NMG Doh – Page 123 – Network Media Group

ပင်မစာမျက်နှာ
သတင်း
ဓါတ်ပုံများ
ဗွီဒီယို
ထုတ်ပြန်ကြေညာချက်
English News
NMG အကြောင်း
Contact

Home
Author Archive

NMG Doh

Author: NMG Doh

Dec 9

ကမ္ဘာ့စစ်တုရင် စံချိန်သစ်ကို တင်လိုက်သည့် အိန္ဒိယက ၃ နှစ်သားလေး သတင်းနှင့် မီဒီယာ ကွန်ရက်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၉ ရက်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ အသက် ၃ နှစ်အရွယ် ကလေးငယ်တစ်ဦးသည် နိုင်ငံတကာ စစ်တုရင်အဖွဲ့ချုပ် (FIDE) ၏ တရားဝင် အဆင့်သတ်မှတ်ချက် (Rating) ကို ရယူနိုင်ခဲ့သည့် ကမ္ဘာ့အငယ်ဆုံး စစ်တုရင်ကစားသမားအဖြစ် မှတ်တမ်းဝင်သွားခဲ့သည်။ ဒီဇင်ဘာ ၆ ရက်နေ့တွင် FIDE က ကြေညာခဲ့သည့်အတိုင်း Sarwagya Singh Kushwaha (ဆာဝက်ဂျာဆင်း ကုရှ်ဝါဟာ) သည် အသက် ၃ နှစ်၊ ၇ လနှင့် ရက် ၂၀ ဖြင့် ယင်းစံချိန်ကို တင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ FIDE Rating ရရှိရန် အဆင့်သတ်မှတ်ခံထားရသူ အနည်းဆုံး ၅ ဦးကို အနိုင်ယူပြီး အနိမ့်ဆုံး Rating ၁၄၀၀ ရရှိရန် လိုအပ်သော်လည်း Sarwagya လေးကမူ Rapid Rating ၁၅၇၂ ဖြင့် စတင်ပွဲထွက်နိုင်ခဲ့သည်။ အိန္ဒိယ နိုင်ငံ Madhya Pradesh ပြည်နယ်မှလာသည့် Kushwaha သည် အသက် ၂ နှစ်ခန့်ကတည်းက စစ်တုရင် စတင်ကစားခဲ့ပြီး တစ်ရက်လျှင် ၄ နာရီမှ ၅ နာရီအထိ ကစားလေ့ရှိသည်။ ဖခင်ဖြစ်သူ Siddharth Singh က ၎င်း၏သားသည် ရွယ်တူကလေးများထက် ပိုမို စိတ်ရှည်သည်းခံနိုင်ပြီး စားပွဲပေါ်တွင် ငြိမ်သက်စွာ ထိုင်နိုင်ခြင်းသည် အဓိက အားသာချက်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း Kushwaha လေးသည် အသက် ၂၀ ကျော် ကမ္ဘာ့အဆင့်ဝင် ပြိုင်ဘက် ၃ ဦးကို အနိုင်ယူခဲ့သည့် မှတ်တမ်းများလည်း ရှိခဲ့သည်။ ယခင်က စံချိန်ဟောင်းပိုင်ရှင်မှာလည်း အိန္ဒိယနိုင်ငံမှပင် ဖြစ်သည့် Anish Sarkar ဖြစ်ပြီး သူသည် အသက် ၃ နှစ်၊ ၈ လနှင့် ၁၉ ရက်အရွယ်တွင် Rating ၁၅၅၀ ရခဲ့ဖူးသည်။ Kushwaha လေးကမူ အသက်ပိုငယ်သည့်အပြင် Rating လည်း ပိုမြင့်ခဲ့သည်။

ကမ္ဘာ့စစ်တုရင် စံချိန်သစ်ကို တင်လိုက်သည့် အိန္ဒိယက ၃ နှစ်သားလေး

Dec 9

ကုလသမဂ္ဂ အကူအညီ ရန်ပုံငွေများ သိသိသာသာ လျှော့ချ သတင်းနှင့် မီဒီယာ ကွန်ရက်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၉ ရက်။ ကုလသမဂ္ဂ (UN) သည် လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ အကူအညီလိုအပ်ချက်များ စံချိန်တင် မြင့်မားနေချိန်တွင်ပင် လာမည့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွက် ရန်ပုံငွေပမာဏကို ယခင်နှစ်က မျှော်မှန်းခဲ့သည့် ပမာဏ၏ ထက်ဝက်တိတိအထိ လျှော့ချလိုက်ရကြောင်း ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။ ထိုသို့ လျှော့ချရခြင်းမှာ အဓိက အလှူရှင်နိုင်ငံများ၏ ထောက်ပံ့မှု သိသိသာသာ လျော့ကျသွားသောကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ UN ၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ၂၀၂၅ ခုနှစ် တစ်နှစ်လုံးတွင် အလှူငွေ ဒေါ်လာ ၁၂ ဘီလီယံသာ ရရှိခဲ့ပြီး ယင်းပမာဏမှာ ၁၀ နှစ်အတွင်း အနိမ့်ဆုံးဖြစ်ကာ စုစုပေါင်း လိုအပ်ချက်၏ လေးပုံတစ်ပုံကျော်ကျော်ကိုသာ ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်ခဲ့သည်။ အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်နှင့် ဂျာမနီကဲ့သို့ အဓိက အနောက်နိုင်ငံ အလှူရှင်များက အကူအညီများကို ဖြတ်တောက်လိုက်ခြင်းကြောင့် UN ၏ ဘဏ္ဍာရေး အခြေအနေ တင်းကျပ်လျက်ရှိသည်။ UN အကူအညီဆိုင်ရာ အကြီးအကဲ Tom Fletcher က ယခု ရန်ပုံငွေ ဖြတ်တောက်မှုကြောင့် အကူအညီ အရေးတကြီး လိုအပ်နေသူ သန်း ၂၅၀ ထဲမှ အသက်အန္တရာယ် အနီးဆုံး ဖြစ်သည့် ၈၇ သန်း ကိုသာ ဦးစားပေး ကူညီရန်အတွက် ဒေါ်လာ ၂၃ ဘီလီယံ တောင်းခံရန် ဆုံးဖြတ်လိုက်ရကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ကျန်ရှိသော သန်းချီသည့် လူများအား အကူအညီပေးနိုင်တော့မည် မဟုတ်ကြောင်း UN က ဝန်ခံလိုက်သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွက် ဦးစားပေး အကူအညီ အများဆုံး လိုအပ်သော ဒေသများအဖြစ် ဂါဇာ၊ ဆူဒန်နှင့် ဆီးရီးယား တို့ကို သတ်မှတ်ထားပြီး၊ Norwegian Refugee Council (NRC) လို အဖွဲ့အစည်းများကလည်း ဒီမိုကရက်တစ် ကွန်ဂိုနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ တို့လို နေရာများတွင် အကူအညီ မရသူ သန်းချီ ရှိလာမည်ကို စိုးရိမ်ကြောင်း ထုတ်ဖော် ပြောကြားခဲ့သည်။

