September 2025 – Network Media Group

ပင်မစာမျက်နှာ
သတင်း
ဓါတ်ပုံများ
ဗွီဒီယို
ထုတ်ပြန်ကြေညာချက်
English News
NMG အကြောင်း
Contact

Home
Monthly Archive

Archive: September 2025

Sep 30

မရေရာလှသေးတဲ့ အလင်းရောင် သတင်းနှင့် မီဒီယာ ကွန်ရက်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၃၀ ရက်။ ပီတာ ရေးသည်။ "ကျနော်တို့ လမ်းပျောက်နေသလိုဖြစ်နေတယ်။ မျှော်လင့်ချက်တွေ ကုန်ဆုံးပြီလားလို့ တစ်ခါတလေ တွေးမိတယ်…” ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ် ကရင်နီဒုက္ခသည်စခန်း (၁) တွင် ဆယ်စုနှစ်နှစ်ခုကျော်ကြာ ရှင်သန်ခဲ့သူ မောဒူ(အမည်လွဲ)၏ ရင်ထဲမှ ထွက်ကျလာသော ပဲ့တင်သံတစ်ခုဖြစ်သည်။ အမှန်တကယ်မှာ ဤအသံသည် သူ့တစ်ဦးတည်း၏ အသံမဟုတ်။ နှစ်ပေါင်း၄၀ကျော်ကြာ မျိုးဆက်တစ်ဆက်ပြီးတစ်ဆက် "ဒုက္ခသည်"ဟူသော ခေါင်းစဉ်အောက်မှ လူသားတစ်သိန်းနီးပါး၏ စုပေါင်းညည်းတွားသံလည်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဩဂုတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ထိုအမှောင်ဖုံးလွမ်းထားသော နံရံမှ အက်ကြောင်းတစ်ခု ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ ထိုင်းအစိုးရက မြန်မာဒုက္ခသည်များအား တရားဝင် အလုပ်လုပ်ကိုင်ခွင့်ပြုမည့် သမိုင်းဝင်ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ချမှတ်လိုက်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ဤဆုံးဖြတ်ချက်သည် မြန်မာဒုက္ခသည်များကို စခန်းများမှ ထွက်ခွာရန် ခွင့်ပြု၍ တစ်နှစ်ကြာ အလုပ်လုပ်ခွင့်ပြုမည်ဖြစ်ပြီး၊ ထိုင်းနိုင်ငံတွင်း အလုပ်အကိုင်များကို ရှာဖွေနိုင်ရန် အခွင့်အရေး ဖန်တီးပေးမည်ဖြစ်သည်။ မောဒူက "အခုတော့ ရောင်ခြည်သန်းလာပြီပေါ့နော်" ဟု ဆက်ပြောသည်။ ကနဦးအနေဖြင့် ဒုက္ခသည် ၄၂,၀၀၀ ကျော်ကို အလုပ်လုပ်ခွင့်ပြုမည့် ထိုရောင်ခြည်သည် အမှန်တကယ်ပင် မျှော်လင့်ချက်အလင်းရောင်လော၊ သို့တည်းမဟုတ် မှုန်ဝါးဝါး မျှော်လင့်ချက်တစ်ခုမျှသာလောဆိုသည်မှာ မေးခွန်းထုတ်စရာ ဖြစ်လာသည်။ ချောက်ကမ်းပါးစွန်းသို့ တွန်းပို့ခံလိုက်ရသော ဘဝများ ၁၉၈၈ နောက်ပိုင်းမှစတင်ကာ ပြည်တွင်းစစ်မီးကို ရှောင်တိမ်းလာခဲ့ကြသော မြန်မာဒုက္ခသည်များသည် UNHCR, TBC နှင့် IRC ကဲ့သို့သော နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများ၏ အကူအညီဖြင့် နှစ်ပေါင်း များစွာ ရပ်တည်လာခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ၂၀၂၅ ခုနှစ်အစောပိုင်းတွင် အမေရိကန်၏ အကူအညီများ ရပ်ဆိုင်းလိုက်ခြင်းသည် ၎င်းတို့၏ ကမ္ဘာငယ်လေးကို လဲပြိုသွားစေခဲ့သည်။ တစ်ဦးလျှင် စားနပ်ရိက္ခာထောက်ပံ့မှု ဘတ် ၃၀၀ ကျော်မှ ၇၇ ဘတ်သို့ ထိုးကျသွားခြင်းသည် ကိန်းဂဏန်းတစ်ခုမျှသာမဟုတ်။ မိသားစုတစ်စု၏ ထမင်းနပ်မှန်ရေးနှင့် ကလေးတစ်ယောက်၏ အာဟာရနှင့် အသက်ဆက်မှုကို တိုက်ရိုက်ခြိမ်းခြောက်လိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုမျှသာမက၊ ဆေးရုံများ ပိတ်သိမ်းခံရပြီး ဒုက္ခသည်များ၏အိမ်မက် တတိယနိုင်ငံသို့ သွားရောက်ခွင့်လမ်းများ ပိတ်ဆို့သွားချိန်တွင် မျှော်လင့်ချက်ဟူသော နောက်ဆုံးတံတိုင်းကြီး ပြိုကျသွားတော့သည်။ ဒုက္ခသည် စခန်းများအတွင်း ကိုယ့်ကိုယ်ကို အဆုံးစီရင်မှုများပင် ရှိလာခဲ့သည်ဟု အနီးကပ်ရှိနေသူများကပြောသည်။ ကရင်နီအမျိုးသမီးအဖွဲ့ (KNWO) ဥက္ကဌ မော်ဖရေးမြာက "အခု စားနပ်ရိက္ခာဖြတ်တောက်တယ်၊ ကျန်းမာရေးတွေလည်း ဖြတ်လိုက်တဲ့ကိစ္စ၊ ပြီးတော့ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေမှာ အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်းမရှိဘူး။ အဲလိုရွေးချယ်စရာတွေကို အဖက်ဖက်က ဆုံးရှုံးနေတော့ လူတွေက စိတ်ဒဏ်ရာတွေနဲ့ နောက်ဆုံးမှာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်အဆုံးစီရင်တဲ့ကိစ္စကို ရွေးချယ်လာကြတယ်လို့ ကျွန်မတို့ သုံးသပ်မိပါတယ်" ဟု ကြေကွဲစွာဆိုသည်။ လွန်ခဲ့သည့် ခြောက်လအတွင်း ကရင်နီဒုက္ခသည်စခန်း(၁)တစ်ခုတည်း၌ပင် မိမိကိုယ်ကို အဆုံးစီရင်ရန် ကြိုးပမ်းမှု သုံးကြိမ်အထိ ရှိခဲ့သည်။ တစ်ချိန်က နှစ်အတော်ကြာမှ တစ်ကြိမ်သာ ကြားရခဲလှသော ထိုဖြစ်ရပ်ဆိုးများသည် ယခုအခါ စခန်းတွင်း ဖြစ်ရိုးဖြစ်စဉ်တစ်ခုလို ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထွက်ပေါက်ရှာရန် စခန်းပြင်ပသို့ တရားမဝင်ထွက်ခွာသူများအတွက်မူ ဖမ်းဆီးခံရခြင်း၊ နယ်နှင်ဒဏ်ပေးခံရခြင်းနှင့် ထောင်ဒဏ်ကျခံရခြင်းဟူသော အန္တရာယ်များက အသင့်စောင့်ကြိုနေသည်။ စခန်းပြင်ထွက် အလုပ်ရှာ တစ်နေ့လျင် ဘတ်၁၅၀မှ၂၅၀အထိ ပျမ်းမျှသာ လုပ်အားခ ရရှိကြသော်လည်း “ထဟန်” ခေါ်ထိုင်းရဲများဖမ်းမိလျှင် လုပ်အားခနှင့် အဆမတန်သော ဒဏ်ငွေများ ပေးဆောင်ကြရသည်။ ဤသို့ဖြင့် စခန်းများသည် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာသာမက စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာပါ အကျဉ်းထောင်တစ်ခုအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည်။ တစ်ဖက်အတွက် လုပ်အား၊ တစ်ဖက်အတွက် ဂုဏ်သိက္ခာ ဤနောက်ဆုံးထွက်သက်ကို ဆွဲဆန့်ပေးလိုက်သော