IDPs – Network Media Group

ပင်မစာမျက်နှာ
သတင်း
ဓါတ်ပုံများ
ဗွီဒီယို
ထုတ်ပြန်ကြေညာချက်
English News
NMG အကြောင်း
Contact

Home
Tag Archive

Tag: IDPs

စစ်ရှောင်ဘဝ 'ငတ်မွတ်ခြင်း' နှင့် 'စိတ်ဒဏ်ရာ'များ ကြားမှ မယိမ်းယိုင်သည့် မိခင်များ  သတင်းနှင့်မီဒီယာ ကွန်ရက်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၉ ရက်။ အားမီ ရေးသည်။ +++ ဖုံးကွယ်ထားရသည့် မျက်ရည်များ +++ ကရင်နီ စစ်ဘေးရှောင် တစ်ဦး ဖြစ်သူ ဒေါ်ကားခူဖောက စစ်ဘေးရှောင်ဘဝ အခက်အခဲများကို ပြောပြသည်။ “ကိုယ်ပြေးလာရတဲ့ လမ်းခရီးက ကိုယ်အသတ်ခံရမှာလား၊ သူတို့နဲ့ တွေ့မလား၊ အဲ့ဒီအချိန်ဆို အဒေါ်လေ ငိုမတတ်လောက်အောင် ခံစားရတယ်။ ငိုနေတာတောင်မှ မျက်ရည်မကျတဲ့အဆင့် အထိပေါ့နော်” ဟု လွန်ခဲ့သည့် နှစ်များ၏ ဖိစီးမှုကို ပြန်ပြောင်းပြောပြသည်။ ဒေါ်ကားခူဖော၏ ခင်ပွန်းသည်ကို စစ်အုပ်စုက သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။ ခင်ပွန်းသည် အသတ်ခံရသည့် အချိန်မှာ သူ့ဘဝအတွက် အဆိုးရွားဆုံး စိတ်ဒဏ်ရာကို ခံစားခဲ့ရသည်ဟု ဒေါ်ကားခူဖောက ပြောပြသည်။ မည်သို့ပင် စိတ်ထိခိုက်သည် ဖြစ်စေ ဒေါ်ကားခူဖောတယောက် မိသားစုဝင်များ စိတ်ဓါတ်ကျမည်ကို စိုးရိမ်သည်။ လက်ရှိပင်ပန်းဆင်းရဲမှုများကို မိသားစုဝင်များ မမြင်စေရန် ညဘက် အိပ်ယာထဲတွင်သာ အံကြိတ်နေခဲ့ရသည်ဟု ပြောပြသည်။ ကရင်နီ စစ်ရှောင်အမျိုးသမီး ဒေါ်ကားခူဖော သည် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၉ ရက်နေ့ကတည်းက စစ်ဘေး စတင် ရှောင်ခဲ့ရသူ ဖြစ်သည်။ ကျန်းမာရေးမကောင်း၊ အလုပ်မရှိသည့်ကြားမှ မိသားစု စားဝတ်နေရေးနှင့် သားသမီးများ ငတ်ပြတ်မည်ကို စိုးရိမ်စိတ်ကြောင့် တစ်ခါတစ်ရံ ‘ရူးချင်သည့်စိတ် အထိ’ ဖြစ်လာရသည်ဟုလည်း ၎င်းက ဖွင့်ဟသည်။ +++ လူသားချင်းစာနာမှု ပျောက်ဆုံး၊ အငတ်ဘေးခြိမ်းခြောက်မှု +++ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ငါးနှစ်နီးပါးကာလအတွင်း ကရင်နီ (ကယား) ပြည်မှ စစ်ဘေးရှောင်ပြည်သူများသည် စစ်ကော်မရှင်တပ်၏ တိုက်ခိုက်မှုဒဏ်၊ လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများအပြင် နိုင်ငံတကာ အထောက်အပံ့ ပြတ်တောက်မှုကြောင့် ‘အငတ်ဘေး’ အန္တရာယ်နှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဖိအားမှုများကို ရင်ဆိုင်နေရသည်။ စစ်ရှောင်ကာလ ကြာမြင့်လာသည်နှင့်အမျှ လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီများ ပြတ်တောက်လာခြင်းက စစ်ရှောင်များကို အကြီးအကျယ် ဒုက္ခရောက်စေသည်။ ကရင်နီ စစ်ရှောင်အမျိုးသမီးများ၏ ပြောပြချက်အရ အလှူရှင်များ မလာသည်မှာ တစ်နှစ်ခန့် ရှိပြီဖြစ်ပြီး ဒေါ်ကားခူဖောတို့ကဲ့သို့ အခြေခံစားသောက်ကုန် နှစ်နှစ်ကျော် မရရှိသူများလည်း ရှိလာသည်။ လွိုင်ကော်မှ ဒီးမော့ဆိုသို့ စစ်ရှောင်လာသူ အမျိုးသမီး တစ်ဦးက “တစ်ချို့တောင်မှ ထမင်းနပ်မမှန်တော့ဘူး။ တစ်ရက်တစ်ရက် ရှာစားနေရတယ်။ တစ်အား ဒုက္ခရောက်တယ်လေး။ အလှူရှင်လည်း မလာတော့ ပိုဆိုးသွား တာ” ဟု လက်ရှိအခြေအနေကို ထုတ်ဖော်ပြောသည်။ Karenni Human Rights Group (KnHRG) ၏ မှတ်တမ်းများအရ စစ်ကော်မရှင်သည် စိုက်ပျိုးသီးနှံများ ရိတ် သိမ်းနေသော တောင်သူများကို ဒရုန်းဗုံးနှင့် လက်နက်ကြီးများဖြင့် ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ တိုက်ခိုက်နေပြီး၊ အရပ်သား ၏ ဝင်ငွေရလမ်းကြောင်းနှင့် စားနပ်ရိက္ခာ လမ်းကြောင်းကို ပိတ်ဆို့နေခြင်း ဖြစ်နိုင်ကြောင်း သုံးသပ်သည်။ ဩဂုတ်လမှ အောက်တိုဘာလအတွင်း ဒီးမော့ဆိုနှင့် ဖရူဆိုမြို့နယ်တို့တွင် စပါးရိတ်သိမ်းနေသည့် တောင်သူ ၂ ဦး သေဆုံးပြီး ၈ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ ကရင်နီတပ်မတော် (KA) စစ်ရေးချုပ် ဗိုလ်မှူးကြီး ဘုန်းနိုင် က “တိုက်ပွဲမရှိဘူး။ ခြောက်လှန့်ပြီးတော့ ပစ်တယ် လေ။ လူထုတွေ အလုပ်မလုပ်နိုင်အောင် ငတ်အောင်လေ” ဟု စစ်ကော်မရှင်၏ ရည်ရွယ်ချက်ကို ထောက်ပြသည်။ KnHRG က ယင်းလုပ်ရပ်များသည် လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ ကြီးမားသော စိန်ခေါ်မှုဖြစ်ပြီး ရေရှည်တွင် အငတ်ဘေး ကြုံတွေ့လာနိုင်သည် ဟု သတိပေးထားသည်။ +++ စစ်ရေးတင်းမာမှုနှင့် အရပ်သားလုံခြုံရေး +++ ကရင်နီ (ကယား) ပြည်နယ်တွင် စစ်ကော်မရှင်တပ်နှင့် ကရင်နီတော်လှန်ရေး တပ်ပေါင်းစုတို့အကြား စစ်ရေး တင်းမာမှုများ ဆက်တိုက်မြင့်တက်နေသဖြင့် ဒေသခံပြည်သူများ၏ လုံခြုံရေးအခြေအနေမှာ စိုးရိမ်ဖွယ်ရာ ဖြစ်လာနေသည်။ နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့မှစ၍ ဖရူဆို - ဘောလခဲလမ်းပိုင်း တစ်နေရာတွင် ထိတွေ့တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားနေပြီး စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့က လက်နက်ကြီးများဖြင့် ရမ်းသမ်းပစ်ခတ်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း ဒေသခံများက ပြောသည်။ နိုဝင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့မှစ၍ ပြည်သူများ စစ်ရေးနယ်မြေထဲ မရောက်ရှိစေရန်နှင့် စစ်ကောင်မရှင်တပ်၏ ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ တိုက်ခိုက်မှုများမှ ရှောင်ရှားနိုင်ရန်အတွက် ဖရူဆို - ထားလဲ - နန်းဖဲ - ဘောလခဲ လမ်းမကြီး တစ်လျှောက်နှင့် လမ်းသွယ်များအားလုံးကို KNDF က ရက်အကန့်အသတ်မရှိ ပိတ်ဆို့ထားရသည်။ စစ်ကော်မရှင် တပ်ဖွဲ့၏ လက်နက်ကြီးဖြင့် ပစ်ခတ်မှုကြောင့် အရပ်သားပစ်မှတ်များ ထိမှန်ပျက်စီးမှုများလည်း ရှိခဲ့သည်။ နိုဝင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ဖရူဆိုမြို့ အနောက်ဘက်ရှိ ကျေးရွာတစ်ရွာထဲသို့ လက်နက်ကြီးကျည် ၄ လုံးအထိ ကျရောက်ပေါက်ကွဲခဲ့သော်လည်း လူအထိအခိုက်မရှိခဲ့ပေ။ နိုဝင်ဘာ ၁၂ ရက်နေ့တွင်လည်း နန်းမယ်ခုံမြို့နယ် အတွင်း စစ်ကော်မရှင်၏ လက်နက်ကြီး ပစ်ခတ်မှုများကြောင့် ဘုန်းကြီးကျောင်းမုခ်ဦး ပျက်စီးခဲ့ပြီး အရပ်သားတစ်ဦးမှာ လက်နက်ကြီးအစ ရှပ်ထိဒဏ်ရာရခဲ့သည်။ လွိုင်ကော်မြို့နယ် အရှေ့ဘက်ခြမ်းရှိ စစ်ရှောင်စခန်းတစ်ခုတွင် ခိုလှုံနေသည့် အိမ်ထောင်စု