ယူကရိန်း စစ်အတွင်း ဘီလာရုစ်ပါလာတော့မည်ဟု အတိုက်အခံများ သတိပေး
သတင်းနှင့် မီဒီယာ ကွန်ရက်။
၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၄ ရက်။
ဘီလာရုစ်နိုင်ငံရှိ လူကီရှန်ကို (Lukashenko) ၏ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားသည် ရုရှားနိုင်ငံဘက်မှနေ၍ ယူကရိန်းစစ်ပွဲအတွင်းသို့ တိုက်ရိုက်ပါဝင်လာရန် အလားအလာ အလွန်မြင့်မားနေကြောင်း ဘီလာရုစ်အတိုက်အခံအဖွဲ့အစည်းများက သတိပေးလိုက်သည်။
ဘီလာရုစ်နိုင်ငံသည် စစ်ရေး၊ ဥပဒေရေးရာနှင့် ဝါဒဖြန့်ချိရေးဆိုင်ရာ ကျယ်ပြန့်သော ခြေလှမ်းများကို စနစ်တကျ လုပ်ဆောင်နေပြီး၊ ယခုကဲ့သို့ စစ်ရေးပြင်ဆင်လာမှုများသည် ဒေသတွင်း လုံခြုံရေးအတွက် အရေးပေါ်စိုးရိမ်စရာ ဖြစ်လာကြောင်း Radio Liberty မီဒီယာက ကိုးကားဖော်ပြထားသည်။
စစ်ပွဲတွင် ပါဝင်နိုင်စေမည့် စစ်ရေး ပြင်ဆင်မှုများ
ဘီလာရုစ် ပူးတွဲကူးပြောင်းရေးကော်မတီ (OTC) ၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ပါဗယ်လ် လာတွတ်ရှ်ကို (Pavel Latushko) လက်မှတ်ရေးထိုးထုတ်ပြန်သည့် အဆိုပါ အစီရင်ခံစာတွင် ဘီလာရုစ်နိုင်ငံအနေဖြင့် စစ်ပွဲအတွင်း ပါဝင်ရန် ပြင်ဆင်နေကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။
- ဥပဒေပြင်ဆင်မှုများ ပြုလုပ်ခြင်းနှင့် နိုင်ငံ၏ ကြားနေဝါဒအဆင့်အတန်းကို စွန့်လွှတ်ခြင်း။
- စီးပွားရေးကဏ္ဍကို စစ်မက်ရေးရာအတွက် ပြောင်းလဲပြင်ဆင်ခြင်းနှင့် ကာကွယ်ရေးအသုံးစရိတ်များ တိုးမြှင့်ခြင်း။
- ရုရှားစစ်ဘက်-စက်မှုကုန်ထုတ်လုပ်ငန်း (Military-industrial complex) နှင့် လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များအကြား ပိုမိုနက်ရှိုင်းစွာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်း။
- စစ်တပ်အင်အား တိုးမြှင့်ခြင်း၊ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အခြေခံအဆောက်အအုံများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်အောင် လုပ်ဆောင်ခြင်းနှင့် လူထုအတွင်း အနောက်အုပ်စုဆန့်ကျင်ရေး ဝါဒဖြန့်ချိမှုများ ပြုလုပ်ခြင်း။
- ဘီလာရုစ်နယ်မြေကို ရုရှားစစ်တပ်၏ ထောက်ပံ့ရေးအခြေစိုက်စခန်းနှင့် စစ်ရေးလေ့ကျင့်ကွင်းအဖြစ် အသုံးချခွင့်ပြုထားသည့်အပြင် ၂၀၂၃ ခုနှစ်မှစ၍ နည်းဗျူဟာမြောက် နျူကလီးယားလက်နက်များ ချထားနိုင်မည့် နေရာတစ်ခုအဖြစ်ပါ စီစဉ်နေခြင်း။
