စစ်ဘေးရှောင် ၁ သိန်း ၈ သောင်းကျော်အတွက် ချင်းပြည်တွင် အရေးပေါ် အကူအညီ လိုအပ်
သတင်းနှင့် မီဒီယာ ကွန်ရက်။
၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၀ ရက်။
ချင်းပြည်အတွင်း စစ်ရေးပဋိပက္ခများကြောင့် ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေရသည့် စစ်ဘေးရှောင် ဦးရေမှာ ၁ သိန်း ၈ သောင်းဝန်းကျင်အထိ ရှိနေပြီး ထိုစစ်ရှောင်များအတွက် အခြေခံ စားနပ်ရိက္ခာ၊ ဆေးဝါးနှင့် အမိုးအကာများ အရေးပေါ် လိုအပ်နေကြသည်။
အဆိုပါ စစ်ဘေးရှောင်များသည် ချင်းပြည်နယ်အတွင်း စစ်ရေးပဋိပက္ခ စတင်ခဲ့သည့် ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှစ၍ လက်ရှိ အချိန်အထိ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေကြရသူများဖြစ်ပြီး အဖက်ဖက်မှ အကူအညီများ လိုအပ်နေဆဲဖြစ်ကြောင်း ချင်းလဲန်းကောင်စီ/ ချင်းပြည်အစိုးရ လူမှုဖွံ့ဖြိုးရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး ဆလိုင်းဇထောင်း က ပြောသည်။
ဆလိုင်းဇထောင်း က “ပထမ စားဝတ် နေရေး လိုအပ်ချက်ရှိတယ်။ ဒုတိယလိုအပ်ချက်က ဘာလဲဆိုတော့ မိုးကာတွေ အခု ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးကို လည်း သူတို့တောင်းထားတာ ရှိတယ်။ သူတို့က မိုးကာနဲ့ ခြင်ထောင် ကျန်းမာရေး လိုအပ်ချက်အတွက် စောင့် ရှောက်မှု ပြီးလို့ရှိရင် အရေးပေါ် ဒီ ကျန်းမာရေး ဆေးတွေ ဘာတွေ လိုအပ်တာပေါ့နော်။ ကျနော်တို့လည်း အတတ်နိုင်ဆုံး ရှောက်စောင့် ကူညီထားပါတယ်။ သို့ပေမဲ့ ဒီဟာက ကျနော်တို့ လုံလောက်မှု မရှိပါဘူး” ဟု ပြောသည်။
ချင်းပြည်အတွင်းရှိ ဒေသခံများသည် စစ်ရေးပဋိပက္ခများကြောင့် အိန္ဒိယ-မြန်မာ နယ်စပ်ဘက်သို့လည်းကောင်း၊ မကွေးတိုင်းနှင့် စစ်ကိုင်းတိုင်းဘက်သို့လည်းကောင်း ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ကြရသကဲ့သို့ အချို့မှာလည်း ချင်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ တောတောင်များနှင့် နီးစပ်ရာ ကျေးရွာများသို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ကြရသည်။
ထိုစစ်ဘေးရှောင် ၁ သိန်း ၈ သောင်းဝန်းကျင်အနက် ပြည်တွင်းနေရပ်စွန့်ခွာသူ (IDP) ၄ သောင်းကျော်ကို ချင်းလဲန်းကောင်စီ/ ချင်းပြည်အစိုးရအနေဖြင့် တိုက်ရိုက်ချိတ်ဆက်၍ အကူအညီများ ပေးအပ်နိုင်သော်လည်း စစ်ဘေးရှောင် အားလုံးအတွက်မူ အကူအညီများ ထပ်မံလိုအပ်နေသေးကြောင်း ဆိုသည်။
ချင်းလဲန်းကောင်စီ/ ချင်းပြည်အစိုးရမှ လုပ်ဆောင်နေသည့် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှု အကူအညီပေးရေး များနှင့် ပတ်သက်၍ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး ဒေါက်တာရှာရွန်ပါရ်က ယခုကဲ့သို့ ပြောသည်။