တစ်ထောင်ဝန်းကျင် သည် စစ်ကော်မရှင်တပ်၏ မြေပြင်စစ်ကြောင်းထိုးလာမှုနှင့် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ဘေးကင်းရာ သို့ ထပ်ဆင့် ရွှေ့ပြောင်းတိမ်းရှောင်နေကြရသည်။ အဆိုပါ တိုက်ပွဲများကြောင့် ယခုကဲ့သို့ စပါးနှင့် မြေပဲ ရိတ်သိမ်းရမည့် ရာသီချိန်တွင် ဒေသခံတောင်သူများမှာ ၎င်းတို့၏ စိုက်ခင်းထဲသို့ မဝင်ရဲကြတော့ဘဲ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းအတွက် အခက်အခဲများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရ ကြောင်း စစ်ရှောင်များနှင့် ဒေသခံများက ပြောသည်။ လက်ရှိ ကရင်နီပြည်၏ စစ်ရေးတင်းမာမှုကြောင့် စစ်ရှောင်များ၏ လုံခြုံရေးနှင့် စိတ်ကျန်းမာ ရေးသည် ပြင်းထန် စွာ ထိခိုက်နေသည်။ +++ စိတ်ဖိစီးမှု မြင့်တက်ခြင်းနှင့် အိမ်တွင်း ပဋိပက္ခ +++ စစ်ဘေးရှောင်ကာလ ကြာမြင့်လာခြင်း၊ စားဝတ်နေရေးနှင့် လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှုများ ပြင်းထန်လာခြင်းတို့ ကြောင့် ကရင်နီ စစ်ဘေးရှောင်ပြည်သူများ၏ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးအခြေအနေသည် ပြိုလဲမှုအန္တရာယ် နှင့် ရင်ဆိုင်နေရကြောင်း စစ်ရှောင်အမျိုးသမီးများနှင့် ဒေသခံလူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့များက ပြောသည်။ လွိုင်ကော်မှ စစ်ရှောင်အမျိုးသမီး၏ ဖွင့်ဟပြောဆိုချက်များအရ ဝင်ငွေမရှိခြင်း၊ အလှူရှင်မလာခြင်းနှင့် စစ်ရေး အန္တရာယ်များ ပေါင်းစပ်ပြီး နေ့စဉ် စိတ်ဖိစီးမှုဒဏ်ကို ခံစားနေရသည်။ ဝင်ငွေမရှိခြင်းနှင့် ကုန်ဈေးနှုန်း မြင့်တက်ခြင်းတို့ကြောင့် မိသားစုအတွင်း စကားများခြင်း၊ ရန်ဖြစ်ခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်လာပြီး အိမ်ထောင်ရေးပါ ထိခိုက်လာသည်။ မိဘများသည် ကလေးများ၏ တောင်းဆိုမှုကို မဖြည့်ဆည်း နိုင်သောအခါ စိတ်တိုကာ အော်မိခြင်းများပင် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ လွိုင်ကော်မှ စစ်ရှောင်အမျိုးသမီး က “ကလေးကို စိတ်တိုပြီးတော့ အော်မိတယ်။ မိသားစုတွေနဲ့ အိမ်ထောင် ရေးလည်း စကားများရန်ဖြစ် စားဝတ်နေရေး အဆင်မပြေတဲ့ အခါကြတော့လေ။ စိတ်ဓာတ်က တစ်ဝက် ကျ သွားပြီပေါ့နော်” ဟု ရင်ဖွင့်သည်။ ထို့အပြင် စစ်ကောင်မရှင်တပ်၏ ညပိုင်း လေကြောင်းနှင့် လက်နက်ကြီး ပစ်ခတ်မှုများကြောင့် စစ်ရှောင်များ သည် အိပ်မရသော ညများစွာ ကြုံတွေ့ရပြီး ယင်းက စိတ်ဖိစီးမှုကို ပိုမိုမြင့်တက်စေသည်။ စစ်ရှောင်တစ်ဦးက “စိတ်ဆို ရူးချင်တဲ့စိတ် အထိတောင် ဖြစ်လာတယ်” ဟု ၎င်း၏ ပြင်းထန်သော ဖိစီးမှုကို ဖွင့်ဟသည်။ စိတ်ဖိစီးမှုများ ပြင်းထန်လာခြင်းကြောင့် စစ်ရှောင်များထဲတွင် နှလုံးဖောက်ခြင်း၊ သွေးတိုးတက်ခြင်း ကဲ့သို့သော ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးပြဿနာများပါ ဖြစ်ပေါ်လာနေကြောင်း သိရသည်။ အာဟာရချို့တဲ့မှုနှင့် ကလေးများ၏ ပညာရေး အနာဂတ် ဝင်ငွေမရှိခြင်းနှင့် ကုန်ဈေးနှုန်း မြင့်တက်ခြင်းတို့က ကလေးများ၏ အာဟာရနှင့် ပညာရေးကို တိုက်ရိုက် ထိခိုက်နေစေသည်။ ငတ်မွတ်မှုနှင့် စိတ်ဖိစီးမှုတို့အပြင် အာဟာရချို့တဲ့မှုဒဏ်ကိုလည်း စစ်ရှောင်ကလေးငယ်များ ရင်ဆိုင်နေရသည်။ ဝင်ငွေမရှိခြင်းကြောင့် မိဘများက ကလေးများကို အာဟာရပြည့်ဝသော အသားငါး၊ ကြက်ဥများ ဝယ်မကျွေးနိုင် ဘဲ ရှိနေသည့် အရာကိုသာ ချော့မော့ကျွေးနေရသည်ဟု ဆိုသည်။ ဒေါ်ကားခူဖောက “ရေလုံပြုတ်လေးနဲ့ ဟင်းရည်လေးနဲ့ စားရရင်တောင်မှ ကံကောင်းပေါ့” ဟုသာ ချော့မော့ပေး နိုင်ကြောင်း ဖွင့်ဟသည်။ ဒေါ်ကားခူဖော၏ သမီးအကြီးမှာ မိသားစု၏ စားဝတ်နေရေး ဖိစီးမှုကြောင့် မောင်လေးများကို ဦးစားပေးရန် ကျောင်းဆက်မတက်တော့ပေ။ သမီးကြီး ကျောင်းထွက်လိုက်သော်လည်း ကျန်ကလေးငယ်များ၏ ကျောင်းလခပင် မတတ်နိုင်တော့သည့် အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိနေသည်ဟု ဆိုသည်။ ကရင်နီ လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့ (KnHRG) ကမူ စစ်ဘေးရှောင် လူဦးရေ နှစ်သိန်းကျော် အရေးပေါ် အကူအညီ လိုအပ်နေပြီး၊ ရေရှည်အတွက် စိတ်ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှု အပါအဝင် အရေးပေါ် လူသားချင်းစာနာ ထောက်ထားမှု အကူအညီများ ပေးနိုင်ရေးအတွက် နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းမှ ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ပေးရန် တောင်းဆိုထားသည်။ ထိုစစ်ရှောင်များသည် ပိုမို ခိုင်မာသော စိတ်ဓာတ်ဖြင့် ရပ်တည်နိုင်ရန်အတွက် ရေရှည် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ပညာရပ်များ သင်ယူခွင့် နှင့် အလှူရှင်များ၏ အမြဲမပြတ် ထောက်ပံ့ကူညီမှု လိုအပ်နေကြောင်း တောင်းဆို တိုက်တွန်းထားသည်။ +++ မယိမ်းယိုင်သည့် ဆုံးဖြတ်ချက် +++ စစ်ကော်မရှင်တပ်က ကုန်ဈေးနှုန်းသက်သာမှုကို အကြောင်းပြ၍ သော်လည်းကောင်း၊ ငွေကြေးထောက်ပံ့မှုများ (သို့မဟုတ်) ရွေးကောက်ပွဲဖြင့် သော်လည်းကောင်း နေရပ်ပြန်ရန် မျှားခေါ်မှုများ ရှိနေသော်လည်း စစ်ရှောင် အမျိုးသမီးများ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်မှာ ခိုင်မာသည်။ ဒေါ်ကားခူဖော ၏ ပြတ်သားသော စကားမှာ “ငါတို့ ဘယ်လောက်ပဲ အခက်အခဲ ကြုံတွေ့နေပါစေ၊ ငတ်ပြတ်နေ ပါစေ လုံးဝ မပြန်ဘူး။ ဒီနိုင်ငံရေး မပြီးမချင်း အဒေါ်တို့က လုံးဝမပြန်ဘူးလို့ ဆုံးဖြတ်ထားတယ်” ဟု ပြော သည်။ အခက်အခဲမည်သို့ကြုံရသည်ဖြစ်စေ အောင်ပွဲရမည်ဆိုသော စိတ်မှာ လျော့ပါးသွားခြင်းတော့ မရှိကြပေ။ ကရင်နီ စစ်ရှောင်အမျိုးသမီးများ၏ ဖွင့်ဟပြောဆိုချက်များ အရ ၎င်းတို့ဘဝသည် အလွန်ပင်ပန်း ဆင်းရဲသော် လည်း ‘အရေးတော်ပုံ မအောင်မချင်း လုံးဝနေရပ်မပြန်’ ဟူသော မယိမ်းယိုင်သည့် ဆုံးဖြတ်ချက်ဖြင့် ရပ်တည် နေကြသည်ဟု ဆိုသည်။ လွိုင်ကော် စစ်ရှောင်အမျိုးသမီး ကလည်း “ပြန်မသွားချင်ဘူး။ ပြန်သွားရင်တော့ စစ်ခွေးလူပဲ ဖြစ်မှာပေါ့။ ကိုယ်က ကိုယ့်ပြည်သူဘက်ပဲ ကိုယ်ရပ်တည်မယ်။ အရေးတော်ပုံ မအောင်မချင်းသမျှတော့ မပြန်ကိုး မပြန် တာ” ဟု ထပ်လောင်းပြောသည်။