ထိုင်းအစိုးရ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်သည် လူသားချင်းစာနာမှုသက်သက်ကြောင့် ပေါ်ပေါက်လာခြင်းမဟုတ်။ ၎င်းသည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ လက်တွေ့ကျသော စီးပွားရေးလိုအပ်ချက်နှင့်လည်း တိုက်ရိုက်ဆက်စပ်နေသည်။ လူဦးရေအိုမင်းလာမှုနှင့် မွေးဖွားနှုန်းကျဆင်းမှုကြောင့် ထိုင်းနိုင်ငံသည် စိုက်ပျိုးရေး၊ ဆောက်လုပ်ရေးမှသည် ဝန်ဆောင်မှုကဏ္ဍအထိ အလုပ်သမားပြတ်လပ်မှုကို ပြင်းထန်စွာ ရင်ဆိုင်နေရသည်။ ထို့အပြင် ယခုနှစ်အတွင်း ထိုင်း-ကမ္ဘောဒီးယားနယ်စပ်ပဋိပက္ခကြောင့် ကမ္ဘောဒီးယားအလုပ်သမား ၄ သိန်းကျော် ပြန်လည်ထွက်ခွာသွားခြင်းက ဤပြဿနာကို ပိုမိုဆိုးရွားစေခဲ့သည်။ ထိုင်းစီးပွားရေးရှင်များအသင်း (ECOT) က ဤကွက်လပ်ကို ဖြည့်ဆည်းရန် ဒုက္ခသည်များကို အလုပ်ခန့်အပ်ရေးကို ထောက်ခံခဲ့သည်။ ဤအခြေအနေတွင် ဒုက္ခသည်များသည် ထိုင်းနိုင်ငံအတွက် အသင့်တော်ဆုံး လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ် ဖြစ်လာသည်။ ကရင်ငြိမ်းချမ်းရေး အထောက်ကူပြု ကွန်ယက် (KPSN) မှ တာဝန်ရှိသူ နော်ချယ်ရီက "ထိုင်း-ကမ္ဘောဒီးယား ကိစ္စဖြစ်ပြီးနောက်ပိုင်း သူတို့ဆီမှာ အလုပ်သမားလိုအပ်ချက် ရှိလာတယ်။ တစ်ဖက်မှာလည်း ဒုက္ခထဲမှာ နေနေရတဲ့ ကျမတို့ လူမျိုးစုတွေက ကိုယ့်ဂုဏ်သိက္ခာနဲ့ ကိုယ် အလုပ်လုပ်တယ်၊ ကိုယ်ဝင်ငွေရှာနိုင်တယ်ဆိုတဲ့ ခံစားချက်ကို ရရှိမှာဖြစ်တဲ့အတွက် နှစ်ဦးနှစ်ဖက် အကျိုးကျေးဇူးရမှာပါ" ဟု သုံးသပ်သည်။ ဤသည်မှာ တစ်ဖက်အတွက် လိုအပ်နေသော လုပ်အားကို ဖြည့်ဆည်းပြီး၊ တစ်ဖက်အတွက် ဆုံးရှုံးနေသော လူ့ဂုဏ်သိက္ခာကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ပေးမည့် "Win-Win" ဟု ဆိုရမည့် “ရှဉ့်လည်းလျှောက်သာ ပျားလည်း စွဲသာ” ခြေလှမ်းတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မှုန်ဝါးဝါးအလင်းရောင်အောက်မှ ခယောင်းလမ်းကြမ်း "တရားဝင်အလုပ်လုပ်ကိုင်ခွင့်" အလင်းရောင်သည် လက်တွေ့ဘဝတွင် မှုန်ဝါးနေဆဲဖြစ်သည်။ မူဝါဒကို အတည်ပြုပြီးသော်လည်း လက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော်မှုမှာ နှေးကွေးနေသည်။ အုန်းဖျံဒုက္ခသည်စခန်းမှ ဒုတိယဥက္ကဌက “မီဒီယာတွေမှာတော့ အလုပ်လုပ်ခွင့်ပြုမယ်လို့ ကြားနေရပေမယ့် ခုထက်ထိ ဘာအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုမှ တရားဝင်လာရောက် လုပ်ဆောင်တာတွေ မရှိသေးပါဘူး။ အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့မှာ စတင်မယ်လို့ ကြားပေမယ့် လက်ရှိအချိန်အထိတော့ ဘာမှပြောင်းလဲမှု မရှိသေးဘူး” ဟု ဆိုသည်။ စာရင်းကောက်ယူသည့် အဆင့်မှလွဲ၍ ထူးခြားမှု ကြီးကြီးမားမား မရှိသေးပေ။ အလားတူ ကရင်နီဒုက္ခသည်စခန်းနှစ်ခုတွင်လည်း ထူးမခြားနားဟု စာရင်းကောက်ယူရာတွင် ကူညီပေးသည့်စေတနာ့ဝန်ထမ်းတစ်ဦးကဆိုသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံသားများအတွက် သီးသန့်သတ်မှတ်ထားသော အလုပ်အကိုင်များကို လုပ်ကိုင်ခွင့်ရမည် မဟုတ်သလို၊ ရှုပ်ထွေးသော ဗျူရိုကရေစီယန္တရား၊ ဒုက္ခသည်များ၏ အားနည်းချက်ကို အခွင့်ကောင်းယူမည့် သွေးစုပ်ပွဲစားများ၊ နှင့် "ဒုက္ခသည်" အဖြစ်မှ "အလုပ်သမား" အဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းရာတွင် UNHCR ၏ အကာအကွယ်အချို့ ဆုံးရှုံးနိုင်ခြေတို့က အသင့်စောင့်ကြိုနေသည်။ "UNHCR က ဒုက္ခသည်အဖြစ်ကနေ ရုပ်သိမ်းလိုက်မလားဆိုတဲ့အပိုင်းကိုတော့ ကျွန်တော်တို့လည်း အတိအကျ မသိရသေးပါဘူး” ဟု အုန်းဖျံဒုက္ခသည်စခန်းမှ ဒုတိယဥက္ကဌက သူ၏စိုးရိမ်မှုကို ဖွင့်ဟသည်။ ယာယီဖြေရှင်းနည်း သို့မဟုတ် ရေရှည်အဖြေ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ၊ ဤဆုံးဖြတ်ချက်သည် မှန်ကန်သောလမ်းကြောင်းပေါ်မှ ပထမဆုံးခြေလှမ်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ ပုံရိပ်ကို မြှင့်တင်ပေးသလို၊ ASEAN ဒေသတွင်း ဒုက္ခသည်မူဝါဒများအတွက် စံနမူနာတစ်ခုလည်း ဖြစ်လာနိုင်သည်။ သို့သော် ဤမျှော်လင့်ချက်ကို လက်တွေ့ဘဝရပ်တည်မှုအဖြစ် ပြောင်းလဲနိုင်ရန်မှာမူ ထိုင်းအစိုးရ၏ တိကျသောလုပ်ငန်းစဉ်များ၊ အရပ်ဘက်အဖွဲ့အစည်းများ၏ စောင့်ကြည့်ကူညီမှုနှင့် ဒုက္ခသည်များ၏ ကြိုးစားအားထုတ်မှုတို့ အပေါ်တွင် မူတည်နေသည်။ ဤသည်မှာ ရေရှည်ဖြေရှင်းချက်တစ်ခုလော၊ သို့မဟုတ် ယာယီဖြေရှင်းနည်းတစ်ခုမျှသာလော။ ဤမေးခွန်း၏ အဖြေသည် မြန်မာပြည်၏ ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်စပ်နေသည်။ မော်ဖရေးမြာကမူ “ကိုယ့်ရဲ့နိုင်ငံရဲ့ အနေအထားအရက အုပ်ချုပ်သူတွေ မကောင်းတဲ့အခါမှာ တစ်ဖက်နေရာ တစ်ဖက်နယ်စပ်ကို ရှောင်ပြီးတော့မှ ရုန်းကန်ရတာဖြစ်တဲ့အတွက်ကြောင့်မို့လို့ ကိုယ့်ရဲ့ပြည်တွင်းနိုင်ငံရေး မငြိမ်းချမ်းနေသ၍ကတော့ ဒီနိုင်ငံတကာ တခြားနိုင်ငံတွေရဲ့ အကူအညီကိုတော့ ပံ့ပိုးပေးဖို့၊ စောင့်ကြည့်ပေးဖို့၊ ကူညီပေးဖို့ အဲ့ဒါကိုတော့ ထပ်ပြီးတော့ ဒုက္ခသည်ကိုယ်စား တောင်းဆိုချင်တယ်။” ဟု တောင်းဆိုလိုက်သည်။ ထိုတောင်းဆိုသံသည် ဆယ်စုနှစ်များစွာကြာ အမှောင်တိုက်ထဲမှ ထွက်ပေါ်လာသည့် အရေးကြီးဆုံးသော ပဲ့တင်သံတစ်ခုပင် ဖြစ်တော့သည်။