ကုလသမဂ္ဂ အကူအညီ ရန်ပုံငွေများ သိသိသာသာ လျှော့ချ

Dec 9

ဥရောပ-တရုတ် ကုန်သွယ်ရေး မညီမျှမှုပြင်ဆင်ရန် ပြင်သစ်တောင်းဆို သတင်းနှင့် မီဒီယာ ကွန်ရက်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၉ ရက်။ ပြင်သစ်သမ္မတ အီမန်နျူရယ် မက်ခရွန်သည် ဥရောပသမဂ္ဂ (EU) နှင့် ကုန်သွယ်ရေးတွင် ကြီးမားစွာ ပိုလျှံနေသည့် တရုတ်နိုင်ငံအား ယင်းကိစ္စကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် အရေးယူဆောင်ရွက်မှုများ ပြုလုပ်ရန် တိုက်တွန်း ပြောကြားလိုက်သည်။ ဒီဇင်ဘာ ၅ ရက်မှ ၇ ရက်အထိ တရုတ်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်ခဲ့သည့် ခရီးစဉ်အပြီး တနင်္ဂနွေနေ့ (ဒီဇင်ဘာ ၇ ရက်) တွင် ပြင်သစ်စီးပွားရေးသတင်းစာ Les Echos ကို ပြောကြားရာ၌ မက်ခရွန်က ၎င်းအနေဖြင့် တရုတ်သမ္မတ ရှီကျင့်ဖျင်ကို တရုတ်ဘက်မှ မတုံ့ပြန်ပါက ဥရောပသားများအနေဖြင့် မလွဲမရှောင်သာ ပြင်းထန်သော အရေးယူဆောင်ရွက်မှုများ လုပ်ဆောင်လာရမည်ဖြစ်ကြောင်း တိတိကျကျ ပြောကြားခဲ့ကြောင်း ဖွင့်ဟခဲ့သည်။ ယင်းအရေးယူမှုများသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက ပြုလုပ်ခဲ့သည့်အတိုင်း တရုတ်ထုတ်ကုန်များအပေါ် အကောက်ခွန်များ စည်းကြပ်ခြင်းမျိုး ဖြစ်နိုင်သည်ဟုလည်း ၎င်းက ဆိုသည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် EU နှင့် တရုတ်နိုင်ငံတို့အကြား ကုန်သွယ်ရေးလိုငွေသည် ယူရို ဘီလီယံ ၃၀၀ ကျော် ($350 ဘီလီယံ) အထိ ကျော်လွန်ခဲ့ကြောင်း Les Echos က ဖော်ပြသည်။ မက်ခရွန်သည် ၎င်း၏ခရီးစဉ်အတွင်း တရုတ်သမ္မတ ရှီကျင့်ဖျင်အပြင် ဝန်ကြီးချုပ် လီချန် နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဆိုင်ရာ အကြီးအကဲ ဝမ်ယိတို့နှင့်ပါ တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ ကုန်သွယ်ရေးလိုငွေကို လျှော့ချရန် တရုတ်၏ တိုက်ရိုက်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများကို EU က ပိုမိုလက်ခံသင့်သော်လည်း တရုတ်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများအား "သားရဲတိရစ္ဆာန်များ" ကဲ့သို့ ပြုမူလုပ်ဆောင်ခွင့် မပေးသင့်ကြောင်းလည်း သမ္မတ မက်ခရွန်က အလေးပေးပြောကြားခဲ့သည်။

ဥရောပ-တရုတ် ကုန်သွယ်ရေး မညီမျှမှုပြင်ဆင်ရန် ပြင်သစ်တောင်းဆို

Dec 9

ကမ္ဘောဒီးယား ဒုံးကျည် သိုလှောင်ရုံကို ထိုင်းက F-16 လေယာဉ်များဖြင့် တိုက်ခိုက် သတင်းနှင့် မီဒီယာ ကွန်ရက်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၉ ရက်။ ထိုင်းဘုရင့်လေတပ် (Royal Thai Air Force) က ဒီကနေ့ ဒီဇင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၊ ဥဒုံမီးချိုင်း (Udon Meechai) ပြည်နယ်ရှိ ဆမ်ရွန်း (Samrong) မြို့လယ်ရှိ အတွဲလိုက် ဒုံးကျည်များ ဖြစ်သည့် BM-21 ဒုံးကျည် သိုလှောင်ရုံ တစ်ခုကို ဖျက်ဆီးခဲ့သည်က ပြောကြားခဲ့သည်။ ထိုင်းလေတပ်သည် လေဆာဖြင့် လမ်းညွှန်သည့် ဗုံးများ (laser-guided bombs) ကို အသုံးပြု၍ ဖျက်ဆီးခဲ့ပြီး ယင်းစစ်ဆင်ရေးအတွက် F-16 ကို အသုံးပြုခဲ့သည်ဟု ထိုင်းလေတပ်ကို ကိုးကား၍ Khaosod သတင်းဌာနက သတင်းဖော်ပြသည်။ အဆိုပါ သိုလှောင်ရုံသည် ထိုင်းနိုင်ငံကို တိုက်ခိုက်ရာတွင် အသုံးပြုခဲ့သော လက်နက်ကြီးများ ကို သိုလှောင်ထားသည့် နေရာဖြစ်ကြောင်း လေတပ်က ဖော်ပြသည်။ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် မြေပြင်တွင် အင်အားပြင်းထန်သော ထပ်ဆင့်ပေါက်ကွဲမှုများ (secondary explosions) ဖြစ်ပွားခဲ့သည်ဟု ထိုင်းလေတပ်က ထုတ်ပြန်သည်။ ဤတိုက်ခိုက်မှုမတိုင်မီက ကမ္ဘောဒီးယားသည် ထိုင်းနိုင်ငံရှိ နေရာများစွာကို BM-21 ဒုံးကျည်များ၊ လက်နက်ကြီးများ နှင့် အသေခံ ဒရုန်းများ (suicide drones) ဖြင့် ပြင်းပြင်းထန်ထန် တိုက်ခိုက်မှုများ လုပ်ဆောင်နေကြောင်း ထိုင်း စစ်တပ်က သတင်းထုတ်ပြန်သည်။ အင်္ဂါနေ့ နံနက်ပိုင်းကစ၍ မိမိကိုယ်ကို ခုခံကာကွယ်ခွင့် အရ ထိုင်းစစ်တပ်က တုံ့ပြန်နေကြောင်းလည်း ဖြည့်စွက်ပြောကြားခဲ့သည်။ ထိုင်းလက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များက ကမ္ဘောဒီးယားအပေါ် သည်းခံနိုင်စွမ်း ကုန်ဆုံးပြီ ဖြစ်ပြီး စစ်ပွဲအတွက် အပြည့်အဝ ပြင်ဆင်ထားကြောင်း အတည်ပြု ပြောဆိုခဲ့သည်။ ကမ္ဘောဒီးယားတပ်ဖွဲ့များက လက်နက်ကြီးများ အသုံးပြုသည် ဟု အတည်ပြုနိုင်ပါက ထိုင်းနိုင်ငံအနေဖြင့် ကြိုတင်တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ရန် အသင့်ရှိကြောင်း ထိုင်းစစ်တပ်က အခိုင်အမာ ပြောကြားခဲ့သည်။