စစ်ရှောင်ဘဝ ‘ငတ်မွတ်ခြင်း’ နှင့် ‘စိတ်ဒဏ်ရာ’များ ကြားမှ မယိမ်းယိုင်သည့် မိခင်များ

ငွေကြေး မတတ်နိုင်သော မိုးကုတ်မြို့ခံများ မြို့မှ မထွက်ခွာနိုင်ကြ သတင်းနှင့် မီဒီယာ ကွန်ရက်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၇ ရက်။ တအာင်းတပ်မတော် (TNLA) က မိုးကုတ်နှင့် မိုးမိတ်မြို့တို့ကို စစ်ကော်မရှင်ထံ ပြန်လည်အပ်နှံမည့် ဆုံးဖြတ် ချက်ကြောင့် မြို့ခံများ စစ်ဘေးရှောင်နေကြသော်လည်း၊ ငွေကြေး အဆင်မပြေသူများမှာ ရွှေ့ပြောင်းနိုင်ခြင်း မရှိပဲ အခက်ကြုံနေကြသည်။ စစ်ရှောင်စရိတ်များ ကြီးမြင့်ခြင်း၊ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ပြတ်တောက်မှုကြောင့် ကုန်ဈေးနှုန်းများ မြင့်တက် နေခြင်းတို့သည် မိုးကုတ်နှင့် မိုးမိတ် ဒေသခံ ပြည်သူများ အခက်တွေ့နေကြသည်။ TNLA မှ အဆိုပါမြို့များမှ နိုဝင်ဘာ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ဆုတ်ခွာမည်ဟု ထုတ်ပြန်ပြီးနောက်၊ မိုးကုတ်နှင့် မိုးမိတ် မြို့များမှ ပြည်သူအများအပြားသည် စစ်ဘေးရှောင်ရန် ကြိုးပမ်းနေကြသော်လည်း ရွှေ့ပြောင်းစရိတ် ကြီးမြင့်မှုက ငွေကြေးမတတ်နိုင်သည့် ပြည်သူများကို တားဆီးထားသည်။ မိုးကုတ်မြို့ခံတစ်ဦးက “အိမ်ပြောင်းရတာက ဈေးကြီးပေးပြီးတော့ ပြောင်းနေရတာပေါ့နော်။ ပိုက်ဆံရှိတဲ့ သူတွေလောက်ပဲ ပြောင်းနိုင်နေတာပေါ့။ ပိုက်ဆံမရှိတဲ့သူတွေကျတော့ မပြောင်းနိုင်ဘူးပေါ့နော်” ဟု လက်ရှိ အခြေအနေကို ရှင်းပြခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင် စီးပွားရေး မပြေလည်သူများ၊ နေရပ်ကို စွန့်ခွာရန် စိတ်မပါသူများသာ မြို့ပေါ်တွင် အများဆုံး ကျန်ရှိနေပြီး၊ တော်တော်များများ စွန့်ခွာသွားသဖြင့် မြို့သည် ‘မရှိသလောက်’ ဖြစ်နေပြီ ဟုလည်း ဒေသခံများ က ပြောဆိုသည်။ အပစ်အခတ် ရပ်စဲထားသော်လည်း စစ်ရေးပဋိပက္ခများ၏ နောက်ဆက်တွဲ အခြေအနေများကြောင့် ဒေသ၏ စီးပွားရေးသည် လုံးဝ နလန်မထူနိုင်သေးဘဲ ကုန်ဈေးနှုန်းများမှာ ဆက်လက် မြင့်တက်နေသည်။ စီးပွားရေးကဏ္ဍမှာ အဆုံးထိ ကျဆင်းနေသည့် အပြင် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ပြတ်တောက်ခြင်းနှင့် ဂိတ်များမှ ငွေကြေး အတင်းအကျပ် တောင်းခံမှုများကိုလည်း ခံနေရသည်ဟု မိုးကုတ်မြို့ခံများက ပြောသည်။ “အခုက လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး မကောင်းလို့သာ ဒီဘက်မှာ မြှင့်တက်တာလေး ကုန်ဈေးနှုန်းတွေက။ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းတွေ ဖွင့်ပေးရမယ်။ နောက်ပြီးတော့မှ ဂိတ်တွေရှိတဲ့နေရာမှာ ဂိတ်တွေ ကနေပြီးတော့မှ ငွေတောင်းတာမျိုး မဟုတ်ဘဲ လုံခြုံရေးအရ စစ်ဆေးတာမျိုး ဆိုရင်တော့ ပြည်သူတွေ အနေနဲ့ နားလည်ပေးလို့ရတယ်” ဟု မိုးကုတ်ဒေသခံက ပြောသည်။ တအာင်းတပ် TNLA မှ မြို့ကို ပြန်လည်လွှဲပြောင်းပေးမည့် ဆုံးဖြတ်ချက်အပေါ် ဒေသခံများသည် စိုးရိမ် ထိတ်လန့်ရုံသာမက စိတ်ပျက်ဝမ်းနည်းမှုများပါ ဖြစ်နေကြသည်။ မိုးမိတ် ဒေသခံတစ်ဦးက “အဲ့ဒီ ထုတ်ပြန်ချက် ကြေညာတဲ့နေ့ကဆိုလို့ရှိရင် သက်ကြီးရွယ်အိုတွေကအစပေါ့နော် ယောက်ယက်တွေ ခတ်ပြီးတော့မှ သူတို့လည်း စိုးရိမ်ကြောင့်ကြမှုတွေရော မလုံခြုံမှုတွေရော အကုန်လုံး ပေါင်းပြီးပေါ့လေးနော် အဲ့လိုမျိုး ဒီဟာကြီးကို မဖြစ်စေချင်တာပေါ့” ဟု ပြောသည်။ လက်ရှိတွင် စစ်ရှောင်ရန် မတတ်နိုင်ဘဲ ကျန်ခဲ့သူများအတွက် စားဝတ်နေရေးနှင့် ဘေးကင်းလုံခြုံရေးသည် အဓိက စိန်ခေါ်မှု ဖြစ်နေသည်။ ဒေသခံပြည်သူများသည် ကုန်ဈေးနှုန်း ကြီးမြင့်မှု၊ ငွေကြေး အခက်အခဲနှင့် လုံခြုံရေး မတည်ငြိမ်မှုများအကြား မည်သည့် အဖွဲ့အစည်းကမှ မိမိတို့၏ ဘဝလုံခြုံရေးနှင့် စီးပွားရေးအပေါ် မထိခိုက်စေရန်သာ အဓိက မျှော်လင့် တောင်းဆိုနေကြသည်။