မရေရာလှသေးတဲ့ အလင်းရောင်

Sep 29

ရုရှားနှင့် ပေါင်း၍ နျူကလီးယား စွမ်းအင် ထုတ်မည်ဟု စစ်ခေါင်းဆောင်ပြော သတင်းနှင့် မီဒီယာ ကွန်ရက်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၉ ရက်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ စွမ်းအင်လိုအပ်ချက်ကို ဖြေရှင်းရန် ရုရှားနိုင်ငံနှင့် ပူးပေါင်း၍ နျူကလီးယား စွမ်းအင် စီမံကိန်းကို အရှိန်အဟုန်ဖြင့် အကောင်အထည် ဖော်သွားမည်ဟု စစ်ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ပြော သည်။ စီမံကိန်း၏ ကနဦး ခြေလှမ်းအဖြစ် ခေတ်မီ အငယ်စား နျူကလီးယား ဓာတ်ပေါင်းဖို (SMR) တည်ဆောက်ရေး ပါဝင်ပြီး ထွက်ပေါ်လာမည့် နျူကလီးယားစွမ်းအင်ကို လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထုတ်လုပ်ရေးအပြင် ကျန်းမာရေးနှင့် စိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍများတွင်ပါ အသုံးပြုမည်ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။ စစ်ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က “၂၀၂၂ ခုနှစ်က စပြီး ရုရှားနိုင်ငံနဲ့ ပူးပေါင်းပြီးတော့ အရှိန် အဟုန်နဲ့ တိုးမြှင့်ဆောင်ရွက်နိုင်ဖို့ ကြိုးစားခဲ့မှု၊ ရုရှားနိုင်ငံရဲ့ အဖက်ဖက်က အားဖြည့် ဆောင်ရွက်ပေးမှုတွေ ကြောင့် အခု တိုးတက်မှုများ သိသာစွာ ရရှိလာပြီ ဖြစ်ပါတယ်” ဟု ပြောသည်။ မော်စကိုမြို့ VDNKh ပြပွဲရုံတွင် စက်တင်ဘာလ ၂၅ ရက်နေ့မှ ၂၈ ရက်နေ့အထိ ကျင်းပပြုလုပ်နေသည့် ကမ္ဘာ့ အဏုမြူ သတင်းပတ် ဖိုရမ် ၂၀၂၅ (World Atomic Week Forum 2025) တွင် ပြောကြားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ စီမံကိန်း၏ အဓိက မိတ်ဖက်မှာ ရုရှားနိုင်ငံပိုင် အဏုမြူ စွမ်းအင် ကော်ပိုရေးရှင်း Rosatom ဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်မြို့ တွင် နျူကလီးယား နည်းပညာ သတင်းအချက်အလက် စင်တာ ဖွင့်လှစ်ထားခြင်း၊ ပညာတော်သင်များ စေလွှတ် ခြင်း စသည့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ လုပ်ဆောင်လျက်ရှိသည်။ စီမံကိန်း အောင်မြင်ရေးအတွက် ရုရှားနိုင်ငံ နှင့် Rosatom က ဆက်လက် ကူညီပေးရန်လည်း ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က တောင်းဆို ခဲ့သည်။ “လိုအပ်တဲ့ နျူကလီးယား အခြေခံ အဆောက်အအုံ၊ လူ့စွမ်းအား အရင်းအမြစ်များနဲ့ အခြားလိုအပ်တဲ့ လုပ်ငန်း တွေကို Russia Federation နိုင်ငံနဲ့ Rosatom တို့က တတ်နိုင်သမျှ မြန်မာနိုင်ငံကို ဆက်လက်ကူညီပေးဖို့ ကျနော့် အနေနဲ့ အလေးအနက်ထား မေတ္တာရပ်ခံလိုပါတယ်” ဟု ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ပြောသည်။ စစ်ကော်မရှင်၏ နျူကလီးယား ရည်မှန်းချက်သည် ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်များ အစောပိုင်း ကတည်းက စတင်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ထိုအစီအစဉ်ကို ရုရှားနိုင်ငံနှင့် အတူ ပြန်လည် အသက်သွင်း လာခဲ့သည်။ သို့သော် အဆိုပါ ကြိုးပမ်းမှုအပေါ် အမျိုးသား ညီညွတ်ရေး အစိုးရ (NUG) က ပြင်းထန်စွာ ကန့်ကွက်ထားသည်။ စစ်ကော်မရှင်သည် ‘ငြိမ်းချမ်းသော ရည်ရွယ်ချက်’ ဟု အကြောင်းပြ နေသော်လည်း အမှန်တကယ်တွင် စစ်ရေး အတွက် နျူကလီးယား နည်းပညာကို ရယူရန် ကြိုးပမ်းနေခြင်း ဖြစ်သည်ဟု NUG က စွပ်စွဲထားသည်။ NUG ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဦးနေဘုန်းလတ်က စစ်ကော်မရှင်၏ လုပ်ရပ်သည် ပြည်တွင်း ဒီမိုကရေစီ လှုပ်ရှားမှု သာမက ဒေသတွင်းနှင့် နိုင်ငံတကာ တည်ငြိမ်ရေးကိုပါ ခြိမ်းခြောက်နေသည် ဟု ပြောကြားခဲ့ပြီး ၎င်းတို့ လက်ထဲသို့ နျူကလီးယား စွမ်းအင်သုံး လက်နက် ရောက်ရှိသွားပါက ‘မတွေးဝံ့စရာ အခြေအနေ’ ဖြစ်လာနိုင် သည်ဟု ဇွန်လအတွင်းက သတိပေးဆိုခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် ၁၉၅၇ ခုနှစ်မှ စ၍ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဏုမြူ စွမ်းအင်အေဂျင်စီ (IAEA) ၏ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး ယခုစီမံကိန်းကိုလည်း အဆိုပါ အေဂျင်စီ၏ လမ်းညွှန်ချက်များနှင့် အညီ အကောင်အထည် ဖော်သွား မည်ဟု ဗိုလ်ချုပ်မှုးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ၎င်း၏ မိန့်ခွန်းတွင် ထည့်သွင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