ကမ္ဘောဒီးယား ဒုံးကျည် သိုလှောင်ရုံကို ထိုင်းက F-16 လေယာဉ်များဖြင့် တိုက်ခိုက်

Dec 9

စစ်ရှောင်ဘဝ 'ငတ်မွတ်ခြင်း' နှင့် 'စိတ်ဒဏ်ရာ'များ ကြားမှ မယိမ်းယိုင်သည့် မိခင်များ  သတင်းနှင့်မီဒီယာ ကွန်ရက်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၉ ရက်။ အားမီ ရေးသည်။ +++ ဖုံးကွယ်ထားရသည့် မျက်ရည်များ +++ ကရင်နီ စစ်ဘေးရှောင် တစ်ဦး ဖြစ်သူ ဒေါ်ကားခူဖောက စစ်ဘေးရှောင်ဘဝ အခက်အခဲများကို ပြောပြသည်။ “ကိုယ်ပြေးလာရတဲ့ လမ်းခရီးက ကိုယ်အသတ်ခံရမှာလား၊ သူတို့နဲ့ တွေ့မလား၊ အဲ့ဒီအချိန်ဆို အဒေါ်လေ ငိုမတတ်လောက်အောင် ခံစားရတယ်။ ငိုနေတာတောင်မှ မျက်ရည်မကျတဲ့အဆင့် အထိပေါ့နော်” ဟု လွန်ခဲ့သည့် နှစ်များ၏ ဖိစီးမှုကို ပြန်ပြောင်းပြောပြသည်။ ဒေါ်ကားခူဖော၏ ခင်ပွန်းသည်ကို စစ်အုပ်စုက သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။ ခင်ပွန်းသည် အသတ်ခံရသည့် အချိန်မှာ သူ့ဘဝအတွက် အဆိုးရွားဆုံး စိတ်ဒဏ်ရာကို ခံစားခဲ့ရသည်ဟု ဒေါ်ကားခူဖောက ပြောပြသည်။ မည်သို့ပင် စိတ်ထိခိုက်သည် ဖြစ်စေ ဒေါ်ကားခူဖောတယောက် မိသားစုဝင်များ စိတ်ဓါတ်ကျမည်ကို စိုးရိမ်သည်။ လက်ရှိပင်ပန်းဆင်းရဲမှုများကို မိသားစုဝင်များ မမြင်စေရန် ညဘက် အိပ်ယာထဲတွင်သာ အံကြိတ်နေခဲ့ရသည်ဟု ပြောပြသည်။ ကရင်နီ စစ်ရှောင်အမျိုးသမီး ဒေါ်ကားခူဖော သည် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၉ ရက်နေ့ကတည်းက စစ်ဘေး စတင် ရှောင်ခဲ့ရသူ ဖြစ်သည်။ ကျန်းမာရေးမကောင်း၊ အလုပ်မရှိသည့်ကြားမှ မိသားစု စားဝတ်နေရေးနှင့် သားသမီးများ ငတ်ပြတ်မည်ကို စိုးရိမ်စိတ်ကြောင့် တစ်ခါတစ်ရံ ‘ရူးချင်သည့်စိတ် အထိ’ ဖြစ်လာရသည်ဟုလည်း ၎င်းက ဖွင့်ဟသည်။ +++ လူသားချင်းစာနာမှု ပျောက်ဆုံး၊ အငတ်ဘေးခြိမ်းခြောက်မှု +++ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ငါးနှစ်နီးပါးကာလအတွင်း ကရင်နီ (ကယား) ပြည်မှ စစ်ဘေးရှောင်ပြည်သူများသည် စစ်ကော်မရှင်တပ်၏ တိုက်ခိုက်မှုဒဏ်၊ လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများအပြင် နိုင်ငံတကာ အထောက်အပံ့ ပြတ်တောက်မှုကြောင့် ‘အငတ်ဘေး’ အန္တရာယ်နှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဖိအားမှုများကို ရင်ဆိုင်နေရသည်။ စစ်ရှောင်ကာလ ကြာမြင့်လာသည်နှင့်အမျှ လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီများ ပြတ်တောက်လာခြင်းက စစ်ရှောင်များကို အကြီးအကျယ် ဒုက္ခရောက်စေသည်။ ကရင်နီ စစ်ရှောင်အမျိုးသမီးများ၏ ပြောပြချက်အရ အလှူရှင်များ မလာသည်မှာ တစ်နှစ်ခန့် ရှိပြီဖြစ်ပြီး ဒေါ်ကားခူဖောတို့ကဲ့သို့ အခြေခံစားသောက်ကုန် နှစ်နှစ်ကျော် မရရှိသူများလည်း ရှိလာသည်။ လွိုင်ကော်မှ ဒီးမော့ဆိုသို့ စစ်ရှောင်လာသူ အမျိုးသမီး တစ်ဦးက “တစ်ချို့တောင်မှ ထမင်းနပ်မမှန်တော့ဘူး။ တစ်ရက်တစ်ရက် ရှာစားနေရတယ်။ တစ်အား ဒုက္ခရောက်တယ်လေး။ အလှူရှင်လည်း မလာတော့ ပိုဆိုးသွား တာ” ဟု လက်ရှိအခြေအနေကို ထုတ်ဖော်ပြောသည်။ Karenni Human Rights Group (KnHRG) ၏ မှတ်တမ်းများအရ စစ်ကော်မရှင်သည် စိုက်ပျိုးသီးနှံများ ရိတ် သိမ်းနေသော တောင်သူများကို ဒရုန်းဗုံးနှင့် လက်နက်ကြီးများဖြင့် ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ တိုက်ခိုက်နေပြီး၊ အရပ်သား ၏ ဝင်ငွေရလမ်းကြောင်းနှင့် စားနပ်ရိက္ခာ လမ်းကြောင်းကို ပိတ်ဆို့နေခြင်း ဖြစ်နိုင်ကြောင်း သုံးသပ်သည်။ ဩဂုတ်လမှ အောက်တိုဘာလအတွင်း ဒီးမော့ဆိုနှင့် ဖရူဆိုမြို့နယ်တို့တွင် စပါးရိတ်သိမ်းနေသည့် တောင်သူ ၂ ဦး သေဆုံးပြီး ၈ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ ကရင်နီတပ်မတော် (KA) စစ်ရေးချုပ် ဗိုလ်မှူးကြီး ဘုန်းနိုင် က “တိုက်ပွဲမရှိဘူး။ ခြောက်လှန့်ပြီးတော့ ပစ်တယ် လေ။ လူထုတွေ အလုပ်မလုပ်နိုင်အောင် ငတ်အောင်လေ” ဟု စစ်ကော်မရှင်၏ ရည်ရွယ်ချက်ကို ထောက်ပြသည်။ KnHRG က ယင်းလုပ်ရပ်များသည် လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ ကြီးမားသော စိန်ခေါ်မှုဖြစ်ပြီး ရေရှည်တွင် အငတ်ဘေး ကြုံတွေ့လာနိုင်သည် ဟု သတိပေးထားသည်။ +++ စစ်ရေးတင်းမာမှုနှင့် အရပ်သားလုံခြုံရေး +++ ကရင်နီ (ကယား) ပြည်နယ်တွင် စစ်ကော်မရှင်တပ်နှင့် ကရင်နီတော်လှန်ရေး တပ်ပေါင်းစုတို့အကြား စစ်ရေး တင်းမာမှုများ ဆက်တိုက်မြင့်တက်နေသဖြင့် ဒေသခံပြည်သူများ၏ လုံခြုံရေးအခြေအနေမှာ စိုးရိမ်ဖွယ်ရာ ဖြစ်လာနေသည်။ နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့မှစ၍ ဖရူဆို - ဘောလခဲလမ်းပိုင်း တစ်နေရာတွင် ထိတွေ့တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားနေပြီး စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့က လက်နက်ကြီးများဖြင့် ရမ်းသမ်းပစ်ခတ်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း ဒေသခံများက ပြောသည်။ နိုဝင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့မှစ၍ ပြည်သူများ စစ်ရေးနယ်မြေထဲ မရောက်ရှိစေရန်နှင့် စစ်ကောင်မရှင်တပ်၏ ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ တိုက်ခိုက်မှုများမှ ရှောင်ရှားနိုင်ရန်အတွက် ဖရူဆို - ထားလဲ - နန်းဖဲ - ဘောလခဲ လမ်းမကြီး တစ်လျှောက်နှင့် လမ်းသွယ်များအားလုံးကို KNDF က ရက်အကန့်အသတ်မရှိ ပိတ်ဆို့ထားရသည်။ စစ်ကော်မရှင် တပ်ဖွဲ့၏ လက်နက်ကြီးဖြင့် ပစ်ခတ်မှုကြောင့် အရပ်သားပစ်မှတ်များ ထိမှန်ပျက်စီးမှုများလည်း ရှိခဲ့သည်။ နိုဝင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ဖရူဆိုမြို့ အနောက်ဘက်ရှိ ကျေးရွာတစ်ရွာထဲသို့ လက်နက်ကြီးကျည် ၄ လုံးအထိ ကျရောက်ပေါက်ကွဲခဲ့သော်လည်း လူအထိအခိုက်မရှိခဲ့ပေ။ နိုဝင်ဘာ ၁၂ ရက်နေ့တွင်လည်း နန်းမယ်ခုံမြို့နယ် အတွင်း စစ်ကော်မရှင်၏ လက်နက်ကြီး ပစ်ခတ်မှုများကြောင့် ဘုန်းကြီးကျောင်းမုခ်ဦး ပျက်စီးခဲ့ပြီး အရပ်သားတစ်ဦးမှာ လက်နက်ကြီးအစ ရှပ်ထိဒဏ်ရာရခဲ့သည်။ လွိုင်ကော်မြို့နယ် အရှေ့ဘက်ခြမ်းရှိ စစ်ရှောင်စခန်းတစ်ခုတွင် ခိုလှုံနေသည့် အိမ်ထောင်စု