ငွေကြေး မတတ်နိုင်သော မိုးကုတ်မြို့ခံများ မြို့မှ မထွက်ခွာနိုင်ကြ

မောတောင်စစ်ရှောင်များ စားနပ်ရိက္ခာနှင့် အမိုးအကာ အရေးပေါ်လိုအပ် သတင်းနှင့် မီဒီယာ ကွန်ရက်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၂ ရက်။  မော‌တောင် မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲတွင် ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင် နေကြသူများအထဲမှ စစ်ဘေးရှောင် ရှစ်ရာကျော် အမိုးကာ၊ စားနပ်ရိက္ခာနှင့် စောင်များ လိုအပ်နေကြသည်ဟု စစ်ဘေးရှောင်များအား ကူညီနေသူများက ပြောသည်။ မောတောင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ၏ အရှိန်မသေသေးသည့် နောက်ဆက်တွဲအဖြစ် ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေကြရသော အသက်ကြီးရွယ်အိုများနှင့် မီးဖွားပြီးစ အမျိုးသမီးများ အပါအဝင် စစ်ဘေးရှောင် ရှစ်ရာကျော်သည် ဥယျာဉ်ခြံ များနှင့် တောနက်အတွင်း၌ ခိုလှုံနေကြရခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့အတွက် အမိုးအကာ၊ စားနပ်ရိက္ခာနှင့် ဆေးဝါးများ အရေးပေါ် လိုအပ်နေကြောင်း ကူညီထောက်ပံ့သူများ က ပြောသည်။ စစ်ကော်မရှင်တပ်မှ လေကြောင်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်လက် လုပ်ဆောင်နေခြင်းကြောင့် ဒေသခံများ မှာ ၎င်းတို့၏ နေအိမ်များသို့ ပြန်ရန် မဖြစ်နိုင်သေးပေ။ အသက် ၄၀ နှစ်ခန့်အရွယ် စစ်ဘေးရှောင်နေရသူ အမျိုးသမီးတစ်ဦးက အမိုးအကာနှင့် စားနပ်ရိက္ခာ အခြေအနေ ကို အောက်ပါအတိုင်း ရှင်းပြသည်။ “ဘယ်လောက်ကြာကြာ ရှောင်ရမလဲ မသိဘူး။ လနဲ့ချီပြီး အကြာကြီး ရှောင်နေရရင် အမိုးအကာကလည်း မရှိ၊ စားဖို့လည်း ရိက္ခာက မရှိ၊ ဆေးဝါးကလည်းမရှိနဲ့ ဒုက္ခရောက်နေကြရတယ်၊ အမိုးအကာ တာလပတ် ပါတဲ့သူက နည်းနည်းပဲရှိတယ်။ လက်ရှိ တောငှက်ပျောရွက်တွေ ကာရံနေကြရတယ်၊ သုံးလေးရက်တစ်ကြိမ်လဲပေး နေရ တယ်။ မိုးရွာရင် မလွယ်ဘူး” ဟု ၎င်းက ပြောသည်။ လက်ရှိ တောထဲ၌ ပုန်းရှောင်နေကြရသူ ၈၀၀ ကျော်အထဲတွင် သံဃာတော်များ၊ ကလေးသူငယ်များ၊ မီးဖွားထား သည့် အမျိုးသမီးများ စသည့် ထိခိုက်လွယ်အုပ်စုများ ပါဝင်နေသည်ဟု အကူအညီပေးနေသူများက ပြောသည်။ ၎င်းတို့သည် ယာယီခိုလှုံရန်အတွက် တာလပတ် အနည်းငယ်သာ ပါရှိသဖြင့် တောငှက်ပျောရွက်များကိုသာ အားပြုကာရံနေကြရပြီး ယင်းတို့အား သုံးလေးရက်လျှင် တစ်ကြိမ် လဲလှယ်ပေးနေရသည်။ စစ်ဘေးရှောင်တိမ်းနေကြရသူများတွင် ချက်ပြုတ်စားသောက်ရန်အတွက် အိုး၊ ခွက်၊ ပန်းကန်များလည်း လုံးဝမပါလာသည့် အပြင် မီးဖွားထားသူများပါ ရှိနေသဖြင့် စောင်များကဲ့သို့သော အနွေးဓာတ်ပေးသည့် ပစ္စည်းများလည်း အရေးတကြီး လိုအပ်နေကြောင်း ကူညီသူများက ဆိုသည်။ လက်ရှိအခြေအနေအရ စစ်ကော်မရှင်တပ်မှ မောတောင်မြို့နှင့် အနီးတစ်ဝိုက်ရှိ သဲဖြူ၊ သိန်ခွန်းအပါအဝင် ကျေးရွာ ၁၀ ရွာကျော်ကို လေကြောင်းဖြင့် ဗုံးကြဲမှုများ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေဆဲ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ရွာသားများမှာ လေကြောင်းအန္တရာယ်ကို စိုးရိမ်သဖြင့် မိမိတို့နေရပ်သို့ မပြန်နိုင်သေးဘဲ နီးစပ်ရာ ဘေးလွတ်နိုင်မည့် ဥယျာဉ်ခြံများနှင့် တောတွင်းနေရာများသို့ ဆက်လက်တိမ်းရှောင်နေကြရကာ လူသားချင်း စာနာထောက်ထားမှု အကူအညီများ အမြန်ဆုံး လိုအပ်လျက်ရှိသည်။