“Man made disasters တွေသာ မကဘူးပေါ့နော် Natural disasters သဘာဝဘေးအန္တရာယ် တွေကိုလည်း တုန့်ပြန်ဆောင်ရွက်နေတဲ့ အခု ဒီကာလမှာ ဆိုရင် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကျမတို့ ပျက်စီးသွားတဲ့ အိမ် တွေ မိသားစုတွေကိုလည်း ဆက်ပြီးတော့ ထောက်ပံ့နေပါတယ်။ ပြီးတော့ စစ်ရှောင်တွေကိုလည်း ထောက်ပံ့ နေတာ ရှိတယ်။ ပြီးတော့ မုန်တိုင်းတွေ ရေကြီးတာတွေကြောင့် ကျမတို့ ကြုံနေရတဲ့ အခက်အခဲတွေကိုလည်း ဒီဝန်ကြီးဌာနကနေပဲ ဖြေရှင်းပေးနေပါတယ်။ အခု ၂၀၂၁ ကနေပြီးတော့ အခုအထိဆိုရင် စစ်ရှောင်တွေက ကျမတို့ နှစ်သိန်းနီးပါးရှိနေပါပြီ။”
စစ်ဘေးရှောင် အကူအညီပေးရေး လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ရာတွင် ချင်းလဲန်းကောင်စီ/ ချင်းပြည်အစိုးရ အနေဖြင့် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) နှင့် ချိတ်ဆက်၍ လုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့ကြောင်း ပြောသည်။
အခြားတစ်ဖက်တွင်လည်း စစ်ဘေးလွတ်ရာ နေရာအသီးသီးသို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေရသည့် စစ်ဘေးရှောင် များအနေဖြင့် နေရပ်ရင်းသို့ ပြန်လာပါက ချင်းလဲန်းကောင်စီ/ ချင်းပြည်အစိုးရက အကူအညီပေးသွားမည် ဖြစ်သော်လည်း လက်ရှိ နယ်မြေလုံခြုံရေး အခြေအနေများကြောင့် နေရပ်ပြန်ရန် ခက်ခဲနေဆဲဖြစ်ကြောင်း ဝန်ကြီး ဆလိုင်းဇထောင်း က ဆက်ပြောသည်။
“နည်းနည်း ပြန်ဝင်ဖို့ ရှိပေမယ့် အဲဒါလေးတွေ မဝင်နိုင်တာ အကြောင်းအမျိုးမျိုးပေါ့နော်။ ဒါတွေလည်း ရှိပါ တယ်။ တစ်ချို့က မီဇိုရမ်မှာ စစ်ရှောင်တွေကတော့ အားလုံးသိတဲ့အတိုင်း ချက်ချင်း ပြန်လာလို့ရှိရင်လည်း တော်တော်လေး ခက်ခဲတယ်။ စားဝတ်နေရေးအတွက်လည်း တော်တော်ခက်ခဲတယ်။ ကျနော်တို့ ချင်းပြည်က သိတဲ့အတိုင်းပေါ့နော်။ လမ်းပန်း ဆက်သွယ်ရေး ရာသီဥတု ပြီးလို့ရှိရင် ငွေရေးကြေးရေးအခက်အခဲကြောင့် ပြန်လာဖို့ကတော့ နည်းနည်း ခက်ခဲပါတယ်။”
စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ချင်းပြည်အတွင်းရှိ နယ်စပ်ဒေသများနှင့် မြို့အများအပြားကို ချင်းတော်လှန်ရေး အဖွဲ့အစည်းများက တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီး စာသင်ကျောင်း၊ ဆေးရုံနှင့် အုပ်ချုပ်ရေး ယန္တရားများကို အကောင်အထည်ဖော် လုပ်ဆောင်လာခဲ့ကြသည်။
လက်ရှိတွင် စစ်အုပ်စုတပ်က ၎င်းတို့ ဆုံးရှုံးသွားသည့် နယ်မြေများနှင့် စစ်ရေးဗျူဟာအရ အရေးပါသည့် ဒေသ များကို ပြန်လည်ရရှိရန် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု၊ လက်နက်ကြီး ပစ်ခတ်မှုများအပြင် မြေပြင်ထိုးစစ်များကို အရှိန်မြှင့် ဆောင်ရွက်လာသောကြောင့် ချင်းပြည်နယ်အတွင်း တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်လျက်ရှိသည်။
အဆိုပါ တိုက်ပွဲများကြောင့် ဒေသအသီးသီးသို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေရသည့် ချင်းပြည်မှ စစ်ဘေးရှောင်များ သည် နေရပ်ရင်းသို့ ပြန်လည်နေထိုင်ရန် ခက်ခဲနေသည့်အပြင် နေထိုင်စားသောက်ရေး၊ ပညာရေးနှင့် ကျန်းမာရေးအတွက် ကူညီထောက်ပံ့မှုများ အရေးပေါ် လိုအပ်နေဆဲ ဖြစ်သည်။
ပုံစာ – ချင်းပြည်၊ အိန္ဒိယနယ်စပ်အနီးရှိ စစ်ဘေးရှောင်စခန်းတစ်ခုကို တွေ့ရစဉ်။ / (Photo: Chinland Council)