အဆိုပါ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ဘီလာရုစ်နိုင်ငံသည် ၂၀၂၂ ခုနှစ်ကတည်းက ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ပြင်ဆင်ကာ နိုင်ငံ၏ ကြားနေဝါဒနှင့် နျူကလီးယားကင်းမဲ့ရေး မူဝါဒများကို ပယ်ဖျက်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။
၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် အတည်ပြုခဲ့သည့် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ မူဝါဒအသစ် (Military Doctrine) တွင်လည်း တိုက်ရိုက်ခြိမ်းခြောက်မှုများ ကြုံတွေ့ရပါက ကြိုတင်ကာကွယ်သည့်အနေဖြင့် ဦးစွာဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခွင့်ပြုထားသည်။
ထိုမျှသာမက ဘီလာရုစ်စစ်တပ်ကို ပြည်ပသို့ စေလွှတ်ခွင့်ပါ ပေးထားသည်။
လက်ရှိတွင် စစ်အင်အားကို တိုးမြှင့်လျက်ရှိရာ စာချုပ်ချုပ်ဆိုထားသည့် စစ်သည်အင်အား ၁.၅ ဆခန့် တိုးတက်လာပြီး စစ်ကူအရံအင်အား ၂၈၉,၀၀၀ ခန့် ရှိကြောင်း ခန့်မှန်းထားသည်။
ထို့ပြင် ယူကရိန်းနိုင်ငံဘက်သို့ ဦးတည်သည့် တောင်ပိုင်းစစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး စုစုပေါင်းစစ်အင်အား ၈၀,၀၀၀ ကျော်အထိ တိုးမြှင့်ရန် ပြင်ဆင်နေသည့်အပြင် အင်အား ၁၅၀,၀၀၀ အထိရှိမည့် “ပြည်သူ့စစ်” (People’s militia) ကိုလည်း စစ်ပွဲဗျူဟာ၏ အဓိကအစိတ်အပိုင်းအဖြစ် ဖွဲ့စည်းနေကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။
ရုရှားအတွက် ဘီလာရုစ်၏ခဲယမ်းထုတ်လုပ်မှု အခြေအနေ
လွတ်လပ်သော လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်ဟောင်းများအသင်းဖြစ်သည့် BelPol အဖွဲ့၏ ကိုယ်စားလှယ် ဗလာဒီမာ ဇီဂါ (Vladimir Zhigar) ၏ ပြောကြားချက်အရ ဘီလာရုစ်နိုင်ငံရှိ စက်မှုအခြေခံစနစ်များသည် ရုရှား၏ ကာကွယ်ရေးအမှာစာများကို ပိုမိုဖြည့်ဆည်းပေးနေသည်ဟု ဆိုသည်။
လက်ရှိတွင် ဘီလာရုစ်နိုင်ငံ၌ ရုရှားစစ်တပ်အတွက် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ကုန်ပစ္စည်းအမျိုးမျိုး ထုတ်လုပ်ပေးနေသော စီးပွားရေးလုပ်ငန်းပေါင်း ၅၀၀ ကျော် လည်ပတ်နေပြီး၊ ယခုဖြစ်စဉ်သည် မော်စကို (Moscow) ၏ ဘဏ္ဍာရေးပံ့ပိုးမှုဖြင့် လုပ်ဆောင်နေခြင်း ဖြစ်သည်။
သီးခြားထုတ်ပြန်ချက်အရ ဘီလာရုစ်နိုင်ငံ စလွတ်စ်ခ် (Slutsk) ခရိုင်ရှိ ၁၉၉၆ ခုနှစ်က ပျက်စီးသွားခဲ့သည့် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ဂိုဒေါင်ဟောင်းများနေရာတွင် ခဲယမ်းမီးကျောက် အပြည့်အဝ ထုတ်လုပ်နိုင်မည့် စက်ရုံအသစ်တစ်ခုကို တည်ဆောက်နေပြီး ယခုနှစ်ကုန်ပိုင်း၌ စတင်လည်ပတ်ရန် မျှော်မှန်းထားသည်။