မောတောင်စစ်ရှောင်များ စားနပ်ရိက္ခာနှင့် အမိုးအကာ အရေးပေါ်လိုအပ်

ရှမ်းတောင် စစ်ရှောင်များ စောင်၊ အနွေးထည် နှင့် ခြင်ထောင်များ လိုအပ် သတင်းနှင့် မီဒီယာ ကွန်ရက်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၆ ရက်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ မိုးဗြဲမြို့ အနောက်ခြမ်းရှိ စစ်ဘေးရှောင်စခန်း ၂၆ ခု၌ အအေးဒဏ် ပိုမို ပြင်းထန်လာခြင်းကြောင့် စစ်ရှောင်ပြည်သူများ အတွက် အရေးပေါ် အနွေးထည်၊ စောင်နှင့် ခြင်ထောင်များ လိုအပ်နေသည်ဟု အကူအညီပေးနေသူများက ပြောသည်။ စစ်ရှောင်စခန်း ၂၆ ခုက စစ်ရှောင်ပြည်သူများအတွက် စုစုပေါင်း အနွေးထည်၊ စောင် နှင့် ခြင်ထောင် အထည်ရေ ၃,၀၀၀ ခန့်စီ အရေးပေါ် လိုအပ်နေသည်ဟု မြေပြင်ရှိ စစ်ရှောင်အကူအညီပေးရေး အဖွဲ့များက ပြောသည်။ အဆိုပါဒေသ၌ ယခင်နှစ်များက ဒီဇင်ဘာလလယ်မှသာ အအေးပိုလေ့ရှိသော်လည်း ယခုနှစ်တွင် နိုဝင်ဘာလ အစကတည်းကပင် အအေးပိုနေပြီဖြစ်သည်ဟု အကူအညီပေးရေး တာဝန်ခံများက ပြောသည်။ နွေဦးရောင်ခြည်ဖောင်ဒေးရှင်း တာဝန်ခံ ကိုဇူလိုင်က ယခုနှစ်ဆောင်းရာသီ အအေးပိုမိုမှုကြောင့် နိုဝင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့မှ ၂၅ ရက်နေ့အတွင်း သက်ကြီးပိုင်းအရွယ် သေဆုံးသူ ၆ ဦး အထိရှိကြောင်း ပြောသည်။ “ဒီနှစ်က နှစ်တိုင်းထက် ပိုအေးနေတယ်။ အအေးပိုမူကြောင့် သက်ကြီးပိုင်းတွေ သေဆုံးမှုများလာတယ်။ ဒါ ကြားရတာပဲ ရှိသေးတယ်။ တစ်ချို့သော ကျနော်တို့နဲ့ နည်းနည်းဝေးတဲ့ စခန်းတွေကြတော့ ကျနော်တို့ မကြား ရတာတွေ ရှိကောင်းရှိအုံးမယ်။ လက်ရှိ စောင်၊ အနွေးထည်၊ ခြင်ထောင် လိုအပ်မှုက အထည်ရေ ၃,၀၀၀ ဝန်းကျင် လိုအပ်နေပါတယ်။” ဖယ်ခုံ၊ မိုးဗြဲဒေသရှိ စစ်ရှောင်စခန်းများတွင် အာဏာသိမ်းပြီးချိန်မှ စတင်၍ ရှောင်တိမ်းလာသူများနှင့် ပြီးခဲ့သည့် ဇူလိုင်၊ ဩဂုတ်လများအတွင်း တိုက်ပွဲကြောင့် အသစ်ပြောင်းရွှေ့လာသူ မိသားစု ထောင်နှင့်ချီ ရှိနေသော်လည်း လက်ရှိတွင် အိမ်ထောင်စု ၂၀၀/၃၀၀ ဝန်းကျင်သာ အကူအညီရရှိသေးကြောင်း ကိုဇူလိုင်က ဆိုသည်။ စစ်ဘေးရှောင်များသည် တောတောင်ထဲတွင် နေထိုင်ကြရသဖြင့် အအေးဒဏ်အပြင် ငှက်ဖျား၊ သွေးလွန် တုပ်ကွေး၊ ရာသီတုပ်ကွေး စသည့် ရောဂါဝေဒနာများလည်း ဖြစ်နေကြောင်း ကရင်နီအမျိုးသမီးအစည်းအရုံး (KNWO) ဥက္ကဋ္ဌ မော်ဖရေးမြာက ပြောသည်။ မော်ဖရေးမြာက “ပြီးခဲ့တဲ့နှစ် ကျမတို့ မြေပြင်အခြေအနေအရ ငှက်ဖျားတွေ၊ တုပ်ကွေးတွေ အဖြစ်များတာ မျိုးတွေ ရှိတော့ အခုဆိုရင်လည်း ကလေးတွေ နှာစေးချောင်းဆိုးတာ ဖြစ်သလို တုပ်ကွေးနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဖြစ် တဲ့ဟာတွေ ရှိတယ်။ သက်ကြီးပိုင်းမှာဆို နာတာရှည်ရောဂါ ဝေဒနာသည်တွေ အတွက် စောင်တို့ အနွေးထည် တို့ မဖြစ်မနေလိုအပ်တဲ့ အခြေအနေတွေ ရှိတယ်” ဟု ပြောသည်။ KNWO က သက်ကြီးရွယ်အိုများ၊ ကိုယ်ဝန်သည်များ၊ ကလေးသူငယ်များအတွက် အနွေးထည်များ၊ စောင်များ နှင့် ခြင်ထောင်များ အထူးလိုအပ်နေကြောင်း အလေးထားပြောဆိုသည်။ ကျေးလက်မြေအဖွဲ့ တာဝန်ခံ ဦးဇော်မင်းထိုက်ကလည်း “ဒီစစ်ဘေးရှောင်တွေအတွက် အနွေထည်တွေ စောင် တွေက အရေးကြီးလိုအပ်တယ်။ ဘာကြောင့်လိုအပ်လဲဆိုလို့ရှိရင် ခြုံစရာစောင်တို့ မလုံတာတို့ ခြင်ထောင်တို့ ဘာတို့ မလုံတာဆိုရင် ဒီအချိန်မှာ ခြင်တို့ဘာတို့ ကိုက်ပြီးတော့ အအေးမိတာတွေ ဖျားနာတာတွေ မလိုလား အပ်တဲ့ ကျန်းမာရေး ထိခိုက်တာတွေ ဖြစ်လာနိုင်တယ်ပေါ့နော်” ဟုပြောသည်။ ကရင်နီ လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့ (KnHRG) ၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ကရင်နီပြည်တစ်ခုလုံး၌ လူဦးရေ သုံးသိန်းဝန်း ကျင် ရှိသည့်အနက် ပြည်သူ နှစ်သိန်းကျော်မှာ စစ်ဘေးရှောင်နေရပြီး အောက်တိုဘာလအတွင်း ထပ်မံရွှေ့ ပြောင်းရသူ ဦးရေ တစ်သောင်းခန့် ရှိခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင် အဆိုပါ စစ်ဘေးရှောင်များအတွက် အနွေးထည်၊ စောင်၊ ခြင်ထောင်အပြင် ဆေးဝါးများ၊ ဆန်၊ ဆီ၊ ဆား စသည့် အခြေခံ စားနပ်ရိက္ခာများနှင့် ရေကန်များအတွက် မိုးကာများလည်း အရေးပေါ် လိုအပ်နေဆဲ ဖြစ်၍ ကူညီလှူဒါန်းပေးကြရန် မြေပြင်၌ အကူအညီပေးသည့် အဖွဲ့များက တိုက်တွန်းတောင်းဆိုထားသည်။