ရုရှားနှင့် ပေါင်း၍ နျူကလီးယား စွမ်းအင် ထုတ်မည်ဟု စစ်ခေါင်းဆောင်ပြော

Sep 29

စစ်အုပ်စုကို အကြမ်းဖက် အုပ်စုအဖြစ် ဆက်လက် သတ်မှတ်ထားမည်ဟု NUG ပြော သတင်းနှင့် မီဒီယာ ကွန်ရက်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၉ ရက်။ နိုင်ငံတကာကို လှည့်ဖြားရန်နှင့် တရားမဝင်မှုကို တရားဝင်သယောင် ဖန်တီးရန် အမည်သစ်ပြောင်းပြီး အတုအ ယောင် ရွေးကောက်ပွဲ လုပ်မည့် စစ်အုပ်စုကို အကြမ်းဖက်မှု တိုက်ဖျက်ရေး ဥပဒေနှင့် ဆက်လက် အရေးယူ သွားမည်ဟု တော်လှန်ရေး အင်အားစုများက ပြောသည်။ စစ်အုပ်စုသည် ၎င်းတို့၏ အမည်နာမကို ‘နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်’ ဟု ပြောင်းလဲ ခဲ့သော်လည်း ‘အကြမ်းဖက်အုပ်စု’ အဖြစ် ဆက်လက် တည်ရှိနေမည် ဖြစ်သည်ဟု ပြည်ထောင် စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီ (CRPH)၊ အမျိုးသား ညီညွတ်ရေး အတိုင်ပင်ခံ ကောင်စီ (NUCC) နှင့် အမျိုးသား ညီညွတ် ရေး အစိုးရ (NUG) တို့က စက်တင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့က ပူးတွဲကြေညာချက် ထုတ်ပြန်ထားသည်။ စစ်အုပ်စုက ၎င်းတို့၏ အဖွဲ့အစည်းကို အမည်ပြောင်းလိုက်ခြင်းသည် နိုင်ငံရေး ထွက်ပေါက်တစ်ခု အနေဖြင့် လုပ်ဆောင်ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု အမျိုးသား ညီညွတ်ရေး အစိုးရ (NUG) ဝန်ကြီးချုပ်ရုံး ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဦးနေဘုန်းလတ်က ယခုကဲ့သို့ ပြောပါတယ်။ “အဓိကကတော့ မင်းအောင်လှိုင်ဦးဆောင်တဲ့ အကြမ်းဖက်စစ်အုပ်စုက ပထမတော့ စစ်ကော်မတီဆိုတဲ့ နာမည် နဲ့ ပေါ့နော်၊ နစက ဆိုတဲ့ နာမည်နဲ့ ဒါ နိုင်ငံတော်ပုန်ကန်မှုကို ကျူးလွန်ခဲ့တဲ့ စစ်အုပ်စု သာလျှင် ဖြစ်တယ်ပေါ့ နော်။ အဲ့တော့ အခုလည်းပဲ နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနဲ့ အေးချမ်းသာယာ ရေးကော်မရှင် ဆိုပြီးတော့ နာမည်ပြောင်း လိုက်တာသာ ဖြစ်ပြီးတော့ လူပုဂ္ဂိုလ်တွေက သူတို့ပဲ ဖြစ်တယ်။ ဒီစစ်တပ်က သူတွေပဲ သူတို့ကိုယ်သူတို့ နာမည် တွေ ပြောင်းပြီးတော့ တရားမဝင် အတုအယောင် ရွေးကောက်ပွဲကို လုပ်ကိုင် ဆောင်ရွက်ဖို့ ကြိုးစားလာတဲ့ အခြေ အနေ ဖြစ်ပါတယ်။” စစ်အုပ်စု၏ နာမည်ပြောင်းလဲမှုသည် နိုင်ငံတကာ အသိုင်းအဝိုင်းကို လှည့်ဖြားရန်နှင့် တရားဝင်မှု ရရှိရေးအတွက် အတုအယောင် ရွေးကောက်ပွဲ ပြုလုပ်ရန် ကြိုးပမ်းမှုသာ ဖြစ်သည်ဟု တော်လှန်ရေး အင်အားစုများက ဆို သည်။ ထို့ကြောင့် NUG အစိုးရအနေဖြင့် ၎င်းတို့၏ အကြမ်းဖက်မှု တိုက်ဖျက်ရေး ဗဟိုမှ တစ်ဆင့် အကြမ်းဖက်မှု တိုက်ဖျက်ရေး ဥပဒေကို ကိုင်စွဲပြီး စစ်အုပ်စုနှင့် ၎င်းတို့၏ လက်အောက်ခံများကို အရေးယူဆောင်ရွက်သွားမည် ဦးနေဘုန်းလတ်က ဆက်ပြောသည်။ “အမျိုးသား ညီညွတ်ရေး အစိုးရမှာ အကြမ်းဖက်မှု တိုက်ဖျက်ရေး ဗဟို ရှိပါတယ်။ အဲ့တော့ ဒီအကြမ်းဖက်မှု တိုက်ဖျက်ရေး ဗဟိုက အကြမ်းဖက်မှု တိုက်ဖျက်ရေး ဥပဒေကို ကျနော်တို့ ကိုင်စွဲပြီးတော့ လက်ရှိ အသုံးပြု ပြီးတော့ ဆောင်ရွက်နေတာ ရှိတယ်။ အဲ့တော့ စစ်ကောင်စီ အပါအဝင်ပေါ့နော်၊ သူ့ရဲ့ လက်အောက်ခံ အဖွဲ့အ စည်းတွေကိုလည်းပဲ ဒီအကြမ်းဖက်မှု တိုက်ဖျက်ရေး ဗဟိုကနေပြီးတော့ အကြမ်းဖက်မှု တိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေ နဲ့အညီ ဆက်လက်ပြီးတော့ အရေးယူဆောင်ရွက်တာတွေကို ဆက်ဆောင်ရွက်သွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်ဗျ။ NUG ရဲ့ စိုးမိုး ထိန်းချုပ်နယ်မြေတွေမှာ ဖမ်းဆီးရမိလို့ ရှိရင်လည်းပဲ ဒါ ဒီဥပဒေနဲ့အညီ အရေးယူသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။” တော်လှန်ရေး အင်အားစုများ၏ ပူးတွဲ ကြေညာချက်ထဲတွင် အချက် ၅ ချက်ကို အဓိက ဖော်ပြထားပြီး အမည် ပြောင်းလဲထားသည့် စစ်ကော်မရှင်နှင့် ၎င်းတို့၏ လက်အောက်ခံ အဖွဲ့အစည်းများသည် အကြမ်းဖက်အုပ်စုဝင် များသာ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ ထို့အပြင် စစ်အုပ်စုက တော်လှန်ရေး အင်အားစုများကို အကြမ်းဖက်အဖွဲ့အဖြစ် ကြေညာထားခြင်းများသည် တရားမဝင် ပျက်ပြယ်ပြီး ဖြစ်ကြောင်းနှင့် စစ်အုပ်စု၏ လုပ်ဆောင်ချက်များ အားလုံးသည် တရားဝင်မှုမရှိဟု ပြောသည်။ စစ်အုပ်စုသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်အာဏာကို မတရားသိမ်းယူခဲ့ခြင်းဖြင့် နိုင်ငံတော် ပုန်ကန်မှုကို ကျူးလွန်ခဲ့သောကြောင့် CRPH က ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ‘အကြမ်းဖက် အုပ်စု’ အဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။ ထို့အတူ NUG ကလည်း ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့တွင် ၎င်းတို့အား ‘နိုင်ငံတော်နှင့် ပြည်သူလူထု၏ ရန်သူ’ အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ယခု ကြေညာချက်သည် ထိုသတ်မှတ်ချက်များ အတိုင်း ဆက်လက်အကျုံး ဝင်ကြောင်း ထပ်လောင်းအတည်ပြု ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ UNI Asia & Pacific၊ ITUC-Asia Pacific စသည့် အလုပ်သမား အဖွဲ့များကလည်း စစ်ကော်မရှင် ပြုလုပ်မည့် ရွေးကောက်ပွဲသည် စစ်အာဏာရှင်စနစ်ကို ခိုင်မြဲစေရန် လုပ်ဆောင်နေခြင်း ဖြစ်သောကြောင့် ရွေးကောက်ပွဲကို ငြင်းပယ်ပြီး အတူ တစ်ကွ လက်တွဲ တိုက်ဖျက်ရန် စက်တင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့က ပူးတွဲကြေညာ ချက်ထုတ် ပြန်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် International Federation for Human Rights (FIDH) နှင့် ALTSEAN - Burma တို့ကလည်း ဤ ရွေးကောက်ပွဲသည် ရှုပ်ထွေးမှုကို ပိုပြီးဖြစ်စေမည် သာမက ပြည်ပသို့ ထွက်ပြေး တိမ်းရှောင်မှု ပိုများလာနိုင် သည်ဟု ဆိုပြီး ငြင်းပယ်ကြရန် စက်တင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့က ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေး ကောင်စီထံ တောင်း ဆိုထားသည်။