တစ်ထောင်ဝန်းကျင် သည် စစ်ကော်မရှင်တပ်၏ မြေပြင်စစ်ကြောင်းထိုးလာမှုနှင့် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ဘေးကင်းရာ သို့ ထပ်ဆင့် ရွှေ့ပြောင်းတိမ်းရှောင်နေကြရသည်။ အဆိုပါ တိုက်ပွဲများကြောင့် ယခုကဲ့သို့ စပါးနှင့် မြေပဲ ရိတ်သိမ်းရမည့် ရာသီချိန်တွင် ဒေသခံတောင်သူများမှာ ၎င်းတို့၏ စိုက်ခင်းထဲသို့ မဝင်ရဲကြတော့ဘဲ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းအတွက် အခက်အခဲများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရ ကြောင်း စစ်ရှောင်များနှင့် ဒေသခံများက ပြောသည်။ လက်ရှိ ကရင်နီပြည်၏ စစ်ရေးတင်းမာမှုကြောင့် စစ်ရှောင်များ၏ လုံခြုံရေးနှင့် စိတ်ကျန်းမာ ရေးသည် ပြင်းထန် စွာ ထိခိုက်နေသည်။ +++ စိတ်ဖိစီးမှု မြင့်တက်ခြင်းနှင့် အိမ်တွင်း ပဋိပက္ခ +++ စစ်ဘေးရှောင်ကာလ ကြာမြင့်လာခြင်း၊ စားဝတ်နေရေးနှင့် လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှုများ ပြင်းထန်လာခြင်းတို့ ကြောင့် ကရင်နီ စစ်ဘေးရှောင်ပြည်သူများ၏ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးအခြေအနေသည် ပြိုလဲမှုအန္တရာယ် နှင့် ရင်ဆိုင်နေရကြောင်း စစ်ရှောင်အမျိုးသမီးများနှင့် ဒေသခံလူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့များက ပြောသည်။ လွိုင်ကော်မှ စစ်ရှောင်အမျိုးသမီး၏ ဖွင့်ဟပြောဆိုချက်များအရ ဝင်ငွေမရှိခြင်း၊ အလှူရှင်မလာခြင်းနှင့် စစ်ရေး အန္တရာယ်များ ပေါင်းစပ်ပြီး နေ့စဉ် စိတ်ဖိစီးမှုဒဏ်ကို ခံစားနေရသည်။ ဝင်ငွေမရှိခြင်းနှင့် ကုန်ဈေးနှုန်း မြင့်တက်ခြင်းတို့ကြောင့် မိသားစုအတွင်း စကားများခြင်း၊ ရန်ဖြစ်ခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်လာပြီး အိမ်ထောင်ရေးပါ ထိခိုက်လာသည်။ မိဘများသည် ကလေးများ၏ တောင်းဆိုမှုကို မဖြည့်ဆည်း နိုင်သောအခါ စိတ်တိုကာ အော်မိခြင်းများပင် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ လွိုင်ကော်မှ စစ်ရှောင်အမျိုးသမီး က “ကလေးကို စိတ်တိုပြီးတော့ အော်မိတယ်။ မိသားစုတွေနဲ့ အိမ်ထောင် ရေးလည်း စကားများရန်ဖြစ် စားဝတ်နေရေး အဆင်မပြေတဲ့ အခါကြတော့လေ။ စိတ်ဓာတ်က တစ်ဝက် ကျ သွားပြီပေါ့နော်” ဟု ရင်ဖွင့်သည်။ ထို့အပြင် စစ်ကောင်မရှင်တပ်၏ ညပိုင်း လေကြောင်းနှင့် လက်နက်ကြီး ပစ်ခတ်မှုများကြောင့် စစ်ရှောင်များ သည် အိပ်မရသော ညများစွာ ကြုံတွေ့ရပြီး ယင်းက စိတ်ဖိစီးမှုကို ပိုမိုမြင့်တက်စေသည်။ စစ်ရှောင်တစ်ဦးက “စိတ်ဆို ရူးချင်တဲ့စိတ် အထိတောင် ဖြစ်လာတယ်” ဟု ၎င်း၏ ပြင်းထန်သော ဖိစီးမှုကို ဖွင့်ဟသည်။ စိတ်ဖိစီးမှုများ ပြင်းထန်လာခြင်းကြောင့် စစ်ရှောင်များထဲတွင် နှလုံးဖောက်ခြင်း၊ သွေးတိုးတက်ခြင်း ကဲ့သို့သော ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးပြဿနာများပါ ဖြစ်ပေါ်လာနေကြောင်း သိရသည်။ အာဟာရချို့တဲ့မှုနှင့် ကလေးများ၏ ပညာရေး အနာဂတ် ဝင်ငွေမရှိခြင်းနှင့် ကုန်ဈေးနှုန်း မြင့်တက်ခြင်းတို့က ကလေးများ၏ အာဟာရနှင့် ပညာရေးကို တိုက်ရိုက် ထိခိုက်နေစေသည်။ ငတ်မွတ်မှုနှင့် စိတ်ဖိစီးမှုတို့အပြင် အာဟာရချို့တဲ့မှုဒဏ်ကိုလည်း စစ်ရှောင်ကလေးငယ်များ ရင်ဆိုင်နေရသည်။ ဝင်ငွေမရှိခြင်းကြောင့် မိဘများက ကလေးများကို အာဟာရပြည့်ဝသော အသားငါး၊ ကြက်ဥများ ဝယ်မကျွေးနိုင် ဘဲ ရှိနေသည့် အရာကိုသာ ချော့မော့ကျွေးနေရသည်ဟု ဆိုသည်။ ဒေါ်ကားခူဖောက “ရေလုံပြုတ်လေးနဲ့ ဟင်းရည်လေးနဲ့ စားရရင်တောင်မှ ကံကောင်းပေါ့” ဟုသာ ချော့မော့ပေး နိုင်ကြောင်း ဖွင့်ဟသည်။ ဒေါ်ကားခူဖော၏ သမီးအကြီးမှာ မိသားစု၏ စားဝတ်နေရေး ဖိစီးမှုကြောင့် မောင်လေးများကို ဦးစားပေးရန် ကျောင်းဆက်မတက်တော့ပေ။ သမီးကြီး ကျောင်းထွက်လိုက်သော်လည်း ကျန်ကလေးငယ်များ၏ ကျောင်းလခပင် မတတ်နိုင်တော့သည့် အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိနေသည်ဟု ဆိုသည်။ ကရင်နီ လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့ (KnHRG) ကမူ စစ်ဘေးရှောင် လူဦးရေ နှစ်သိန်းကျော် အရေးပေါ် အကူအညီ လိုအပ်နေပြီး၊ ရေရှည်အတွက် စိတ်ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှု အပါအဝင် အရေးပေါ် လူသားချင်းစာနာ ထောက်ထားမှု အကူအညီများ ပေးနိုင်ရေးအတွက် နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းမှ ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ပေးရန် တောင်းဆိုထားသည်။ ထိုစစ်ရှောင်များသည် ပိုမို ခိုင်မာသော စိတ်ဓာတ်ဖြင့် ရပ်တည်နိုင်ရန်အတွက် ရေရှည် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ပညာရပ်များ သင်ယူခွင့် နှင့် အလှူရှင်များ၏ အမြဲမပြတ် ထောက်ပံ့ကူညီမှု လိုအပ်နေကြောင်း တောင်းဆို တိုက်တွန်းထားသည်။ +++ မယိမ်းယိုင်သည့် ဆုံးဖြတ်ချက် +++ စစ်ကော်မရှင်တပ်က ကုန်ဈေးနှုန်းသက်သာမှုကို အကြောင်းပြ၍ သော်လည်းကောင်း၊ ငွေကြေးထောက်ပံ့မှုများ (သို့မဟုတ်) ရွေးကောက်ပွဲဖြင့် သော်လည်းကောင်း နေရပ်ပြန်ရန် မျှားခေါ်မှုများ ရှိနေသော်လည်း စစ်ရှောင် အမျိုးသမီးများ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်မှာ ခိုင်မာသည်။ ဒေါ်ကားခူဖော ၏ ပြတ်သားသော စကားမှာ “ငါတို့ ဘယ်လောက်ပဲ အခက်အခဲ ကြုံတွေ့နေပါစေ၊ ငတ်ပြတ်နေ ပါစေ လုံးဝ မပြန်ဘူး။ ဒီနိုင်ငံရေး မပြီးမချင်း အဒေါ်တို့က လုံးဝမပြန်ဘူးလို့ ဆုံးဖြတ်ထားတယ်” ဟု ပြော သည်။ အခက်အခဲမည်သို့ကြုံရသည်ဖြစ်စေ အောင်ပွဲရမည်ဆိုသော စိတ်မှာ လျော့ပါးသွားခြင်းတော့ မရှိကြပေ။ ကရင်နီ စစ်ရှောင်အမျိုးသမီးများ၏ ဖွင့်ဟပြောဆိုချက်များ အရ ၎င်းတို့ဘဝသည် အလွန်ပင်ပန်း ဆင်းရဲသော် လည်း ‘အရေးတော်ပုံ မအောင်မချင်း လုံးဝနေရပ်မပြန်’ ဟူသော မယိမ်းယိုင်သည့် ဆုံးဖြတ်ချက်ဖြင့် ရပ်တည် နေကြသည်ဟု ဆိုသည်။ လွိုင်ကော် စစ်ရှောင်အမျိုးသမီး ကလည်း “ပြန်မသွားချင်ဘူး။ ပြန်သွားရင်တော့ စစ်ခွေးလူပဲ ဖြစ်မှာပေါ့။ ကိုယ်က ကိုယ့်ပြည်သူဘက်ပဲ ကိုယ်ရပ်တည်မယ်။ အရေးတော်ပုံ မအောင်မချင်းသမျှတော့ မပြန်ကိုး မပြန် တာ” ဟု ထပ်လောင်းပြောသည်။