ရှမ်းတောင် စစ်ရှောင်များ စောင်၊ အနွေးထည် နှင့် ခြင်ထောင်များ လိုအပ်

မြန်မာနိုင်ငံ၏ လူသားချင်းစာနာမှု အကျပ်အတည်း စံချိန်သစ်တင်၊ အနောက်မြောက်နှင့် ရခိုင်ဒေသ အဆိုးဆုံး  သတင်းနှင့် မီဒီယာ ကွန်ရက်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၉ ရက်။  မြန်မာနိုင်ငံသည် ပဋိပက္ခ၊ ရေကြီးမှုနှင့် ၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လ ငလျင်ဒဏ်တို့ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော အကျပ် အတည်းမျိုးစုံကို ဆက်တိုက်ရင်ဆိုင်နေရပြီး လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှု အခြေအနေမှာ စိုးရိမ်ဖွယ်ရာ ဆိုးရွားနေသည်။   ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလအထိ တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် ပြည်တွင်းနေရပ်စွန့်ခွာရသူ (IDPs) အရေအတွက်မှာ ၃.၆ သန်း နီးပါးအထိ ရောက်ရှိခဲ့ရာ စံချိန်တင် အမြင့်ဆုံး အရေအတွက် ဖြစ်လာကြောင်း ကုလသမဂ္ဂ လူသားချင်း စာနာမှု ဆိုင်ရာ ပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းရေးရုံး (UNOCHA) ၏ ထုတ်ပြန်ချက်များအရ သိရသည်။  အထူးသဖြင့် အနောက်မြောက်၊ ရခိုင်နှင့် အရှေ့တောင်ပိုင်းဒေသများသည် ပဋိပက္ခဒဏ်ကို အဆိုးရွားဆုံး ခံစား နေရသည်။   အကြိမ်ကြိမ် ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်လာရသော မိသားစုများသည် အစားအစာ၊ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုနှင့် သန့်ရှင်းသောရေ စသည့် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သည့် ဝန်ဆောင်မှုများကို အကန့်အသတ်ဖြင့်သာ ရရှိနေသည်။  ကမ္ဘာ့စားနပ်ရိက္ခာ အစီရင်ခံစာများတွင် မြန်မာနိုင်ငံအား ‘အလွန်အရေးကြီးသည့် စိုးရိမ်ဖွယ်ရာ’ အစာငတ်မွတ် မှုဒေသ (hunger hotspot) အဖြစ် ဆက်လက် သတ်မှတ်ထားဆဲဖြစ်သည်။   ရခိုင်ပြည်၊ အထူးသဖြင့် မောင်တောနှင့် ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်တို့တွင် အာဟာရ အခြေအနေသည် အလွန်လျင် မြန်စွာ ဆိုးရွားလာဖွယ်ရှိကြောင်း ခန့်မှန်းထားသည်။  ရခိုင် စစ်ရှောင်များအား အကူအညီပေးနေသူ တစ်ဦးက “စခန်းတွေမှာ အရင်ကထက် လူတွေ တိုးလာတာ အရမ်းသိသာတယ်။ အများစုက ကလေးငယ်တွေနဲ့ သက်ကြီးရွယ်အိုတွေပါ။ အစားအစာနဲ့ ဆေးဝါးထောက်ပံ့မှု တွေက မလုံလောက်တော့ဘူး။ တစ်ခါတလေဆို ရေရှားပါးမှုကြောင့် ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှော ရောဂါတွေပါ ဖြစ်လာ မှာ စိုးရိမ်ရတယ်” ဟု ပြောသည်။  ၂၀၂၅ ခုနှစ်၏ ပထမနှစ်ဝက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် ပဋိပက္ခ အပြင်းထန်ဆုံး ဒုတိယနိုင်ငံ အဖြစ် သတ်မှတ်ခံခဲ့ရ ပြီး၊ ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားသော နယ်မြေများတွင် အရပ်သားများ၏ အခြေအနေမှာ ဆက်လက်ဆိုးရွားနေသည်။   ပဋိပက္ခများအတွင်း မြေမြှုပ်မိုင်းနှင့် အခြားပေါက်ကွဲစေတတ်သည့် လက်နက်များကြောင့် ထိခိုက်မှုများမှာ လည်း ကြီးမားသော စိုးရိမ်စရာ ဖြစ်နေသည်။  UNOCHA ၏ အချက်အလက်များအရ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ပထမနှစ်ဝက်တွင် ယင်းလက်နက်များကြောင့် အရပ်သား ၃၅၇ ဦး ထိခိုက်သေဆုံးခဲ့ရပြီး၊ ကလေးသူငယ်များမှာ ထိခိုက်သူစုစုပေါင်း၏ ၂၇ ရာခိုင်နှုန်း အထိ ပါဝင်နေသည်။  ထိုမျှ ကြီးမားသည့် လူသားချင်းစာနာမှု အကျပ်အတည်းကို ရင်ဆိုင်နေရသော်လည်း ၂၀၂၅ ခုနှစ် တစ်နှစ်လုံး အတွက် လိုအပ်သည့် စုစုပေါင်း ရန်ပုံငွေ ဒေါ်လာ ၁.၁ ဘီလီယံ ၏ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်း ကိုသာ ယခုထိ ရရှိထားသေး သည်။  ရန်ပုံငွေ ပြတ်လပ်မှုသည် လိုအပ်နေသူ သန်းပေါင်းများစွာအား အသက်ကယ် အကူအညီများ ပေးပို့နိုင်ရေး အတွက် အကြီးအကျယ် ခြိမ်းခြောက်လျက်ရှိသည်။  UNOCHA က ပဋိပက္ခတွင် ပါဝင်သူအားလုံးအနေဖြင့် အရပ်သားများနှင့် အရပ်ဘက် အဆောက်အအုံများကို နိုင်ငံတကာ လူသားချင်းစာနာမှု ဥပဒေ (IHL) အရ ကာကွယ်ပေးရန် အတတ်နိုင်ဆုံး ဆောင်ရွက်ပေးပါရန် အလေးအနက် တိုက်တွန်းနှိုးဆော်ထားသည်။

မြန်မာနိုင်ငံ၏ လူသားချင်းစာနာမှု အကျပ်အတည်း စံချိန်သစ်တင်၊ အနောက်မြောက်နှင့် ရခိုင်ဒေသ အဆိုးဆုံး 

ကွတ်ခိုင်ထောင်ဖောက်မှု၊ ပြစ်မှုကြီးသမား ၃၀ ကျော် လွတ်မြောက် သတင်းနှင့်မီဒီယာ ကွန်ရက်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၅ ရက်။ ရှမ်းပြည် မြောက်ပိုင်း၊ ကွတ်ခိုင်မြို့ရှိ တအာင်းတပ် TNLA အချုပ်ခန်းမှ အကျဉ်းသား ၃၀ ကျော် ထွက်ပြေးသွား သည်။ ကွတ်ခိုင်မြို့ရှိ တအာင်းတပ် (TNLA) ၏ အချုပ်ခန်းတစ်ခုမှ ပြစ်မှုကြီးကြီးမားမား ကျူးလွန်ထားသူ ၃၀ ကျော် သည် နိုဝင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့ည သန်းခေါင်ယံအချိန်တွင် ထောင်ဖောက်၍ ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်သွားခဲ့ကြောင်း မြေပြင်သတင်းအရင်းအမြစ်များက အတည်ပြုသည်။ ဖြစ်စဉ်မှာ အချုပ်ခန်းစောင့်တစ်ဦးတည်း ရှိနေစဉ်၊ ဓားပြမှုကျူးလွန်ထားသူ တစ်ဦးက ဦးဆောင်၍ လုံခြုံရေး အပေါ့ဆသွားချိန်ကို အခွင့်ကောင်းယူကာ ထွက်ပြေးသွားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဒေသခံတစ်ဦး၏ ပြောပြချက်အရ “အချုပ်သားတစ်ယောက်က အပေါ့သွားချင်ယောင်ဆောင်ပြီး အချုပ်ထောင် စောင့်ဆီက သော့ကို လုယူခဲ့ပါတယ်။ အဲ့ဒီနောက် အချုပ်ခန်း တံခါးသော့တွေကို အကုန်ဖွင့်ပြီး တစ်ယောက် မကျန် ခေါ်ထုတ် ထွက်ပြေးသွားတာပါ” ဟု သိရသည်။ ထွက်ပြေးသူ စုစုပေါင်း ၃၆ ဦးခန့်ရှိရာတွင် စစ်သုံ့ပန်းများ မပါဝင်ဘဲ သူခိုး၊ ဓားပြ၊ မုဒိမ်းမှုကျူးလွန်သူ၊ လူသတ် မှုနှင့် မူးယစ်ဆေးဝါးသမား စသည့် ပြစ်မှုကျူးလွန်ထားသူများသာ ပါဝင်ကြောင်း နီးစပ်သူများက ဆိုသည်။ နီးစပ်သူများ၏ အဆိုအရ “ထွက်ပြေးသွားသူတွေထဲမှာ ကွတ်ခိုင်မြို့က မုဒိမ်းမှုကျူးလွန်ထားတဲ့ ဆရာဝန် တစ်ယောက် အပါအဝင် ပြစ်မှုကြီးတွေ ကျူးလွန်ထားသူတွေ ပါဝင်ပါတယ်” ဟု ပြောဆိုသည်။ TNLA တပ်ဖွဲ့များက လိုက်လံရှာဖွေမှုများ လုပ်ဆောင်နေပြီး ထွက်ပြေးသူ ၃၆ ဦးအနက် ၆ ဦးခန့်ကို ပြန်လည် ဖမ်းမိထားပြီဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ တအာင်းတပ် TNLA ဘက်ကမူ ဤဖြစ်စဉ်နှင့် ပတ်သက်၍ တရားဝင် သတင်းထုတ်ပြန်ခြင်း မရှိသေးပေ။