စစ်အုပ်စုကို အကြမ်းဖက် အုပ်စုအဖြစ် ဆက်လက် သတ်မှတ်ထားမည်ဟု NUG ပြော

Sep 29

ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပမည်ကြေညာထားသော မြို့နယ်များတွင် တိုက်ပွဲများ ဖြစ် သတင်းနှင့် မီဒီယာ ကွန်ရက်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၉ ရက်။ ကရင်နီပြည်တွင် စစ်ကော်မရှင်က ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပရန် ကြေညာထားသည့် မြို့နယ်များထဲ စစ်ကော်မရှင် တပ်က ထိုးစစ်များ လုပ်နေသည့်အတွက် ကရင်နီ တော်လှန်ရေး ပူးပေါင်းတပ်နှင့် ထိတွေ့တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားနေ သည်။ ကရင်နီပြည်ထဲက ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်ထဲတွင် တိုက်ပွဲများ ခပ်စိတ်စိတ်ဖြစ်ပွားနေပြီး ဖရူဆိုနှင့် ဘောလခဲမြို့နယ်တို့ ဘက်တွင်မှု ထိတွေ့မှု အနည်းငယ် ရှိလာသည့်အပြင် စစ်အင်အား တိုးထားသည်ဟု ဆိုသည်။ ကရင်နီပြည် လူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေး တပ်ဦး (ကလလတ) ဗျူဟာမှူးက “ဒီလထဲပေါ့နော် ငွေ တောင်ရွာသစ် နှစ်ပွဲ ဖြစ်တယ်။ ဒီပတိုငံလည်း တိုက်ပွဲ ဖြစ်နေတယ်ပေါ့နော်။ တိုက်ပွဲကတော့ ဒေါငံခါးတို့ နေ့တိုင်း တောက်လျှောက် ဖြစ်နေတယ်ပေါ့နော်။ ဖရူဆိုဘက်မှာတော့ အဲ့လောက် မဟုတ်ဘူးပေါ့။ ဘောလခဲ ဘက်ရော အဲလောက် မဖြစ်သေးဘူး လက်ရှိဖြစ်နေတာကတော့ ဒေါငံခါးတစ်လျှောက်လုံးပဲ” ဟုပြောသည်။ ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ် ဒေါငံခါးကျေးရွာဘက်တွင် စစ်ကော်မရှင်တပ် အင်အား ၁၅၀ ကျော်ရှိနေပြီး လေကြောင်း အပြင် ရှော့တိုက်ဒုံး၊ လက်နက်ကြီးနှင့် ဒရုန်းများဖြင့် နေ့စဉ် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်နေသည်ဟု ဆိုသည်။ ဒီးမော့ဆို အနောက်ခြမ်းရှိ စစ်ရှောင်အမျိုးသမီးတစ်ဦးက “ညအိပ်တဲ့ အချိန်မှာပဲဖြစ်ဖြစ် ကလေးတွေ ကျောင်း သွားတဲ့ အချိန်မှာ ဖြစ်ဖြစ် အရမ်းစိုးရိမ်တယ်ပေါ့နော်။ သားသမီးတွေအတွက် ပူပင်သောက အရောက်ဆုံးပဲ။ ကိုယ့်ကိုကိုယ် ညအိပ်ရင်လည်း အိပ်မပျော်ဘူးပေါ့နော်။ နောက်ထပ် ပြေးသွားဖို့ဆိုလည်း ကိုယ့်မှာ နေရာအတိ အကျ ဆိုလည်း မရှိတော့ဘူးလေးနော်။ အခုဒီလိုမျိုး လက်နက်ကြီးတွေ၊ စစ်ကြောင်းတွေ ဆက်ထိုးမယ်ဆို အဒေါ်တို့ အဲ့ဒီနေရာမှာ အရမ်းစိုးရိမ်စိတ်တွေ အများကြီး ရှိလာတယ်ပေါ့နော်။ အခုအချိန်မှာ အရေးအကြောင်း ဖြစ်လာခဲ့လို့ရှိရင် အရမ်း အခက်အခဲ ရှိတယ်” ဟု ပြောသည်။ စစ်ကော်မရှင်တပ်သည် ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပနိုင်ရန်အတွက် ဩဂုတ်လမှ စတင်၍ ဒီးမော့ဆိုမှ ဖရူဆို လမ်းမ ကြီး တစ်လျှောက် ထိုးစစ်ဆင်လာပြီး ယနေ့အထိ တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားနေခြင်း ဖြစ်သည်။ (ကလလတ) ဗျူဟာမှူးက “စစ်ကြောင်းက အဓိက လမ်းမကြီးကို ထိန်းဖို့ပေါ့နော်။ နောက်တစ်ခုကတော့ ဘော လခဲ သွားဖို့ပေါ့နော်။ သူရွေးကောက်ပွဲ လုပ်နိုင်ဖို့ အရေး ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိနဲ့ သွားမယ်ထင်တယ်။ ကျနော် အဲ့လို ပဲ သုံးသပ်တယ်ပေါ့နော်” ဟု ဆက်ပြောသည်။ ကရင်နီပြည်က လွိုင်ကော်မြို့နယ် အပါအဝင် မြို့နယ် ၇ မြို့နယ်မှာ ရွေးကောက်ပွဲ လုပ်သွားမည်ဟု ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ဩဂုတ်လက ကြေညာခဲ့သော်လည်း စက်တင်ဘာလ ကြေညာချက်၌မူ လွိုင်ကော်နှင့် ဘောလခဲမြို့နယ်တို့တွင် ရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း ၁ အနေဖြင့် ကျင်းပသွားမည်ဟု ဆိုသည်။ စစ်ကော်မရှင်တပ်သည် လူထုများ နေထိုင်ရာဘက်သို့ လေကြောင်း၊ ဒရုန်းတို့ဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှု၊ လက်နက် ကြီးဖြင့် ပစ်ခတ်မှုများအပြင် မြေပြင် စစ်ကြောင်းများကြောင့် နှစ်ဖက် ထိတွေ့တိုက်ပွဲများ ပိုမိုပြင်းထန် လာနေသည်ဟု စစ်ရှောင်များက ပြောသည်။ ထိုသို့သော အခြေအနေများကြောင့် ယခုရောက်ရှိနေသည့် နေရာများမှ အခြားနေရာများသို့ ထပ်မံ တိမ်းရှောင်ရ မည်ကို ဒေသခံများနှင့် စစ်ဘေးရှောင်များက စိုးရိမ်နေကြသည်။ ကျေးလက်မြေအဖွဲ့ တာဝန်ခံ ဦးဇော်မင်းထိုက်က “စစ်ရှောင်တွေကတော့ အစစအရာရာကလည်း ခက်ခဲတယ် ပေါ့နော်။ ဆန်၊ ဆီ၊ ဆား၊ မိုးကာ နေအိမ်တဲ ထိုးဖို့လည်း ခက်ခဲကြတယ် ဆို‌တော့ ဒီအချိန်မှာ အားလုံးက ဘုရား သခင်ရဲ့ ကွယ်ကာစောင့်ရှောက်မှု အောက်မှာပဲ ရှိကြမှာ။ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေး ဘက်တော်သားတွေကလည်း ပြည်သူတွေကို ကာကွယ်နေတဲ့ အတွက်။ လမ်းတွေ ပိတ်လိုက်တာကတော့ အကူအညီပေးရေး အဖွဲ့ အနေနဲ့ သွားလာတဲ့ အခါမှာ အခက်အခဲကတော့ ရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အများကြီးတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ အရင်လောက်ကြီး မချောမွေ့ပေမဲ့ သူ့နည်းသူ့ဟန်နဲ့‌တော့ ဖြေရှင်းပြီး သွားလာ လှုပ်ရှားနေပါတယ်” ဟု ပြောသည်။ စက်တင်ဘာလအတွင်း စစ်ကောင်စီ၏ စစ်ကားအစီးရေ ၅၀ ကျော်ပါသော ယာဉ်တန်းသည် ဖရူဆိုမြို့ထဲသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ အလားတူ စက်တင်ဘာလ ၂၀ ရက်နေ့မှ စတင်၍ ရိက္ခာ၊ လက်နက်ခဲယမ်း၊ လူအင်အား ဖြည့်တင်းကာ ဘောလခဲ လမ်းမကြီး ဘက်သို့ ဦးတည်ကာ စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများ ရှိလာနေသည်ဟု ဆိုသည်။ ထို့ကြောင့် ဘောလခဲ လမ်းမကြီးဘက်တွင်လည်း ကရင်နီ တော်လှန်ရေး ပူးပေါင်းတပ်နှင့် စစ်ကော်မရှင်တပ်တို့ အကြား ထိတွေ့ မှုရှိနေသည်ဟု ကရင်နီ အမျိုးသားများ ကာကွယ်ရေးတပ် KNDF က ထုတ်ပြန်ထားသည်။ မြေပြင် စစ်ရေး အခြေအနေများကြောင့် ဖရူဆို - ထားလဲ - နန်းဖဲ လမ်းမကြီး အပါအဝင် အခြား လမ်းသွယ်များ အားလုံးကို စက်တင်ဘာလ ၂၃ ရက်နေ့မှ စတင်၍ ရက်အကန့်အသတ်မရှိ ပိတ်ထားမည် ဖြစ်ပြီး လွိုင်ကော် -ဒီးမော့ဆို - ဖရူဆို - ဘောလခဲ လမ်းမကြီးအား အသုံးပြု သွားလာခြင်းကိုလည်း မလုပ်ကြရန် ကရင်နီပြည် တပ်ပေါင်းစုံ စစ်ဦးစီး အဖွဲ့နှင် KNDF တို့က အသိပေး ထုတ်ပြန်ထားသည်။

ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပမည်ကြေညာထားသော မြို့နယ်များတွင် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်

Sep 28

မြေမြုပ်မိုင်းနဲ့ ပေါက်ကွဲစေတတ်သော စစ်ကျန်ပစ္စည်းတွေကို ဘယ်လို နေရာတွေမှာ တွေ့ရတတ်သလဲ။ သတင်းနှင့် မီဒီယာ ကွန်ရက်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၈ ရက်။ ရှေ့က အစီအစဉ်ထဲမှာ မြေမြုပ်မိုင်းနဲ့ ပေါက်ကွဲစေတတ်တဲ့ စစ်ကျန်ပစ္စည်း ဆိုတာဘာလဲ၊ ဘယ်လို ပစ္စည်းမျိုး တွေနဲ့ ဆင်တူတတ်သလဲ ဆိုတာကို အသေးစိတ် တင်ပြထားခဲ့ပါတယ်။ အခုတပတ်မှာတော့ အဲဒီ မြေမြုပ်မိုင်းတွေ ပေါက်ကွဲစေတတ်တဲ့ ပစ္စည်းတွေကို ဘယ်နေရာတွေမှာ တွေ့ရ တတ် သလဲ၊ ဘယ်သူတွေအတွက် အန္တရာယ်ရှိသလဲ၊ ဘာတွေ သတိထားသင့်သလဲ စတာတွေကို ပြောပြပေးသွားမှာ ပါ။ မြေမြုပ်မိုင်းတွေနဲ့ ပေါက်ကွဲစေတတ်တဲ့ စစ်လက်ကျန် ပစ္စည်းတွေဟာ တကယ်တော့ နေရာ အနှံ့အပြားမှာ ရှိနေနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့်လည်း ပိုပြီး ရှိနိုင်တဲ့ နေရာတွေကို ပြောပြပေးချင်ပါတယ်။ မြေမြုပ်မိုင်းတွေရဲ့ သဘော သဘာဝက ရန်သူစစ်တပ်က လူ ဒါမှမဟုတ် ယာဉ်ကို ထိခိုက်စေဖို့ အတွက် ထောင်ကြတာ ဖြစ်တဲ့လို့ စစ်ပွဲတွေ ဒါမှမဟုတ် ပဋိပက္ခ ဖြစ်တဲ့ နေရာတွေမှာ အများဆုံး ကျန်ရှိ နေတတ် ပါတယ်။ တိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ နေရာတွေ ဆိုတဲ့နေရာမှာ တပ်စခန်းဟောင်းတွေ၊ စစ်ရေးအရ အရေးပါခဲ့တဲ့ တောင်ကုန်း တွေ၊ ရေခပ်ဆင်းတဲ့ နေရာတွေ ဖြစ်တဲ့ ချောင်းကမ်းပါးတွေ၊ မသွားမနေ သွားလာရမယ့် ချောင်းကူး တံတားသွားတံ့လမ်း စနေရာတွေမှာ မြေမြုပ်မိုင်းတွေ ကျန်ရှိနေတတ်ပါတယ်။ စစ်သုံးကားတွေ သွားလာတတ်တဲ့ လမ်းတွေ၊ စစ်ကြောင်းတွေ ချီတက်တဲ့ လမ်းကြောင်းတွေ ဖြတ်လမ်းတွေ၊ အပေါ်စီးရယူနိုင်ဖို့အတွက် နေရာယူလေ့ရှိတဲ့ တောင်ကုန်း အနီးတဝိုက်တွေမှာ မြေမြုပ်မိုင်းတွေကို တွေ့ရ တတ်ပါတယ်။ ဆုတ်ခွာခဲ့တဲ့ တပ်စခန်းတွေမှာ ဆိုရင်တော့ နေရာအနှံ့မှာ မိုင်းတွေ ထောင်ထားတတ်ပါတယ်၊ အစားအသောက်တွေ ရှိတဲ့နေရာတွေ၊ အိပ်ယာတွေ၊ အဆောက်အအုံတွေ၊ အိမ်သာသွားတဲ့ လမ်းတွေ ပေါ့လေ ဒီလို မထင်မှတ်ထားတဲ့ နေရာတွေကအစ မိုင်းတွေ ထောင်ထားတတ်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့်တော့ တိုက်ပွဲတွေ ပြင်းထန်ခဲ့တဲ့ မြို့၊ ရွာတွေရဲ့ ပတ်ဝန်းကျင် နေရာတွေမှာ ပေါက်ကွဲစေတတ်တဲ့ ပစ္စည်းတွေက အများဆုံး ကျန်ရှိနေနိုင်ပါတယ်။ နောက်ထပ် မိုင်းတွေ ပေါက်ကွဲစေတတ်တဲ့ ပစ္စည်းတွေ ရှိနိုင်တဲ့ နေရာတွေကတော့ စစ်တပ်တွေ စခန်းချခဲ့တဲ့ နေရာတွေ၊ ကင်းပုန်းဝပ်ခဲ့တဲ့ နေရာတွေ၊ ကတုတ်ကျင်းတွေရဲ့ အနီးတဝိုက်တွေမှာလည်း မိုင်းတွေ၊ ဗုံးတွေ ကျန်ရှိနေတတ်ပါတယ်။ စစ်ကိုင်းတိုင်း အထက်ပိုင်းမှာပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း ဒေသတွေမှာပဲ ဖြစ်ဖြစ် တိုက်ပွဲတွေဟာ စခန်း အထိုင်တွေမှာ ဖြစ်ခဲ့သလို လူနေ မြို့၊ ရွာ ပတ်ဝန်းကျင်တွေမှာလည်း ဖြစ်ပွားခဲ့တာ တွေ့ရတတ်ပါတယ်။ အဲဒီလို တိုက်ပွဲတွေ ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ နေရာ အနီးပတ်ဝန်းကျင် ကျေးလက်ဒေသက နေရာတွေမှာလည်း မြေမြုပ် မိုင်းတွေ နဲ့ ပေါက်ကွဲတတ်တဲ့ စစ်လက်နက် ပစ္စည်းတွေ ရှိနေတတ်ပါတယ်။ အန္တရာယ်ရှိတဲ့ နေရာတစ်ခုကတော့ တောင်သူလယ်သမားတွေ လုပ်ကိုင် စားသောက်တဲ့ လယ်ကွင်းတွေ၊ ယာခင်းတွေ၊ ကိုင်းမြေတွေထဲမှာလည်း မိုင်းတွေ မြှုပ်ထားတတ်သလို စစ်ကျန် လက်နက် ပစ္စည်းတွေလည်း ရှိနေနိုင်ပါတယ်။ မိုင်းတွေ ပေါက်ကွဲစေတတ်တဲ့ ပစ္စည်းတွေက မြေကြီးထဲမှာ ဒါမှမဟုတ် မြေကြီးပေါ်မှာ နှစ်ပေါင်းများစွာ အထိ ရှိနေနိုင်တာမို့ လယ်ထွန်တဲ့အခါ ဒါမှမဟုတ် စိုက်ပျိုးရေး လုပ်ငန်းတွေ လုပ်ကိုင်တဲ့ အခါ အန္တရာယ် အရမ်းကို များ ပါတယ်။ စိုက်ပျိုးရေး မလုပ်တော့တဲ့ လယ်ဟောင်း ယာဟောင်းတွေမှာလည်း ပေါက်ကွဲမှုတွေ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ တောင်သူ လယ်သမားတွေက ကျွဲရှာ၊ နွားရှာ သွားတဲ့ အခါတွေမှာ မိုင်းနင်းမိတာမျိုးတွေ တွေ့ကြုံကြပါတယ်။ ရှမ်းမြောက်လို ဒေသမှာဆိုရင် တောင်ယာသွား၊ လက်ဖက်ခင်းသွား၊ ပြောင်းခင်းသွားချိန်၊ မှိုရှာမျှစ်ချိုး၊ ဟင်းစားရှာတဲ့ အချိန်တွေမှာ မိုင်းနင်းမိတာမျိုးတွေ မကြာခဏ ကြုံကြရပါတယ်။ နောက် အန္တရာယ်များတဲ့ နေရာတွေကတော့ လမ်းဟောင်းတွေ၊ တံတားဟောင်းတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ စစ်ပွဲမှာ သုံးခဲ့တဲ့ လမ်းဟောင်းတွေ၊ တံတားတွေရဲ့ အောက်ခြေနဲ့ ဘေးပတ်ဝန်းကျင်တွေမှာ တဖက် လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့တွေ မဖြတ်သန်းနိုင်အောင် မိုင်းထောင်ထားကြလေ့ ရှိပါတယ်။ စစ်ဖြစ်တဲ့ နေရာတွေ စစ်ကြောင်း ဖြတ်သွားတဲ့ နေရာတွေတင် မကပါဘူး၊ စစ်တပ်တွေ အသုံးပြုသွားတဲ့ နေရာတွေမှာလည်း မိုင်းတွေ နဲ့ ပေါက်ကွဲစေတတ်သော စစ်ကျန်ပစ္စည်းတွေ ရှိနိုင်ပါတယ်။ စွန့်ပစ်ထားတဲ့ အိမ်အိုဟောင်းတွေ၊ ခြံအလွတ်တွေ၊ ကျောင်းတွေ၊ ဘုန်းကြီးကျောင်းတွေ ဆေးရုံ အဟောင်းလို နေရာမျိုးတွေမှာ ဆိုရင်လည်း မြေမြုပ်မိုင်းတွေနဲ့ ပေါက်ကွဲစေတတ်တဲ့ စစ်လက်နက် ပစ္စည်းတွေ ရှိနေနိုင်ပါတယ်။ စစ်စခန်းတွေ၊ လယ်ယာ ခြံမြေတွေမှာပဲ အန္တရာယ် ရှိတာလား ဆိုတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ သဘာဝ သစ်တောတွေ တောင်ကုန်းတွေ ရေတံခွန်တွေ ရေကန်တွေနဲ့ အမှိုက်ပုံတွေ၊ ပစ္စည်းတွေ စွန့်ပစ်ထားတဲ့ နေရာတွေမှာလည်း ပေါက်ကွဲစေတတ်တဲ့ ပစ္စည်းတွေ ရှိနေနိုင်ပါတယ်။ သစ်တောထူထပ်တဲ့ ဒေသတွေ၊ တောင်တက်လမ်းတွေနဲ့ တောင်ကုန်းပေါ်က စစ်စခန်းဟောင်း တွေမှာလည်း မိုင်းတွေနဲ့ ဗုံးတွေ ရှိနေနိုင်ပါတယ်။ တောထဲ ဟင်းရှာသွားတာ၊ အကောင်ထောင်တာ ငှက်ကိုင်းထောင်တာမျိုးတွေမှာ ဒီလို အန္တရာယ်တွေကို ကြုံတွေ့ ရတတ်ပါတယ်။ စစ်ရေးအရ အရေးပါခဲ့တဲ့ ချောင်းတွေ၊ မြစ်တွေ၊ ရေတံခွန်တွေနဲ့ ရေကန်တွေရဲ့ ကမ်းပါးတွေ ဝင်ထွက်သွားရာ လမ်းတလျောက်တွေမှာလည်း မိုင်းတွေနဲ့ စစ်လက်ကျန်ပစ္စည်းတွေ ရှိနိုင်ပါတယ်။ နောက်တနေရာကတော့ အမှိုက်ပုံတွေနဲ့ ပစ္စည်းတွေ စွန့်ပစ်တဲ့ နေရာတွေပါ။ သံထည်ပစ္စည်းအဟောင်းတွေ၊ အမှိုက်တွေနဲ့ စွန်ပစ် ပစ္စည်းတွေ စုပုံထားတဲ့နေရာတွေမှာ ပေါက်ကွဲ စေတတ်တဲ့ ပစ္စည်းတွေနဲ့ ရောထွေးနေတတ်တာကြောင့် သတိထားသင့်ပါတယ်။ ရှိတတ်တဲ့ နေရာတွေကို အခုလို သိထားခြင်းအားဖြင့်တော့ အဲဒီလိုနေရာတွေကို သွားလာတာမျိုးကို ရှောင်ရှား သင့်ပါတယ်။ မိုင်းနဲ့ စစ်လက်ကျန် ပေါက်ကွဲစေတတ်တဲ့ ပစ္စည်းတွေကို တွေ့ရင်လည်း ဘယ်လို အကြောင်းမျိုးနဲ့မှ မထိတွေ့ သင့်ပါဘူး။ မကိုင်သင့်ပါဘူး။ သွားမကြည့် သင့်ပါဘူး။ ကျောက်ခဲနဲ့ ပေါက်တာမျိုး၊ တုတ်နဲ့ထိုးကြည့်တာမျိုး လုံးဝ လုံးဝကို မလုပ်သင့်ပါဘူး။ သံသယရှိဖွယ် ပစ္စည်းတစ်ခုခုကို တွေ့ရှိခဲ့ရင်လည်း သက်ဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်တွေ ဒါမှမဟုတ် မိုင်းရှင်းလင်းရေး အဖွဲ့တွေကို ချက်ချင်းကို အကြောင်းကြားသင့်ပါတယ်၊။ အရေးကြီးတာကတော့ ကလေးတွေကို မိုင်းအန္တရာယ်အကြောင်းကို သေသေချာချာ ရှင်းပြပြီး အန္တရာယ်ရှိတဲ့ နေရာတွေကို ရှောင်ရှားတတ်ဖို့ သင်ကြားပေးသင့်ပါတယ်။