အဆိုပါ စက်ရုံသည် ကာလီဘာ ၁၂၂ မီလီမီတာနှင့် ၁၅၂ မီလီမီတာရှိသော အမြောက်ကျည် ၁၂၀,၀၀၀ နှင့် ဒုံးပစ်အမြောက်ကျည် ၁၂၀,၀၀၀ (တစ်နှစ်လျှင် စုစုပေါင်း အလုံးရေ ၂၄၀,၀၀၀ ခန့်) ကို နှစ်ဆိုင်းစနစ်ဖြင့် ထုတ်လုပ်သွားမည်ဖြစ်သည်။
အဆိုပါ ခဲယမ်းများကို ရုရှားနိုင်ငံသို့ ပေးပို့မည်မှာ ထင်ရှားကြောင်း ဇီဂါက ကိဗ်မြို့ (Kyiv) ၌ ပြုလုပ်သည့် ဆွေးနွေးပွဲတွင် အတည်ပြုပြောကြားခဲ့သည်။
ယူကရိန်း၏ တုံ့ပြန်မှုနှင့် မြေပြင်အခြေအနေ
အဆိုပါ စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများနှင့် ပတ်သက်၍ ဇွန်လ ၁၉ ရက်နေ့က ယူကရိန်းသမ္မတ ဗိုလိုဒီမာ ဇလန်းစကီး (Volodymyr Zelensky) က ဘီလာရုစ်အာဏာပိုင်များအနေဖြင့် ယူကရိန်းဒေသများကို ဒရုန်းဖြင့် တိုက်ခိုက်နေသည့် ရုရှားတပ်ဖွဲ့များကို နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ ကူညီပံ့ပိုးပေးနေမှုများကို ရပ်တန့်ရန်နှင့် ၎င်းစစ်လက်နက်ပစ္စည်းများကို တစ်ပတ်အတွင်း ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းရန် ရာဇသံ (Ultimatum) ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
ငြင်းဆန်ပါက ပြင်းထန်သော နောက်ဆက်တွဲအကျိုးဆက်များကို ရင်ဆိုင်ရမည်ဟု သတိပေးထားသည်။
ယခုအချိန်အထိ ဘီလာရုစ်သမ္မတ လူကီရှန်ကိုက အဆိုပါထုတ်ပြန်ချက်အပေါ် တစ်စုံတစ်ရာ တုံ့ပြန်ပြောကြားခြင်း မရှိသေးပေ။
သို့သော်လည်း ဇွန်လ ၁၅ ရက်နေ့က ပြုလုပ်ခဲ့သည့် မိန့်ခွန်းတွင်မူ လူကီရှန်ကိုက ၎င်း၏ပြင်းထန်သော ဝေဖန်ပြောကြားချက်များအတွက် သမ္မတ ဇလန်းစကီးထံ တောင်းပန်ခဲ့ပြီး ဘီလာရုစ်နယ်မြေမှတစ်ဆင့် ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ရန် မဖြစ်နိုင်ကြောင်းနှင့် ကျူးကျော်ရန် ရည်ရွယ်ချက်မရှိကြောင်း ပြောကြားထားသည်။
သို့သော်လည်း၊ အတိုက်အခံများကမူ မော်စကိုနှင့် မင့်စ် (Minsk) တို့အကြား ပိုမိုနီးကပ်လာသည့် ဆက်ဆံရေးကြောင့် စစ်ပွဲအတွင်း ပါဝင်လာနိုင်မည့် အန္တရာယ်များ ရှိနေဆဲဖြစ်ကြောင်း ဆက်လက်သတိပေးထားသည်။
နိုင်ငံတကာ လေ့လာဆန်းစစ်သူများကမူ ဒေသတွင်း ပဋိပက္ခ ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာခြင်းကို တားဆီးနိုင်ရန်အတွက် ဘီလာရုစ်နိုင်ငံ၏ အခြေအနေကို စနစ်တကျ စောင့်ကြည့်ရန်နှင့် နိုင်ငံတကာအဆင့် ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်မှုများ အရေးတကြီး လိုအပ်နေကြောင်း ထောက်ပြထားကြသည်။