ကွတ်ခိုင်ထောင်ဖောက်မှု၊ ပြစ်မှုကြီးသမား ၃၀ ကျော် လွတ်မြောက်

ကရင်နီတွင် အောက်တိုဘာအတွင်း အရပ်သား ၇ ဦး သေဆုံး၊ ကလေးသူငယ်များ ပါဝင် သတင်းနှင့်မီဒီယာ ကွန်ရက်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၅ ရက်။  ကရင်နီ (ကယား) ပြည်တွင် အောက်တိုဘာတစ်လအတွင်း ကလေးသူငယ်နှင့် အမျိုးသမီးများအပါအဝင် အရပ်သား ၇ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ ကရင်နီပြည်တွင် စစ်ကော်မရှင်တပ်၏ လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများကြောင့် အောက်တိုဘာလ တစ်လ တည်းအတွင်း အရပ်သားပြည်သူ ၇ ဦး သေဆုံးခဲ့ရပြီး ဒဏ်ရာရသူ ၁၄ ဦး ရှိကြောင်း ကရင်နီ လူ့အခွင့်အရေး အဖွဲ့ (KHRG) ၏ နိုဝင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်သည်။ KHRG ၏ မှတ်တမ်းများအရ စစ်ကော်မရှင်တပ်သည် မြေပြင်နှင့် လေကြောင်းမှ မဆင်မခြင် တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး သေဆုံးဒဏ်ရာရသူများထဲတွင် ကလေးသူငယ်များနှင့် အမျိုးသမီးများလည်း ပါဝင်သည်။ KHRG ၏ အစီရင်ခံစာအရ “ကရင်နီ (ကယား) ပြည်ထဲက အရပ်သားတွေဟာ စစ်ကော်မရှင်ရဲ့ တိုက်ခိုက်မှု တွေကြောင့် ဆိုးရွားတဲ့ အခြေအနေနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရတယ်” ဟု ထုတ်ပြန်ထားသည်။ စစ်ကော်မရှင်တပ်သည် လူနေအိမ်များ မီးရှို့ဖျက်ဆီးခြင်း၊ လက်နက်ကြီးများဖြင့် ရွာများကို ပစ်ခတ်ခြင်းနှင့် ဒရုန်းများသုံးကာ အရပ်သားများကို တိုက်ခိုက်ခြင်း စသည့် လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများကို ဆက်တိုက် ကျူးလွန်နေသည်ဟု KHRG က ဆိုသည်။ ဒေသခံစစ်ဘေးရှောင် ကူညီသူတစ်ဦးက “ဒီလို တိုက်ခိုက်မှုတွေကြောင့် ဒေသခံ သောင်းနဲ့ချီတဲ့ ပြည်သူတွေဟာ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေရပြီး လူသားချင်း စာနာမှုဆိုင်ရာ အကူအညီတွေ အရေးတကြီး လိုအပ်နေပါတယ်” ဟု ပြောသည်။ ဤကဲ့သို့ တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ဒေသခံများ အိုးအိမ်စွန့်ခွာ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေရကာ လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီ လိုအပ်ချက်များမှာလည်း မြင့်တက်လျက်ရှိသည်။

ကရင်နီတွင် အောက်တိုဘာအတွင်း အရပ်သား ၇ ဦး သေဆုံး၊ ကလေးသူငယ်များ ပါဝင်

စွယ်တော်ကုန်းစခန်းကို စစ်တပ် ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ထားသော်လည်း လေးကေကော်ကိုမူ မထိန်းချုပ်နိုင်သေး   သတင်းနှင့် မီဒီယာ ကွန်ရက်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၁ ရက်။ ကရင်ပြည်နယ်၊ မြဝတီမြို့နယ်၊ လေးကေကော်မြို့သစ် အနီးရှိ စစ်ရေးအရ အရေးပါသော စွယ်တော်ကုန်းစခန်း ကို စစ်တပ်က ပြန်လည် ထိန်းချုပ်လိုက်ပြီ ဖြစ်သော်လည်း မြို့ကိုမူ အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်နိုင်ခြင်း မရှိသေးပေ။ အဆိုပါစခန်းကို စစ်ကော်မရှင်တပ်က အောက်တိုဘာလ (၁၈) ရက်နေ့တွင် ပြန်ထိန်းချုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေးတပ် (KNLA) စစ်ရေး အရင်းအမြစ်များက ပြောသည်။ KNLA နှင့် ပူးပေါင်းတပ်များက တစ်နှစ်ကြာ ထိန်းချုပ်ထားခဲ့ပြီးနောက် မြဝတီတောင်ပိုင်းကို စစ်ကြောင်း ထိုးခြင်းဖြင့် ပြန်လည်ရယူခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် လေးကေ့ကော်မြို့သစ် ရပ်ကွက် (၄) ကိုပါ စစ်ကော်မရှင်တပ်က ဝင်ရောက်လာနေသည်ဟု မြေပြင် သတင်းအရင်းအမြစ်က ပြောသည်။ စစ်ကော်မရှင်တပ်သည် ကရင်နယ်ခြားစောင့်တပ် (BGF) နှင့် ပူးပေါင်း၍ အောက်တိုဘာလဆန်းမှစ၍ လေးကေကော်ဒေသကို ထိုးစစ်ဆင်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ စွယ်တော်ကုန်းသည် မြဝတီတစ်မြို့လုံးကို အပေါ်စီးမှ မြင်ရသဖြင့် စစ်ရေးဗျူဟာအရ အထူးအရေးပါသော စခန်းဖြစ်သည်။ သို့သော် တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်များက စခန်းကို သိမ်းယူပြီးနောက် စစ်ကော်မရှင်တပ် တပ်စွဲမထားနိုင်ရန် တောင်ကြော တစ်ခုလုံးကို မြေအပြောင်းရှင်းပြီး ကွင်းပြင်အဖြစ် ပြုလုပ်ထားခဲ့သည်ဟု တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့ တာဝန်ရှိသူက ပြောသည်။ ထို့ကြောင့် စစ်ကော်မရှင်တပ်သည် စွယ်တော်ကုန်းကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ထိုနေရာ၌ တပ်စွဲနေထိုင်နိုင်ခြင်းတော့ မရှိသေးကြောင်း ဆိုသည်။ စစ်ကော်မရှင်တပ်သည် စွယ်တော်ကုန်းစခန်းနှင့် မြို့သစ် ရပ်ကွက်အချို့ကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သော်လည်း လေးကေကော်မြို့ တစ်မြို့လုံးကို အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်နိုင်ခြင်းမျိုးတော့ မရှိသေးကြောင်း သိရသည်။ လတ်တလောတွင် စစ်ကော်မရှင်တပ်/BGF ပူးပေါင်းတပ်များသည် လေးကေကော်ဒေသအပြင် ဖလူး၊ မင်းလက်ပံ၊ အင်ကြင်းမြိုင်စသည့် ဒေသများကို စစ်ဆင်နေသည်။ အလားတူ KNLA နှင့် ပူးပေါင်းတပ်များကလည်း အနီးပတ်ဝန်းကျင်နေရာများမှ နေ၍ တန်ပြန်ဖြတ်တောက် တိုက်ခိုက်နေဆဲဖြစ်သည်။ အဆိုပါ တိုက်ပွဲများထဲ မြေပြင်၌ နှစ်ဖက် ထိခိုက်ကျဆုံးမှုများ ရှိနေသည်။

စွယ်တော်ကုန်းစခန်းကို စစ်တပ် ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ထားသော်လည်း လေးကေကော်ကိုမူ မထိန်းချုပ်နိုင်သေး  