စစ်ရှောင်ဘဝ ‘ငတ်မွတ်ခြင်း’ နှင့် ‘စိတ်ဒဏ်ရာ’များ ကြားမှ မယိမ်းယိုင်သည့် မိခင်များ

Dec 9

နာဂ လူထု ကန့်ကွက်မှု ကြားမှ နယ်စပ် ခြံစည်းရိုး ကာရံရေး အိန္ဒိယ စတင် သတင်းနှင့် မီဒီယာ ကွန်ရက်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၉ ရက်။ နာဂလူထု၏ ပြင်းထန်သော ကန့်ကွက်မှုကြားမှ အိန္ဒိယ-မြန်မာ နယ်စပ်ခြံစည်းရိုးကာရံရေး လုပ်ငန်းများ ပြန်လည် စတင်နေသည်ဟု ဒေသခံများက ပြောသည်။ အိန္ဒိယ-မြန်မာနယ်စပ် ခြံစည်းရိုးကာရံရေး စီမံကိန်းအား ဒေသခံ နာဂလူထုက ပြင်းပြင်းထန်ထန် ကန့်ကွက်နေ သည့် ကြားမှပင် အိန္ဒိယဖက်က နိုဝင်ဘာလ ၂၇ ရက်နေ့မှစ၍ လုပ်ငန်းများကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေကြောင်း ဒေသခံများက အတည်ပြုပြောဆိုသည်။ ညီညွတ်သော တန်ရှန်းနာဂကောင်စီ (UTNC) က နိုဝင်ဘာ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ကန့်ကွက်စာ ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီးနောက် လုပ်ငန်းခွင်ကို ရက်အနည်းငယ် ရပ်နားခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ ပြန်လည်စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။eနာ UTNC တာဝန်ရှိသူတစ်ဦးက “ကျနော်တို့ UTNC ရဲ့ သဘောထားထုတ်ပြန်ချက် ထွက်ပြီးနောက်တော့ ဒါ သုံး ရက်လောက် သူတို့ နားထားတယ်ပေါ့။ သွားကြည့်တော့ သူတို့ မီတာ တစ်ရာလောက်တော့ ရှိနေပြီ ထင်တယ်။ ဒီ Backhoe (ဘက်ဟိုး) တစ်စီးနဲ့ အလုပ်လုပ်နေတာတော့ သွားတွေ့တယ်ဗျ” ဟု ပြောသည်။ လက်ရှိ အိန္ဒိယဖက်မှ ခြံစည်းရိုးကာရံသည့် လုပ်ငန်းစဉ်သည် နယ်စပ်မှတ်တိုင် (၁၇၃) အနီးတွင် စတင်နေခြင်း ဖြစ်သည်။ UTNC တာဝန်ရှိသူများနှင့် ဒေသခံများက လုပ်ငန်းခွင်သို့ သွားရောက်ကြည့်ရှုခဲ့ရာ မြေတူးစက် (Backhoe) တစ်စီးဖြင့် အလုပ်လုပ်နေသည်ကို တွေ့ရှိခဲ့ရပြီး ခြံစည်းရိုးကာရံမှုသည် အရှည် မီတာ (၁၀၀) ခန့် ပြီးစီးနေပြီ ဖြစ်ကြောင်း UTNC တာဝန်ရှိသူက ပြောသည်။ နန်းယွန်းဒေသခံ နာဂအမျိုးသားတစ်ဦးကလည်း စက်ယန္တရားများဖြင့် ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေသည်ကို မြေပြင် ကွင်းဆင်း ကြည့်ရှုစဉ် တွေ့ရှိခဲ့ရကြောင်းနှင့် ကျောက်တိုင်ထူရန် ကျင်းတူးနေသည်ကို တွေ့ရကြောင်း ပြောဆို သည်။ ဒေသခံ နာဂလူထုက အဆိုပါ ခြံစည်းရိုးကာရံခြင်း စီမံကိန်းသည် နယ်စပ်တစ်ဖက်တစ်ချက်စီရှိ ဆွေမျိုးသားချင်း ဖြစ်သော နာဂမိသားစုများကြား ခွဲခြားလိုက်ခြင်းဖြစ်၍ လုံးဝလက်မခံနိုင်ကြောင်း ပြင်းပြင်းထန်ထန် ကန့်ကွက်နေသည်။ နာဂဒေသခံတစ်ဦးက ခြံစည်းရိုးကာရံခြင်း၏ ဆိုးကျိုးနှင့် ပတ်သက်၍ “ဟိုဖက်ဒီဖက်က ကျနော်တို့ မိသားစုတွေ ချည်းပါပဲ။ ကျနော်တို့က လူမှုဆက်ဆံရေးအရ၊ ကူးလူးဆက်ဆံရေးအရ တဖက်နဲ့ တဖက်က အိမ်ဦးနဲ့ ကြမ်း ပြင် လိုပါပဲ။ ဒီလိုရှိနေတဲ့ အရာကြီးကို ခြံစည်းရိုး ခတ်လိုက်မယ်ဆိုရင် ကျနော်တို့ မိသားစုကြားထဲမှာ ခြံစည်း ရိုးခတ်ပြီး ခွဲခြားပေးလိုက်သလို ဖြစ်သွားတာပေါ့။ ရှင်းရှင်းပြောရရင် ဒီအပေါ်မှာ ကျနော်တို့က ၁၀၀ ရာခိုင် နှုန်း ကန့်ကွက်ပါတယ်” ဟု ပြောသည်။ အိန္ဒိယဖက်ကမူ ဤစီမံကိန်းကို ဗဟိုအစိုးရ၏ မူဝါဒနှင့် လုံခြုံရေးအရ မဖြစ်မနေ လုပ်ဆောင်ရခြင်း ဖြစ်ကြောင်း အကြောင်းပြချက်ပေးကာ ဆက်လက် အကောင်အထည်ဖော်နေခြင်း ဖြစ်သည်ဟု UTNC က ထုတ်ပြန်ထား သည်။ UTNC အနေဖြင့် ဒေသခံ ပြည်သူလူထု၏ ဆန္ဒအရ ခြံစည်းရိုးကာရံခြင်းကို လုံးဝရပ်တန့်ပေးရန်သာ ဆက်လက် တောင်းဆိုသွားမည်ဖြစ်ပြီး၊ အိန္ဒိယအစိုးရက ဆက်လက် တင်းမာနေပါက ကန့်ကွက်မှုများကို ပိုမိုပြင်းထန်စွာ ဆက်လက် လုပ်ဆောင်သွားမည် ဖြစ်ကြောင်း နိုဝင်ဘာ ၂၈ ရက်နေ့ ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။ Photo - UTNC