မြေမြုပ်မိုင်းနဲ့ ပေါက်ကွဲစေတတ်သော စစ်ကျန်ပစ္စည်းတွေကို ဘယ်လို နေရာတွေမှာ တွေ့ရတတ်သလဲ။

Sep 27

မြေမြုပ်မိုင်းနဲ့ ပေါက်ကွဲစေတတ်သော ပစ္စည်းဆိုတာ ဘာတွေလဲ။ သတင်းနှင့် မီဒီယာ ကွန်ရက်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၇ ရက်။ အရင်လကတော့ မြေမြုပ်မိုင်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး မြေမြုပ်မိုင်းဆိုတာဘာလဲ၊ ဘယ်နေရာတွေမှာ ရှိတတ်သလဲ၊ မြေမြုပ်မိုင်း အန္တရာယ်ကင်းအောင် ဘယ်လို လုပ်မလဲ ဆိုတာကို အကြမ်းဖျဉ်း ခြုံငုံပြီး ပြောပြခဲ့ပါတယ်။ အခုတပါတ်ကနေ စပြီးတော့ အဲဒါတွေကို အသေးစိတ်ခွဲခြမ်း စိတ်ဖြာပြီး အသိပညာပေး အကြောင်းအရာ လေးတွေ တင်ဆက်သွားမှာပါ။ ဒီတပါတ်မှာတော့ မြေမြုပ်မိုင်းဆိုတာဘာလဲ၊ ပေါက်ကွဲစေတတ်သော စစ်ကျန် ပစ္စည်း ဆိုတာ ဘာလဲ ဆိုတာ အသေးစိတ် ပြောပြသွားမှာပါ။ လူတွေကတော့ မြေကြီးပေါ်မှာ လွတ်လွတ်လပ်လပ် သွားလာနေကြပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အဲဒီမြေကြီး ပေါ်မှာပဲ ဖြစ်ဖြစ် မြေကြီးအောက်မှာပဲ ဖြစ်ဖြစ် မမြင်ရတဲ့ အန္တရာယ်မျိုးစုံ ရှိနိုင်တယ် ဆိုတာ မသိကြပါဘူး။ အထူးသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံလို့ ပြည်တွင်းစစ်ဖြစ်ပွားနေတဲ့ နိုင်ငံမှာ အန္တရာယ်ဟာ နေရာမရွေး ရှိနေနိုင်ပါတယ်။ အဲ့ဒါက‌တော့ မြေကြီးအောက်မှာ ဖြစ်စေ မြေကြီးပေါ်မှာ ဖြစ်စေ ရှိနေတတ်တဲ့ အန္တရာယ် ဒါမှမဟုတ် မြေမြုပ်မိုင်းနဲ့ ပေါက်ကွဲစေတတ်တဲ့ စစ်ကျန် ပစ္စည်းတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ မြေမြုပ်မိုင်းတွေမှာ လူတွေကို ရည်ရွယ်ထားတဲ့ မြေမြုပ်မိုင်းနဲ့ ယာဉ်တွေ ကားတွေကို ရည်ရွယ်ပြီး မြုပ်ထားတဲ့ မြေမြုပ်မိုင်းဆိုပြီး ၂ မျိုး ရှိပါတယ်။ လူတွေကို ရည်ရွယ်ပြီး ထောင်ထား မြုပ်ထားတဲ့ မြေမြုပ်မိုင်းတွေကိုတော့ Anti-personal Landmine ဒါမှမဟုတ် လူသတ်မိုင်းလို့ ခေါ်ပါတယ်။ ယာဉ်တွေ ကားတွေကို ရည်ရွယ်ပြီး ထောင်ထား မြုပ်ထားတဲ့ မိုင်းတွေကိုတော့ ယာဉ်ဖျက်မိုင်း ဒါမှမဟုတ် တင့်ကား ဖျက်မိုင်း အင်္ဂလိပ်လို့ Anti-Tank mine လို့ ခေါ်ကြပါတယ်။ လူသတ်မိုင်းဆိုတာက လူတွေ တက်နင်းမိရင် ဒါမှမဟုတ် ထိတွေ့မိရင် ပေါက်ကွဲအောင် လုပ်ထားတာပါ။ ယာဉ်ဖျက်မိုင်း ဒါမှမဟုတ် တင့်ကားဖျက်မိုင်းတွေကတော့ သူ့အပေါ်ကို ယာဉ်တွေ ကားတွေ ဖြတ်သွားတဲ့ အခါမှာ ပေါက်ကွဲ‌အောင် လုပ်ထားတာပါ။ ဒါပေမယ့် အလေးချိန် ဘယ်လောက်ရှိမှ ပေါက်ကွဲမယ်ဆိုတာမျိုး သတ်မှတ်ထားလို့တော့ မရပါဘူး။ အခန့်မသင့်ရင် ပေါက်ကွဲတတ်တာမို့ လူသတ်မိုင်း ဖြစ်စေ တင့်ဖျက်မိုင်း ဖြစ်စေ ဝေးဝေးက ရှောင်ရှားဖို့ လိုပါတယ်။ ပိုပြီးဆိုးတာကတော့ မိုင်းထောင်တယ်ဆိုတာ တဖက်လူ မသိအောင် ထောင်တာမျိုး ဖြစ်ပါတယ်။ မြေမြုပ်မိုင်းတွေကို ကလေးတွေက တွေ့ပြီး ကစားစရာလို ကစားမိလို့ ပေါက်ကွဲတာမျိုးတွေလည်း ရှမ်းမြောက် ဒေသတွေမှာ ရှိခဲ့ပါတယ်။ နောက်တမျိုးကတော့ အိမ်သုံးပစ္စည်းတွေ စားသုံးကုန်ပစ္စည်း ဗူးခွံတွေနဲ့ လုပ်ထားတတ်ပါတယ်။ အိမ်သုံးပစ္စည်းတွေ စားသုံးကုန်ပစ္စည်းတွေလို့ ထင်မှတ်ပြီး ကိုင်တွယ်ရင် ပေါက်ကွဲအောင် လုပ်ထားတာမျိုးပါ။ နောက်တမျိုးကတော့ ပတ်ဝန်းကျင်မှာ ရှိနေတတ်တဲ့ ကျောက်တုံးပုံ၊ သစ်သားတုံး ပုံစံမျိုးတွေရုပ်ဖျက်ပြီး မြေပြင်ပေါ် မြေပြင်အောက် ဒါမှမဟုတ် မြေအောက် တဝက်တပျက် ထားထားတတ်ကြပါသေးတယ်။ ဒါကလည်း ကျောက်တုံးမှတ်ပြီး သစ်တုံးမှတ်ပြီး နင်းမိရင်၊ ကိုင်တွယ်မိရင် ပေါက်ကွဲအောင် လုပ်ထားတာပါ။ ဒါကြောင့် သေသေချာချာ မသိတဲ့ ပစ္စည်းတွေဟာ ဆိုရင် မြေမြုပ်မိုင်းတွေ ဖြစ်နေနိုင်တာမို့ မထိမတွေ့၊ မကိုင်မတွယ်ပဲ ထားတာဟာ အကောင်းဆုံးပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ နောက်တခုကတော့ တူးစွထားတဲ့မြေမျက်နှာပြင်တွေ၊ ပုံမှန်မဟုတ်တဲ့ မြေမျက်နှာပြင်တွေ၊ သစ်ရွက်တွေ မြေကြီးစတွေ ပြန်ဖုံးထားတဲ့ မြေမျက်နှာပြင်တွေ အောက်မှာလည်း မြေမြုပ်မိုင်းတွေ ရှိတတ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် တခုခု ထူးခြားနေရင် ပုံသဏ္ဍာန်မမှန်ရင်လည်း ရှောင်ရှား သင့်ပါတယ်။ မြေမြုပ်မိုင်းတွေပြီးတော့ နောက်ထပ် အန္တရာယ်ရှိတဲ့ အရာတစ်ခုက ပေါက်ကွဲစေနိုင်တဲ့ စစ်လက်ကျန် ပစ္စည်း တွေ ဖြစ်ပါတယ်။ စစ်ဖြစ်ထားတဲ့ နေရာတွေ၊ စစ်ဖြစ်နေချိန်အတွင်း စစ်ကြောင်းတွေ သွားလာထားတဲ့ နေရာတွေ၊ လေယာဉ် ဗုံးကြဲ ထားတဲ့ နေရာတွေ၊ စစ်စခန်း ချသွားတဲ့နေရာတွေမှာ ပေါက်ကွဲစေတတ်တဲ့ စစ်လက်ကျန်ပစ္စည်းတွေ ရှိနေတတ် ပါတယ်။ အဲဒီ ပစ္စည်းတွေထဲမှာ ဘာတွေ ပါသလဲ ဆိုရင်တော့ မပေါက်ကွဲသေးတဲ့ မြေမြုပ်မိုင်းတွေ၊ တင့်ဖျက်မိုင်းတွေ၊ လက်ပစ်ဗုံးတွေ၊ အမြှောက်ကျည်တွေ၊ မော်တာကျည်တွေ၊ လေယာဉ်ပေါ်က ကြဲချတဲ့ ဗုံးတွေ၊ ဗုံးငယ်လေးတွေ ပါဝင်ပါတယ်။ မြေမြုပ်မိုင်းတွေကတော့ ခုနက ပြောပြထားပါပြီ၊ လက်ပစ်ဗုံးဆိုတာကလည်း လက်နဲ့ ကိုင်ပြီး ပစ်ပေါက်ရတဲ့ ဗုံးတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ထုတ်လုပ်တဲ့ နိုင်ငံရဲ့ ထုတ်လုပ်တဲ့ ရည်ရွယ်ချက် ပေါ်မူတည်ပြီး ပုံသဏ္ဟာန် ကွဲပြားနိုင်ပါတယ်။ အများဆုံး တွေ့ရတာကတော့ လျက်ဆားပုလင်းပုံစံ အရှည်မျိုးနဲ့ နာနတ်သီးလို့ ခေါ်တဲ့ ကိုယ်ထည်မှာ အကွက် အကွက်တွေ ပါတဲ့ အမျိုးအစားတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ မော်တာနဲ့ အမြှောက်ကျည်တွေ အများစုမှာကတော့ ထိပ်မှာ ထိပ်ဖူးပါပြီး ဖင်ပိုင်းမှာ ဒလက်တွေ ပါတတ်ပါ တယ်။ တချို့မော်တာတွေမှာတော့ ထိပ်ဖူး ပါလေ့ မရှိပါဘူး။ ထိပ်ဖူးမှာ ပေါက်ကွဲစေတတ်တဲ့ အပိုင်း ထည့်သွင်းထားတာမျိုးရှိပြီး ထိပ်ဖူးက မြေကြီးပေါ်ကျတာပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ တစ်ခုခုကို ထိမှန်တာပဲ ဖြစ်ဖြစ် ပေါက်ကွဲအောင် လုပ်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ သူက ပေါက်ကွဲအား ပြင်းထန် တတ်ပါတယ်။ လေယာဉ်ဗုံးတွေကတော့ အရွယ်အစား ကြီးမားပြီး အလေးချိန် များလေ့ရှိပါတယ်။ စလင်ဒါပုံ သံထည်တွေ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ သူက‌တော့ ပေါက်ကွဲအား အလွန်ပြင်းထန်ပါတယ်။ နောက်တခုကတော့ ဗုံးသီးငယ်တွေပါ။ ကလပ်စတာ ဗုံးလို့ခေါ်တဲ့ ဗုံးသီးငယ်လေးတွေ အများအပြားပါတဲ့ ဗုံးထဲက ဗုံးသီးငယ်လေးတွေပါ။ သူ့ကို တွေ့တယ်ဆိုရင် အနီးအနားမှာ သူ့လို့ ဗုံးသီးငယ်လေးတွေ ရှိနေတတ် ပါတယ်။ သူကလည်း အန္တရာယ် ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် မသေချာတဲ့ ပစ္စည်းတစ်ခုခုကို မြင်တွေ့ရတဲ့အခါ လုံးဝမထိမိဖို့၊ မရွှေ့ပြောင်းမိဖို့နဲ့ အနီးကပ် မကြည့်ရှုဖို့ က အရေးကြီးပါတယ်။ အန္တရာယ်ရှိနိုင်တယ်လို့ သံသယရှိရင် သက်ဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်တွေ၊ တာဝန်ရှိသူတွေ ဒါမဟုတ် မိုင်းရှင်းလင်းရေး အဖွဲ့အစည်းတွေကို ချက်ချင်းပဲ အကြောင်းကြားသင့်ပါတယ်။

မြေမြုပ်မိုင်းနဲ့ ပေါက်ကွဲစေတတ်သော ပစ္စည်းဆိုတာ ဘာတွေလဲ။

Sep 26

မုန်တိုင်း မပြီးခင် မုန်တိုင်းသစ် ဝင်လာ သတင်းနှင့် မီဒီယာ ကွန်ရက်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၅ ရက်။ ဖိလစ်ပိုင်၊ ထိုင်ဝမ်နဲ့ ဟောင်ကောင်ဒေသများတွင် ဖျက်အား ပြင်းပြင်းနှင့် တိုက်ခတ်ပြီးနောက် မုန်တိုင်း ရာဂါဆာသည် တရုတ်ကမ်းခြေကို ဝင်ရောက်ပြီး အားပျော့လာနေချိန်မှာပင် နောက်ထပ် မုန်တိုင်းတစ်ခုက ပြင်းအား အဆင့် ၄ အထိ အားကောင်းလာပြီး ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၊ တရုတ်နဲ့ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံများကို ဦးတည်နေသည်။ လက်ရှိတိုက်ခတ်နေသည့် မုန်တိုင်း ရာဂါဆာက ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် တရုတ်နိုင်ငံ တောင်ပိုင်း ကွမ်းတုံ ပြည်နယ်ကို တနာရီ မိုင် ၉၀ နှုန်းဖြင့် ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ ယင်းမတိုင်မီက ထိုင်ဝမ်နဲ့ ဟောင်ကောင်တို့တွင် အားပြင်းပြင်း တိုက်ခတ်ခဲ့ပြီး တိုင်ဝမ်တွင် လူ ၁၄ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ ကွမ်းတုံ ပြည်နယ်ထဲတွင် လူများ သိန်းနဲ့ချီပြီး နေရာ ရွှေ့ပြောင်းမှုများ လုပ်ထားရသည်။ ရာဂါဆာ မုန်တိုင်းသည် ဗီယက်နမ် နိုင်ငံကို ဦးတည်နေပြီး ကုန်းတွင်းပိုင်းအရောက်တွင် အားပျော့လာနေပြီဖြစ်သည်။ ဤအချိန်မှာပင် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ အရှေ့ဘက်ပိုင်းတွင် နောက်ထပ် တိုင်ဖုန်း မုန်တိုင်းသစ် ဖြစ်ပေါ်လာနေခဲ့သည်။ မုန်တိုင်းအ သစ်ကို Bualoi ဟု အမည်ပေးထားပြီး သောကြာနေ့ညတွင် တောင်တရုတ်ပင်လယ်အတွင်း ဝင်ရောက်လာမည် ဖြစ်သည်။ ကြာသပတေးနေ့ နံနက်တွင် ဖိလစ်ပိုင် အလယ်ပိုင်းကို ဝင်ရောက်မှာ ဖြစ်ပြီး လေတိုက်နှုန်းမှာ ၁၂၄-၁၄၉ ကီလိုမီတာ အထိ ရှိနေသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ မိုးလေဝသဌာနမှ ခန့်မှန်းချက်အရ မုန်တိုင်းသစ် Bualoi သည် ကြာသပတေးနေ့တွင် ခန့်မှန်းခြေ လေတိုက်နှုန်း ၁၄၄ ကီလိုမီတာရှိရာမှ တောင်တရုတ်ပင်လယ်သို့ ဝင်ရောက်သည့် အခါတွင် တစ်နာရီကို ကီလိုမီတာ ၁၂၆ လောက်အထိ ကျဆင်းသွားမည်ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် တောင်တရုတ်ပင်လယ်အတွင်း အားပြန်ကောင်းလာပြီး တနာရီကို ကီလိုမီတာ ၁၆၂ လောက်အထိ လေတိုက်နှုန်း ရှိနိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။ ထိုင်း မိုးလေဝသ ဌာနက မုန်တိုင်း Bualoi သည် စက်တင်ဘာ ၂၈-၂၉ ခန့်တွင် လမ်းကြောင်း ပြောင်းလဲသွားနိင်သဖြင့် စောင့်ကြည့်ရန် လိုအပ်သည်ဟု ထုတ်ပြန်ထားသည်။ မုန်တိုင်း Bualoi ဆိုသည်မှာ ထိုင်းနိုင်ငံကမုန့် တမျိုး၏ အမည်ကို ယူထားခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။