မိုးမိတ်၊ ဝဲဘောင်ကျေးရွာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရ၍ ကလေးအပါ အရပ်သား ၈ ဦး သေဆုံး သတင်းနှင့် မီဒီယာ ကွန်ရက်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၀ ရက်။ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ မိုးမိတ်၊ ဝဲဘောင်ကျေးရွာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှုကြောင့် ကလေးငယ်များ အပါအဝင် အရပ်သား ၈ ဦး ထိမှန် သေဆုံးခဲ့သည်။ စစ်ကော်မရှင်တပ်၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုထဲ ကလေး အပါအဝင် အရပ်သားပြည်သူ ၈ ဦး သေဆုံးခဲ့ရပြီး၊ အများအပြား ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း ဒေသခံများက ပြောသည်။ ဒေသခံ အမျိုးသားတစ်သီးက “Airstrike ဖြစ်သွားတယ်။ မိုးမိတ်ဘက်မှာ။ ကိုသိန်းနိုင်အိမ်မှာ ၃ ယောက်၊ ဦးစိုးမြင့်အိမ်မှာ ၂ ယောက်၊ ဒေါ်ခင်မာရီ အိမ်က တစ်ယောက်၊ ဦးသိန်းဇော်အိမ်က တစ်ယောက်၊ နောက်ပြီး တခြားအိမ်က တစ်ယောက်လည်းပါတယ်။ ဒဏ်ရာရတာလည်း များတယ်။ အဲ့ဒီထဲမှာ ကလေးတစ်ယောက်က တော့ အသက်အန္တရာယ်က လွှတ်သွားတယ်။ ဒါပေမယ့် ခြေထောက်ဖြတ်ရမယ့် အခြေအနေမျိုးပေါ့နော်။ ထိသွားတာက တော်တော်ဆိုးတယ်” ဟု ပြောသည်။ အဆိုပါ တိုက်ခိုက်မှုမှာ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းမရှိဘဲ အရပ်သားနေအိမ်များကို တိုက်ရိုက်ပစ်မှတ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ စစ်ကော်မရှင်တပ်က ပေါင် ၅၀၀ ဗုံး၊ ပေါင်း ၂၅၀ ဗုံးတို့ဖြင့် အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်နေ့၊ ညနေ ၆ နာရီကျော် အချိန်ခန့်တွင် ကြဲခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ အသက် ၃ နှစ်အရွယ် အပါအဝင် ဒေသခံပြည်သူ စုစုပေါင်း ၈ ဦး သေဆုံးခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။ အမျိုးသား ၅ ဦး၊ အမျိုးသမီး ၂ ဦး နှင့် ကလေးတစ်ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ထိခိုက်ဒဏ်ရာ ရရှိသူ ၇ ဦး ရှိခဲ့သည်ဟု မြေပြင် သတင်းအရင်းအမြစ်က ပြောသည်။ ဒဏ်ရာရသူများထဲတွင် အသက် ၁၀ နှစ်အရွယ် ကလေးငယ်တစ်ဦး ပါဝင်ပြီး၊ ၎င်းမှာ ခြေထောက်တစ်ဖက် ဆုံးရှုံးသည်အထိ ဒဏ်ရာပြင်းထန်ခဲ့သည်။ လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲမှုထဲ ဗုံးပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ကျေးရွာရှိ နေအိမ် ၇ လုံး ထိမှန် ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့သည်။ စစ်ကော်မရှင်တပ်သည် ဝဲဘောင်ကျေးရွာကို ဗုံးကြဲပြီးနောက် တစ်ညတည်းမှာပင် တောင်အင်တိုင်းဒေသ ဘက်သို့ ဗုံး ၂ လုံး ထပ်မံ ကြဲချခဲ့ကြောင်း မြေပြင် သတင်းအရင်းအမြစ်က ဆိုသည်။ အောင်တအင်တိုင်းဒေသ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှုထဲ ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ မရှိခဲ့သော်လည်း၊ ယခုဖြစ်စဉ် သည် စစ်ကော်မရှင်တပ်က တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းမရှိသည့် အရပ်သားပြည်သူများ၏ နေထိုင်ရာ နေရာများကို ပစ်မှတ်ထား ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်နေသည်ကို ထင်ရှားစေသည်ဟု ဆိုကြသည်။ မိုးမိတ်မြို့နယ်သည် ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလအတွင်းက ကချင်လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော် KIA၊ ကျောင်းသားတပ် ABSDF နှင့် တအာင်းတပ် TNLA မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့များ၏ ထိုးစစ်ဆင်မှုကြောင့် စစ်ရေးပြင်းထန်ခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်း စစ်ကော်မရှင်၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ မကြာခဏ ပစ်မှတ်ထားခံရသည့် နယ်မြေတစ်ခုဖြစ်သည်။ လက်ရှိဖြစ်ပွားခဲ့သော လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုသည် တိုက်ပွဲမရှိသည့် အရပ်သား နေထိုင်ရာ နေရာကို တိုက်ရိုက် ပစ်မှတ်ထားခြင်း ဖြစ်ပြီး၊ စစ်တပ်သည် ၎င်းတို့ လက်လွှတ်ဆုံးရှုံးထားသည့် နယ်မြေများတွင် အရပ်သားများ အပေါ် လေကြောင်းဖြင့် ဖိအားပေး အကြမ်းဖက်သည့် စစ်ရေးဗျူဟာကို ဆက်လက်ကျင့်သုံးနေခြင်း ဖြစ်ကြောင်း လေ့လာသူများက သုံးသပ်သည်။

မိုးမိတ်၊ ဝဲဘောင်ကျေးရွာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရ၍ ကလေးအပါ အရပ်သား ၈ ဦး သေဆုံး

1 2 3 … 5 Next »

သောကြာနေ့ည ရုပ်သံသတင်း (၁၀-၁၀-၂၅)

သောကြာနေ့ည ရုပ်သံသတင်း (၁၀-၁၀-၂၅)

ဒီကနေ့ အစီအစဉ်ထဲမှာတော့ … မိုးမိတ်မှာ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့လို့ ကလေးတွေ အပါအဝင် အရပ်သားတွေ အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ရပါတယ်။ မွန်နဲ့ တနင်္သာရီမှာလည်း အရပ်သားတွေ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ခံရပါတယ်။ ဖားကန့်မှာ စစ်ကော်မရှင်က ဘာကြောင့် ညမထွက်ရ အမိန့်ထုတ်လိုက်တာပါလဲ

ထိုင်းရောက် အလုပ်သမားတွေအတွက် ပန်းရောင်ကတ် ပြုလုပ်ရမယ့် နေရာတွေက ဘယ်နေရာတွေလဲ၊ ဘယ်လိုလုပ်ရမှာလဲ။ ယူကရိန်းတိုက်ပွဲမှာ လောင်စာ အရင်းအမြစ်တွေကို ဘာလို့ အပြန်အလှန် တိုက်ခိုက်နေကြတာလဲ။ ယူကေက အိန္ဒိယ နိုင်ငံကို အပေါ့စား ဒုံးကျည်တွေ ရောင်းပေးလိုက်ပါတယ်။

ကမ္ဘာကျော် မုဒိမ်းမှုတစ်ခုမှာ အယူခံဝင်တဲ့သူကို တရားရုံးက ဘယ်လို အမိန့်ချမှတ်လိုက်သလဲ … စတာတွေတင်ဆက်ထားပါတယ်။

×Close

News

Bloody Ballot Boxes and an Election Under the Shadow of “Made in China” — February 16, 2026 2:29 pm
IDPs Face Severe Medicine Shortages in Paletwa Township — November 7, 2024 3:02 pm
1,000 Displaced Need Urgent Aid in Pinlaung Township, Shan State — October 30, 2024 1:52 pm

Recent Posts

ပြင်သစ်က နျူကလီးယား လက်နက်များ အရေအတွက် တိုးမြှင့်မည်၊ ဥရောပ နိုင်ငံများကို ဖိတ်ခေါ် လုပ်ဆောင်မည်
ကနေဒါက အိန္ဒိယကို နျူကလီးယား စွမ်းအင်အတွက် ယူရေနီယံကို ၁၀ နှစ်ကြာ ထောက်ပံ့မည်
တရုတ်က အီရန်ကို ထောက်ခံကြောင်း ကြေညာ
အရှေ့အလယ်ပိုင်း စစ်မီး ပိုမို ကျယ်ပြန်လာ
မိုးကုတ်နှင့် မိုးမိတ်တွင် တိုက်ပွဲများ ဆက်လက် ဖြစ်ပွားဆဲဖြစ်

Archives

Archives

×Close