နာဂ လူထု ကန့်ကွက်မှု ကြားမှ နယ်စပ် ခြံစည်းရိုး ကာရံရေး အိန္ဒိယ စတင်

Dec 9

တက္ကသိုလ် တက်ရောက်ခွင့်ရရန် ကြိုတင်မဲပေးရမည်ဟု ကျောင်းသားများ ဖိအားပေးခံရ သတင်းနှင့် မီဒီယာ ကွန်ရက်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ၊ဒီဇင်ဘာလ ၉ ရက်။ တက္ကသိုလ် တက်ရောက်ခွင့်ကို ခြိမ်းခြောက်၍ ရှမ်းပြည်မှ ကျောင်းသား ၂၅၀ ကျော် ကြိုတင်မဲပေးရန် ဖိအားပေး ခံခဲ့ရသည်ဟု ကာယကံရှင်များနှင့် ရှမ်းလူ့အခွင့်အရေး မဏ္ဍိုင်က ပြောသည်။ စစ်ကော်မရှင်က ဒီဇင်ဘာလအတွင်း ကျင်းပမည့် ရွေးကောက်ပွဲအတွက် ‘မဲမပေးပါက တက္ကသိုလ် ဆက်လက် တက်ရောက်ခွင့်ပေးမည် မဟုတ်’ ဟူသည့် ဖိအားပေးမှုများကြောင့် ရှမ်းပြည်မှ တက္ကသိုလ် ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူ ၂၅၀ ကျော်တို့သည် ဆန္ဒမပါဘဲ ကြိုတင်မဲပေးခဲ့ကြရကြောင်း ရှမ်းလူ့အခွင့်အရေး မဏ္ဍိုင် (SHRF) က နိုဝင်ဘာ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ SHRF ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ယိင်းလျန်းဟန်က “မဲမပေးဘူးဆိုရင် သူတို့ ဒီကျောင်းဆက်တက်လို့မရဘူးဆိုတဲ့ ပုံစံမျိုး ဖိအားပေးတာပေါ့နော်။ သူတို့လည်း ကျောင်းမတက်ရမှာလည်းကြောက်တယ်၊ မဲလည်း မပေးချင်ဘူး ဆိုတဲ့ ဖိအားမျိုးတွေလည်းရှိတယ်။ တကယ်လို့ မဲမပေးခဲ့ဘူးဆိုရင် စာရင်းတွေက သူတို့နာမည် အတိအကျ ပါနေတဲ့ အခါကြတော့ ဖမ်းဆီးခံရမှာ ကြောက်တယ်ရှင့်” ဟု ပြောသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းက ပင်းတယ၊ နမ့်စန်၊ ကွန်ဟိန်းမြို့နယ်နှင့် ရှမ်းအရှေ့ပိုင်း မိုင်းဆတ်မြို့နယ်တို့မှ ကျောင်း သား၊ ကျောင်းသူများသည် နေထိုင်ရာ မဲဆန္ဒနယ်ပြင်ပသို့ တက္ကသိုလ်သွားတက်ရမည့်သူများ ဖြစ်ကြသည်။ အများစုမှာ တက္ကသိုလ် ပထမနှစ် တက်ရောက်မည့် မောင်မယ်သစ်လွင်များဖြစ်ကြပြီး၊ ကျောင်းအပ်ရန်အတွက် လိုအပ်သည့် အကျင့်စာရိတ္တကောင်းမွန်ကြောင်း ထောက်ခံစာ နှင့် ပြစ်မှုကင်းရှင်းကြောင်း ရဲစခန်း၏ ထောက် ခံစာများကို ရယူရန် ဒေသတွင်း အုပ်ချုပ်ရေးတာဝန်ရှိသူများ၏ ဖိအားပေးမှုကို လက်ခံခဲ့ကြရသည်။ နမ့်စန်မြို့မှ မန္တလေးမြို့သို့ တက္ကသိုလ်သွားရောက်တက်ရောက်မည့် ကျောင်းသားတစ်ဦးကလည်း ကျောင်းအပ် ရန် ထောက်ခံစာရရှိရေးအတွက် ဆန္ဒမပါဘဲ ကြိုတင်မဲပေးခဲ့ရသည်ဟု ဆိုသည်။ ဖိအားပေးမှုကြောင့် နိုဝင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့မှ ၂၀ ရက်နေ့ အတွင်း နမ့်စန်မြို့နယ် ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ရုံး ၉ ခုတွင် ကျောင်းသား ၇၉ ဦး၊ ပင်းတယမြို့နယ် အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေး ဦးစီးဌာနတွင် ၉၄ ဦး၊ ကွန်ဟိန်းမြို့နယ်ရှိ မဲရုံ ၂ ခုတွင် ၃၆ ဦး နှင့် မိုင်းဆတ်မြို့နယ်ရှိ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ရုံး ၆ ခုတွင် ၄၇ ဦးတို့ ကြိုတင်မဲပေးခဲ့ကြရ သည်။ ယခုကဲ့သို့ ဖိအားပေးခြင်းသည် လွတ်လပ်စွာ ဆန္ဒမဲပေးပိုင်ခွင့်ကို တိုက်ရိုက်ချိုးဖောက်ရာ ရောက်သည်ဟု SHRF က ထောက်ပြသည်။ ယိင်းလျန်းဟန်က “မိဘတွေကတော့ သဘောမကျကြတာ များပါတယ်။ အဓိကကတော့ ရွေးကောက်ပွဲဆိုတာ ဒီမိုကရေစီ နည်းလမ်း ကျကျနဲ့ပေါ့။ ဖိအားပေးပြီး မဲပေးတာမျိုး မရှိရဘူး။ အခုလိုမျိုး ဖိအားပေးတာက လွတ်လပ်စွာ ဆန္ဒမဲပေးပိုင်ခွင့်ကို ချိုးဖောက်ရာကျနေတယ်ရှင့်” ဟု ပြောသည်။ စစ်ကော်မရှင်၏ ယခုရွေးကောက်ပွဲသည် ပြည်သူများ၏ ဆန္ဒမပါဘဲ မဲပေးရန် အတင်းအကျပ် ဖိအားပေးနေ ခြင်းကြောင့် လွတ်လပ်မှု၊ တရားမျှတမှုနှင့် ဒီမိုကရေစီနည်းကျမှု မရှိကြောင်းကို မီးမောင်းထိုးပြနေသည်ဟု SHRF က သုံးသပ်သည်။ ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်ကမူ နိုဝင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့မှ ၂၁ ရက်နေ့အတွင်း တက္ကသိုလ်၊ ဒီဂရီ ကောလိပ်၊ ကောလိပ်များမှ ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူ စုစုပေါင်း ၂၈,၃၃၉ ဦး တို့သည် ကြိုတင်ဆန္ဒမဲပေးခဲ့ကြ ကြောင်း နိုဝင်ဘာ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ထားသည်။ စစ်ကော်မရှင်က ရွေးကောက်ပွဲကို ဒီဇင်ဘာ ၂၈ ရက်နေ့၊ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန္နဝါရီလ ၁၁ ရက်နေ့နှင့် ဇန္နဝါရီလ ၂၅ ရက်နေ့တို့၌ အပိုင်း (၃) ပိုင်းခွဲ၍ ကျင်းပသွားမည် ဖြစ်သည်ဟု ထုတ်ပြန်ထားသည်။ ဓာတ်ပုံ - MYANMAR NATIONAL PORTAL

