဲ ယခုထက် ပိုမိုကောင်းမွန်သည့် စာချုပ်သစ်ကို ထပ်မံချုပ်ဆိုနိုင်မည်ဟု ယုံကြည်နေသည်။ 

သို့သော် သမ္မတထရမ့်အနေဖြင့် စာချုပ်သစ်တွင် တရုတ်နိုင်ငံကိုပါ ပါဝင်စေလိုသော်လည်း တရုတ်ဘက်က စိတ်ဝင်စားမှုမရှိခြင်းနှင့် စာချုပ်သစ်ချုပ်ဆိုရန် အချိန်ကြာမြင့်နိုင်ခြင်းတို့ကြောင့် လက်နက်ထိန်းချုပ်မှုမဲ့နေသည့် ယခုကာလသည် အလွန်အန္တရာယ်ကြီးမားနေသည်ဟု ဝေဖန်မှုများရှိနေသည်။ 

ထို့အတူ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး လီယို (Pope Leo) ကလည်း လက်နက်ပြိုင်ဆိုင်မှုအသစ်ကို ရှောင်ရှားရန်နှင့် စာချုပ်သစ်အတွက် အစွမ်းကုန်ကြိုးစားကြရန် တိုက်တွန်းမိန့်ကြားထားသည်။

လက်ရှိကမ္ဘာ့နျူကလီးယား အခြေအနေ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ခန့်မှန်းချက်များအရ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရုရှားနိုင်ငံသည် နျူကလီးယားထိပ်ဖူး ၅,၄၅၉ ခုဖြင့် အများဆုံးပိုင်ဆိုင်ထားပြီး၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက ၅,၁၇၇ ခု၊ တရုတ်နိုင်ငံက ၆၀၀ ခု စသည်ဖြင့် အစဉ်လိုက် ပိုင်ဆိုင်ထားကြသည်။

(၂၀၂၅ ခုနှစ်ခန့်မှန်းစာရင်းအရ) ကမ္ဘာပေါ်တွင် နိုင်ငံအလိုက် နျူကလီးယား ထိပ်ဖူး ပိုင်ဆိုင်မှု ဇယား 

လက်ရှိတွင် အမေရိကန်၊ ရုရှားနှင့် တရုတ်တို့သည် အသံထက်မြန်သည့် ဒုံးကျည်များ (Hypersonic missiles) နှင့် အဆင့်မြင့် ရေအောက်ဒရုန်းများကဲ့သို့သော ခေတ်မီနျူကလီးယားနည်းပညာများကို အပြိုင်အဆိုင် တိုးမြှင့်ထုတ်လုပ်နေကြသည်။

နိဂုံးချုပ်အားဖြင့် နျူကလီးယားအင်အားကြီးနိုင်ငံများအကြား လက်နက်ထိန်းချုပ်ရေးစာချုပ်များ မရှိတော့ခြင်းသည် ကမ္ဘာကြီးကို မတည်ငြိမ်မှုများနှင့် အန္တရာယ်များပြည့်နှက်နေသော ခေတ်သစ်တစ်ခုအတွင်းသို့ တွန်းပို့လိုက်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပညာရှင်များက တညီတညွတ်တည်း သုံးသပ်ထားကြပါသည်။