မုန်တိုင်း မပြီးခင် မုန်တိုင်းသစ် ဝင်လာ

Sep 26

ယူကရိန်း သမ္မတက ကုလ ညီလာခံတွင် လက်နက်ကြော်ငြာ သတင်းနှင့် မီဒီယာ ကွန်ရက်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၅ ရက်။ ယခုနှစ် ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေညီလာခံတွင် ပါလက်စတိုင်းနိုင်ငံ အသိအမှတ်ပြုရေး ကိစ္စနှင့် ယူကရိန်း စစ်ပွဲများက ထိပ်တန်း အကြောင်းအရာများ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထို အခြေအနေတွင် ယူကရိန်း သမ္မတ ဗိုလိုဒီမာ ဇီလန်းစကီး Volodymyr Zelenskyy က ညီလာခံတွင် ယူကရိန်း ထုတ် လက်နက်များ အကြောင်း ပြောကြား သွားခဲ့သည်။ ယူကရိန်း သမ္မတ၏ မိန့်ခွန်းထဲတွင် ယူကရိန်းထုတ် လက်နက်များကို နိုင်ငံခြားသို့ စတင်တင်ပို့တော့မည်ဟု ပြောကြားသွားသည်။ ရုရှားက ဝင်ရောက်ကျူးကျော်သည့်အချိန် စစ်အုပ်ချုပ်ရေး အမိန့်ထုတ်ပြန်ထားပြီးနောက်တွင် ယူကရိန်း နိုင်ငံထုတ် လက်နက်များအား ပြည်ပသို့ ထုတ်ရောင်းခြင်းကို ကန့်သတ်ထားခဲ့သည်။ ထိုကန့်သတ်ချက်ကို ယခု ပယ်ဖျက်လိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ယူကရိန်းနိုင်ငံထုတ်လက်နက်များသည် အမှန်တကယ် စစ်ပွဲများ အတွင်း စမ်းသပ်ထားသည့် အားကောင်းသော စနစ်များ ဖြစ်သည်ဟု သူက မိန့်ခွန်းတွင် ထည့်သွင်းပြောကြားသွားသည်။ ယူကရိန်း၏ လက်နက်များသည် “ယုံကြည်ရပြီး ခေတ်မီ”သော လက်နက်များ ဖြစ်သည်ဆိုသည်ကို မိတ်ဖက် နိုင်ငံများ သိစေချင်သည်ဟု သူက ပြောသည်။ ယူကရိန်းက အဓိက တင်ပို့မည့် လက်နက်များထဲတွင် ဒရုန်းနှင့် ဒုံးကျည်များ ပါဝင်မည် ဖြစ်သည်။ ယူကရိန်းနိုင်ငံသည် လက်ရှိတွင် တစ်နှစ်ကို ဒရုန်းပေါင်း ၄ သန်း ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသည်ဟု နောက်ဆုံး အစီရင်ခံစာများက ဆိုထားပြီး လုံလောက်သည့် ရံပုံငွေ ရှိမည်ဆိုပါက ၈ သန်းအထိ ထုတ်နိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။ ယူကရိန်း နိုင်ငံတွင် လောလောဆယ် လက်နက် ထုတ်လုပ်သော လုပ်ငန်း ၈၀၀ ရှိနေပြီး ယင်းတို့အနက် ၂၀၀ ကျော်က ဒရုန်း ထုတ်လုပ်ကြသည်။

ယူကရိန်း သမ္မတက ကုလ ညီလာခံတွင် လက်နက်ကြော်ငြာ

Sep 26

ထိုင်းလွှတ်တော်ကို ဇန္နဝါရီလ ကုန်တွင် ဖျက်သိမ်းမည် သတင်းနှင့် မီဒီယာ ကွန်ရက်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၅ ရက်။ ထိုင်း ဝန်ကြီးချုပ် Anutin Charnvirakul က ဇန္နဝါရီလ ကုန်တွင် လွှတ်တော်ကို ဖျက်သိမ်းပြီး လာမည့်နှစ် မတ်လ သို့မဟုတ် ဧပြီလ အစောပိုင်းတွင် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပမည်ဟု ကြေညာလိုက်သည်။ ဝန်ကြီးချုပ် Anutin သည် ယခု စက်တင်ဘာလဆန်းပိုင်းတွင် လွှတ်တော်မဲအများစုနဲ့ ၂၀၂၃ ဩဂုတ်လ နောက်ပိုင်း ထိုင်းနိုင်ငံ၏ တတိယမြောက် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ယခင် ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်သည့် ပေထုန်ထန် ရှီနာဝပ်ကို တရားရုံးက တာဝန်က ဖယ်ရှားလိုက်သည့်အခါ Anutin က သူ၏ Bhumjaithai ပါတီကို အာဏာရ ညွန့်ပေါင်းအဖွဲ့က ထွက်လိုက်ပြီး အဓိက အတိုက်အခံ ပါတီဖြစ်သည့် ပြည်သူ့ပါတီ ကျောထောက်နောက်ခံ ပြုမှုဖြင့် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် မဲရရန်အတွက် Anutin သည် အာဏာရပြီး လေးလ အတွင်း လွှတ်တော်ကို ဖျက်သိမ်းကာ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ လုပ်ပေးမည်ဟု ကတိပြုခဲ့သည်။ ဝန်ကြီးချုပ် Anutin လက်ထက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံသည် အမေရိကန် ရဲ့ သွင်းကုန်နှုန်းထား တိုးမြှင့်သည့် အခြေအနေ၊ အိမ်ထောင်စု ကြွေးမြီမြင့်မားမှု နှုင့် ငွေသုံးအား ကျနေသည့် အခြေအနေများကို ရင်ဆိုင်နေရသည်။ Anutin အစိုးရသည် နေထိုင်စားသောက်စရိတ် မြင့်တက်နေခြင်းကို လျော့ချရန်နှင့် လယ်ယာ သီးနှံများ ဈေးကျနေခြင်းကို ဖြေရှင်းရန် အစီအစဉ်များလည်း ရေးဆွဲနေသည်။ ဝန်ကြီးချုပ် Anutin က သူ့ အစိုးရ လက်ထက်တွင် အွန်လိုင်း လောင်းကစားနှင့် ကာစီနို ပါဝင်သော ဖျော်ဖြေရေး ရုံများ ဖွင့်လှစ်ခြင်းကို ခွင့်ပြုမည်မဟုတ်ဟု ပြောထားသည်။

ထိုင်းလွှတ်တော်ကို ဇန္နဝါရီလ ကုန်တွင် ဖျက်သိမ်းမည်

1 2 3 … 10 Next »

ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ည ရုပ်သံသတင်း (၁၃-၅-၂၆)

ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ည ရုပ်သံသတင်း (၁၃-၅-၂၆)

ဒီနေ့ အစီအစဉ်တွေထဲမှာတော့…..

– ချင်းပြည်နဲ့ စစ်ကိုင်းတိုင်းမှာ စစ်တပ်က လေကြောင်းက ဗုံးကြဲလို့ စစ်သုံ့ပန်းတွေ အပါအဝင် လူသေဆုံး

– ရှမ်းမြောက်-ကချင် အစပ် မဘိမ်းဘက်မှာ စစ်တပ်က အင်အားအမြောက်အများ တိုးချဲ့

– ထိုင်းရောက် မြန်မာတွေ လုံခြုံရေးနဲ့ အလုပ်လုပ်ဖို့ အကန့်အသတ်တွေက ဘာတွေလဲ။

– UFC ခါးပတ်ပိုင်ရှင် ဂျော့ရှူဝါဗန် ထိုင်းနဲ့ မလေးရှားကို လာဖို့ရှိ

– အမေရိကား-တရုတ် ထိပ်သီး အစည်းအဝေး မတိုင်ခင် ဘာတွေ ကြိုတင် ပြင်ဆင်နေသလဲ

– ပီကင်း ထိပ်သီး ဆွေးနွေးပွဲ မတိုင်ခင် ဖိလစ်ပိုင်နဲ့ အမေရိကန် စစ်လေ့ကျင့်မှု

– ယူကရိန်း ဒရုန်းတွေက စစ်ပွဲတွေအတွက် ခေတ်သစ်တစ်ခု ပြောင်းစေမလား

– ၂ နှစ်ကျော်က မြုပ်သွားတဲ့ ရုရှား သင်္ဘောမှာ ဘာတွေပါသလဲ

×Close

News

Bloody Ballot Boxes and an Election Under the Shadow of “Made in China” — February 16, 2026 2:29 pm
IDPs Face Severe Medicine Shortages in Paletwa Township — November 7, 2024 3:02 pm
1,000 Displaced Need Urgent Aid in Pinlaung Township, Shan State — October 30, 2024 1:52 pm

Recent Posts

အမေရိကန် နိုင်ငံရောက် နိုင်ငံခြား သားများ ငွေလွှဲမှုကို အခွန် ၂၅ % ထိတိုးမြှင့်ရန် ပြင်ဆင်နေ
အိန္ဒိယ ဖွား သားအမိ အင်္ဂလန်တွင် တပြိုင်တည်း မြို့တော်ဝန်များ ဖြစ်
စစ်ပွဲတွင် ပတ်သက်နေသည့် ဆော်ဒီတွင် ဘုရားဖူး ၁.၅ သန်းကျော် ဟာဂျီဝတ်ပြုပွဲ ဆင်နွှဲ
ကုလသမဂ္ဂ နျူလက်နက် မပြန့်ပွားရေး ညီလာခံ သဘောတူညီချက်မရပဲ အဆုံးသတ်
Meta, Tiktok နှင့် Google နည်းပညာ ကုမ္ပဏီများ ငွေလိမ် ကြော်ငြာများ မဖယ်ရှားဟု EU ကို တိုင်ကြား

Archives

Archives

×Close