တက္ကသိုလ် တက်ရောက်ခွင့်ရရန် ကြိုတင်မဲပေးရမည်ဟု ကျောင်းသားများ ဖိအားပေးခံရ

Dec 9

ရွေးကောက်ပွဲ ကာကွယ်သည့် ဥပဒေက လူထုနဲ့ မီဒီယာကို ခြိမ်းခြောက်နေကြောင်း သတင်းသမားများပြော သတင်းနှင့် မီဒီယာ ကွန်ရက်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၉ ရက်။ သေဒဏ်အထိ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်နိုင်သည့် ရွေးကောက်ပွဲ ဥပဒေဖြင့် သတင်းမီဒီယာနှင့် ပြည်သူများ ခြိမ်းခြောက် ခံနေရသည်ဟု သတင်းမီဒီယာ အသိုင်းအဝိုင်းက ပြောသည်။ စစ်ကော်မရှင်က ဇူလိုင်လအတွင်း ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည့် ‘ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲများကို နှောင့် ယှက်ဟန့်တားခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးရေးဥပဒေ’ ကြောင့် သတင်းမီဒီယာလွတ်လပ်ခွင့်နှင့် ပြည်သူလူထု၏ ဝေဖန် ကန့်ကွက်ပိုင်ခွင့်များ ဆုံးရှုံးနေရသည်ဟု ဆိုသည်။ ထို့အပြင် သေဒဏ်အထိ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်နိုင်သော ပြဋ္ဌာန်းချက်များကြောင့် သတင်းထောက်များ အသက် အန္တရာယ် ခြိမ်းခြောက်ခံနေရကြောင်း မီဒီယာအသိုင်းအဝိုင်းက ထုတ်ဖော်ပြောဆိုသည်။ အဆိုပါ ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ သတင်းလွတ်လပ်ခွင့်ကို တိုက်ရိုက်သော်လည်းကောင်း၊ သွယ် ဝိုက်၍သော်လည်းကောင်း ချိုးဖောက်ပြီး ဖော်ထုတ်ရေးသားမှုများ မလုပ်ရဲအောင် ဖိအားပေးခြင်းဖြစ်ကြောင်း သတင်းထောက်များက ထောက်ပြသည်။ ကချင်းသတင်းဌာနက စီနီယာသတင်းထောက် ဦးလဂွေက “ဒီရွေးကောက်ပွဲဥပ‌ဒေတွေ ထုတ်ထားလိုက်တော့ ဘယ်သူမှ မဖော်ထုတ်ရဲအောင် ကောင်းသည်ဖြစ်စေ၊ မကောင်းသည်ဖြစ်စေ ထောက်ခံအောင်ဆိုတဲ့ ပုံစံမျိုးနဲ့ သူက သွယ်ဝိုက်ပြီးမှ မလုပ်ရဲအောင် ထုတ်ပြန်ထားတဲ့ ဥပဒေဖြစ်တယ်။ ဆိုတော့ သတင်းမီဒီယာတွေကို အသက်ပါခြိမ်းခြောက်တဲ့ ဥပဒေဖြစ်တယ်ပေါ့နော်” ဟု ပြောသည်။ ရွေးကောက်ပွဲ ပျက်ပြားစေရန် စာရေးသားခြင်း အပါအဝင် အနှောင့်အယှက်ပေးသည့် လုပ်ရပ်များအတွက် အနည်းဆုံး ထောင်ဒဏ် ၃ နှစ်မှ အမြင့်ဆုံး သေဒဏ်အထိ ချမှတ်နိုင်သော အဆိုပါ ဥပဒေကြောင့် သတင်းမီဒီယာ များ ဖိနှိပ်ခြိမ်းခြောက်မှုများ ခံနေရသည်ဟုလည်း အသံအဖွဲ့က နိုဝင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ကရင်နီအခြေစိုက် အမျိုးသမီး သတင်းထောက်တစ်ဦးကလည်း ထောင်ဒဏ်တစ်သက်နှင့် သေဒဏ်အထိ ချမှတ်နိုင်ခြင်းသည် သတင်းထောက်များအတွက် အလုပ်လုပ်ခွင့် လွတ်လပ်မှုကို ကန့်သတ်နိုင်သည့် ကြီးမား သော စိုးရိမ်ချက်ဖြစ်လာစေပြီး၊ သတင်းအရင်းအမြစ်များထံမှ သတင်းပေးပို့မှု အားနည်းစေသည်ဟု ပြောသည်။ အဆိုပါဥပဒေသည် ပြည်သူများ၏ လွတ်လပ်စွာ ကန့်ကွက်ပိုင်ခွင့်ကို ချိုးဖောက်သည့်အတွက် ဥပဒေတစ်ရပ် မဟုတ်ဘဲ ဖိနှိပ်ခြိမ်းခြောက်သည့် ယန္တရားတစ်ခုသာ ဖြစ်ကြောင်း ဧရာဝတီသတင်းဌာန အမှုဆောင်အယ်ဒီတာ ဦးရဲနည်က ထောက်ပြသည်။ “ရွေးကောက်ပွဲကို နှောင့်ယှက်ဟန့်တားတယ်ဆိုကတည်းက အဲ့လိုမျိုး ဥပဒေမဟုတ်တော့ဘူးလေ။ အခုဟာက တစ်ဖက်သတ် အာဏာသိမ်းထားပြီးတော့မှ အမိန့်အာဏာနဲ့ ခြိမ်းခြောက်နေတဲ့ အခြေအနေမှာ လွတ်လပ်မျှတ တဲ့ ရွေးကောက်ပဲဆိုတာကတော့ မရှိတော့ဘူးပေါ့နော်။” မြန်မာအင်တာနက်ပရောဂျက် (MIP) မှ ကောက်ယူထားသည့် အချက်အလက်များအရ ယခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့အထိ ရွေးကောက်ပွဲ ဥပဒေဖြင့် နိုင်ငံတစ်ဝန်းတွင် ၃၂ ဦး ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည်ဟု သိရသည်။ ထို့ပြင် ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU)၊ ချင်းလဲန်း (Chinland)၊ အာရက္ခတပ်တော် (AA) နှင့် ပြည်သူ့ ကာကွယ်ရေး တပ်မတော် (PDF) အပါအဝင် သတင်းမီဒီယာ ချန်နယ် သုံးခုကိုလည်း အဆိုပါ ရွေးကောက်ပွဲ ကာကွယ်ရေး ဥပဒေဖြင့် တရားစွဲဆိုထားသည်။ စစ်ကော်မရှင်၏ ဥပဒေများသည် နိုင်ငံတကာ စံနှုန်းနှင့် မကိုက်ညီသောကြောင့် မီဒီယာဌာနများအနေဖြင့် မိမိ တို့၏ လုပ်ငန်းကျင့်ဝတ်နှင့်အညီ တစ်စိုက်မတ်မတ် ဆက်လက်ရေးသား ဖော်ထုတ်သွားကြရန် လွတ်လပ်သော မြန်မာသတင်း မီဒီယာကောင်စီ (IPCM) ဥက္ကဋ္ဌ နန်းဖော့ဂေက တိုက်တွန်းထားသည်။ နန်းဖော့ဂေက “သူ့လိုရာ ဆွဲသွင်းတဲ့ ဥပဒေပေါင်းစုံနဲ့တော့ ဒီသတင်းသမားတွေကော သတင်းအရင်းမြစ်တွေ ကို ရော အများပြည်သူကိုရော အချိန်မရွေး သူလုပ်နိုင်တဲ့ ပါဝါ သူ့လက်ထဲမှာရှိတဲ့ အနေအထားမျိုး ဖြစ်တဲ့ အခါ ကြတော့ အားလုံးကတော့ အထူးသတိထားပြီးတော့ လုပ်ဆောင်ကိုင်တွယ်ရမယ့် အနေအထား ဖြစ်တယ်ပေါ့ နော်” ဟု ပြောသည်။ ၎င်းက ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေအပြင် မတရားအသင်း ဆက်သွယ်မှုပုဒ်မ (၁၇/၁) နှင့် အသရေဖျက်မှု ပုဒ်မများကဲ့ သို့ စစ်ကော်မရှင်က လိုရာဆွဲသွင်းနိုင်သည့် ဥပဒေပေါင်းစုံဖြင့် သတင်းသမားများနှင့် သတင်းအရင်းအမြစ်များ ကို ခြိမ်းခြောက်နေကြောင်းလည်း ထောက်ပြခဲ့သည်။ ဓါတ်ပုံ - RFA

ရွေးကောက်ပွဲ ကာကွယ်သည့် ဥပဒေက လူထုနဲ့ မီဒီယာကို ခြိမ်းခြောက်နေကြောင်း သတင်းသမားများပြော

Dec 9

တောင်ကြီးတွင် ဆိုင်ခန်း ၁၀၀ ကျော်ဖယ်ရှားရန် ညွှန်ကြား သတင်းနှင့်မီဒီယာ ကွန်ရက်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၉ ရက်။ ရှမ်းပြည်၏ မြို့တော်၊ တောင်ကြီးမြို့တွင် စီးပွားရေးကျဆင်းနေသည့် ကြားမှ စစ်ကော်မရှင်က အားကစားကွင်း ပြင်ဆင်ရန် ဆိုင်ခန်းပေါင်း ၁၀၀ ကျော်ကို ဖယ်ရှားရန် ညွှန်ကြားထားသည်ဟု ဆိုင်ခန်းပိုင်ရှင်များက ပြောသည်။ တောင်ကြီးမြို့တွင် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း မြို့ခံများ စီးပွားရေးအဖက်ဖက်မှ ကျဆင်းနေသည့်ကြားမှပင် စစ်ကော်မရှင် လက်အောက်ခံ စည်ပင်သာယာရေးက ရှမ်းပြည်နယ် အားကစားကွင်း ပတ်ပတ်လည်ရှိ ဆိုင်ခန်း ပေါင်း ၁၀၀ ကျော်အား ဖျက်သိမ်းဖယ်ရှားရန် ညွှန်ကြားချက် ထုတ်ပြန်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဆိုင်ကယ်အပိုပစ္စည်း ရောင်းချနေသည့် ဆိုင်ခန်းပိုင်ရှင်တစ်ဦးက “တောင်ကြီးမြို့က ဘာမှ စစ်ဘေးမကြုံရဘူး ဆိုပေမယ့် ဒီ ၅ နှစ်တာအတွင်း ဘာမှ အလုပ်မဖြစ်ပါဘူး။ ဖွင့်ထားတဲ့ ဆိုင်တွေက အရင်းကိုက်ရုံ ဟန်မပျက် ဖွင့်နေကြတာပါ။ ရပ်ထားရတဲ့အလုပ်က ခပ်များများပါ။ ဘောလုံးကွင်းက ပြင်သင့်တယ်ဆိုပေမယ့် ဒီကာလ တော့ မစာနာရာ ရောက်ပါတယ်” ဟု လက်ရှိ တောင်ကြီးမြို့၏ စီးပွားရေး အခြေအနေကို ထောက်ပြသည်။ အဆိုပါ ဆိုင်ခန်းများကို ဒီဇင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့မှ စတင်၍ စည်ပင်မှ ငွေကောက်ခံခြင်း မပြုတော့ဘဲ နှစ်ပတ် အတွင်း ဖယ်ရှားပေးရန် ညွှန်ကြားထားခြင်းဖြစ်ပြီး၊ စစ်ကော်မရှင်ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ၏ လာရောက်ကြည့်ရှု့မှု နောက်ဆက်တွဲအဖြစ် လုပ်ဆောင်လာခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဒေသခံများက ပြောသည်။ ဖယ်ရှားခံရမည့် ဆိုင်ခန်းများတွင် စားသောက်ဆိုင်၊ အထည်ဆိုင်နှင့် မော်တော်ယာဉ် အပိုပစ္စည်းဆိုင် စသည့် လုပ်ငန်းများ ပါဝင်သည်။ စီးပွားရေး အဆင်မပြေမှုကြောင့် အရင်းရရုံဖြင့်သာ ဆက်လက်ရပ်တည်နေရသည့် ကာလတွင် ရုတ်တရက် ဖယ်ရှားခိုင်းမှုကြောင့် ဆိုင်ရှင်များမှာ ဖောက်သည်ပျက်မည်ကို စိုးရိမ်နေကြရသည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် မတ်လ အစောပိုင်း၌ စစ်ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် တောင်ကြီးမြို့သို့ လာရောက် လည်ပတ်ခဲ့စဉ် အားကစားကွင်းအား ကြည့်ရှု့စစ်ဆေးပြီး ပြင်ဆင်ရန် ဆွေးနွေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ စားသောက်ဆိုင် ဖွင့်လှစ်ထားသည့် ဆိုင်ခန်းပိုင်ရှင်တစ်ဦးက ယင်းညွှန်ကြားချက်ကို ယခုကဲ့သို့ အချိန်တိုအတွင်း အကောင်အထည်ဖော်မည်ဟု မထင်မှတ်ထားကြောင်း ပြောသည်။ “မင်းအောင်လှိုင်လာတုန်းက ပြောခဲ့တာတော့ ရှိတာပေါ့။ ဒီလောက်မြန်မယ်လို့ မထင်ကြဘူးလေ။ ပြောင်းဆို လည်း ပြောင်းရမှာပေါ့။ နေရာပြန်ပေးမယ်လို့တော့ မကြားသေးဘူး” ဟု ပြောသည်။ လက်ရှိ အားကစားကွင်းအား ဦးဆောင်ပြင်ဆင်ခွင့်ရသူမှာ စစ်ခေါင်းဆောင်၏ သမီးဖြစ်သူမှ ဖြစ်ပြီး ရုရှားနိုင်ငံ ၏ နည်းပညာ အကူအညီများလည်း ပါဝင်မည်ဟု ဒေသခံအချို့ကြား ပြောဆိုမှုများရှိသော်လည်း သတင်းနှင့်မီဒီယာ ကွန်ရက် သတင်းဌာနအနေဖြင့် အတည်မပြုနိုင်သေးပေ။ အားကစားကွင်း ဘေးတစ်လျှောက်ရှိ ဆိုင်ခန်းပိုင်ရှင်များသည် ဆိုင်ခန်းပြောင်းရွှေ့ပါက စီးပွားရေးကျဆင်းမည့် အပြင်၊ ဆိုင်ခန်းများကို လက်သိပ်ထိုး အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်ထားသူများမှာ လုံးဝဆုံးရှုံးမှုနှင့် ရင်ဆိုင်ရမည်ကို စိုးရိမ်နေကြသည်။ ဘောလုံးကွင်းအနီး နေထိုင်သူတစ်ဦးက “ဆိုင်ခန်းကတော့ ပြည်နယ်အားကာ အပိုင်ပါ။ ဆိုင်ခန်းရှင်တွေက ပြန် ငှားတာပါ။ ငှားတယ်ဆိုတာကလည်း တစ်နည်းပြောရရင် အပိုင်ပေါ့။ ဘယ်လောက်ပိုင်တယ် ပြောပြော နှစ်တိုင်း အခွန်ဆောင်ရတယ်။ ပြောင်းဆို ပြောင်းရတာပဲလေ။ လက်သိပ်ထိုး အရောင်းအဝယ် လုပ်ထားတဲ့ လူတွေတော့ လုံးဝဆုံးမယ်” ဟု ရှင်းပြသည်။ ရှမ်းပြည်နယ် အားကစားကွင်းမှာ ပရိသတ် ၇ ထောင်အထိ ဝင်ဆံ့ပြီး၊ ထိုအားကစားကွင်း ဘေးရှိ ဆိုင်ခန်းများ သည် စစ်အာဏာ မသိမ်းမီ ၂၀၁၆ ခုနှစ်၌လည်း လမ်းဧရိယာနှင့် မလွတ်သဖြင့် ဆိုင်ခန်းရှင်များက ကိုယ်ပိုင်ငွေ ဖြင့် ပြုပြင်တည်ဆောက်ခဲ့ဖူးသည်ဟု ဆိုကြသည်။

တောင်ကြီးတွင် ဆိုင်ခန်း ၁၀၀ ကျော်ဖယ်ရှားရန် ညွှန်ကြား

« Prev 1 … 121 122 123 124 125 … 1,082 Next »

ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ည ရုပ်သံသတင်း (၁၃-၅-၂၆)

ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ည ရုပ်သံသတင်း (၁၃-၅-၂၆)

ဒီနေ့ အစီအစဉ်တွေထဲမှာတော့…..

– ချင်းပြည်နဲ့ စစ်ကိုင်းတိုင်းမှာ စစ်တပ်က လေကြောင်းက ဗုံးကြဲလို့ စစ်သုံ့ပန်းတွေ အပါအဝင် လူသေဆုံး

– ရှမ်းမြောက်-ကချင် အစပ် မဘိမ်းဘက်မှာ စစ်တပ်က အင်အားအမြောက်အများ တိုးချဲ့

– ထိုင်းရောက် မြန်မာတွေ လုံခြုံရေးနဲ့ အလုပ်လုပ်ဖို့ အကန့်အသတ်တွေက ဘာတွေလဲ။

– UFC ခါးပတ်ပိုင်ရှင် ဂျော့ရှူဝါဗန် ထိုင်းနဲ့ မလေးရှားကို လာဖို့ရှိ

– အမေရိကား-တရုတ် ထိပ်သီး အစည်းအဝေး မတိုင်ခင် ဘာတွေ ကြိုတင် ပြင်ဆင်နေသလဲ

– ပီကင်း ထိပ်သီး ဆွေးနွေးပွဲ မတိုင်ခင် ဖိလစ်ပိုင်နဲ့ အမေရိကန် စစ်လေ့ကျင့်မှု

– ယူကရိန်း ဒရုန်းတွေက စစ်ပွဲတွေအတွက် ခေတ်သစ်တစ်ခု ပြောင်းစေမလား

– ၂ နှစ်ကျော်က မြုပ်သွားတဲ့ ရုရှား သင်္ဘောမှာ ဘာတွေပါသလဲ

×Close

News

Bloody Ballot Boxes and an Election Under the Shadow of “Made in China” — February 16, 2026 2:29 pm
IDPs Face Severe Medicine Shortages in Paletwa Township — November 7, 2024 3:02 pm
1,000 Displaced Need Urgent Aid in Pinlaung Township, Shan State — October 30, 2024 1:52 pm

Recent Posts

စလော့ဂိမ်း သိန်း ၁၅၀ ရှုံးသဖြင့် ယာဉ်မောင်းတစ်ဦး အဆုံးစီရင်
မောင်တောမြို့နယ်အတွင်း ထိုးဖောက်လာသည့် ARSA အဖွဲ့ နှင့် AA တိုက်ပွဲဖြစ်
အီရန် ခေါင်းဆောင်ကြီး အယာတိုလာ ခါမေနီအတွက် ရက်ရှည်ဈာပနအခမ်းအနားများ ပြင်ဆင်
TikTok တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်မှုအတွင်း နမ်းခဲ့သည့် အင်ဒိုနီးရှားစုံတွဲတစ်တွဲကို ကြိမ်ဒဏ် ၂၁ ချက်စီ အပြစ်ပေး
တားမြစ်ချက်ကို မလိုက်နာသည့် ရှေးရိုးစွဲ SSPX အဖွဲ့ကို ဗာတီကန် သာသနာ ထုတ်ပယ်

Archives

Archives

×Close